KWALIFIKACJA TDR1 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 35.
Jeżeli 1 cm na mapie odpowiada odległości 1 km w rzeczywistości, to skala mapy wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:n oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Skoro 1 cm na mapie to 1 km w rzeczywistości, to 1 km = 1000 m = 100 000 cm. Zatem 1 cm : 100 000 cm, czyli skala wynosi 1:100 000.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy zapisana jako 1:n informuje, ile razy odległość w terenie jest większa od tej samej odległości na mapie (w tych samych jednostkach). Kluczowe jest więc doprowadzenie obu wartości do jednej jednostki.

W zadaniu podano: 1 cm na mapie = 1 km w rzeczywistości. Zamieniamy 1 km na centymetry:

  • 1 km = 1000 m
  • 1 m = 100 cm
  • zatem 1 km = 1000 × 100 cm = 100 000 cm

Otrzymujemy stosunek: 1 cm (mapa) : 100 000 cm (teren), czyli skala to 1:100 000.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1:10 000 odpowiadałaby sytuacji, w której 1 cm na mapie daje 10 000 cm w terenie, czyli 100 m (0,1 km), a nie 1 km.
  • 1:1 000 to skala, gdzie 1 cm oznacza 1000 cm = 10 m; to typowy błąd wynikający z mylenia 1 km = 1000 m z 1 km w centymetrach.
  • 1:1 000 000 oznaczałaby 1 cm = 1 000 000 cm = 10 km, czyli dziesięć razy większy dystans niż w treści.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przeliczaj odległość "z terenu" do jednostki użytej na mapie (tu: cm), dopiero potem zapisuj wynik w formie 1:n.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:n oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Warunek "takim samym" jest kluczowy: zanim wyznaczysz n, musisz przeliczyć odległość rzeczywistą do tej samej jednostki co na mapie.
Przeliczaj krokami: 1 km = 1000 m, a następnie 1 m = 100 cm. Zatem 1 km = 1000 × 100 cm = 100 000 cm. To najczęstszy etap, w którym uczniowie popełniają błąd, pomijając drugi krok.
Bo 1 cm na mapie odpowiada 1 km w terenie, a 1 km = 100 000 cm. Skoro skala to stosunek "mapa : teren" w tych samych jednostkach, dostajesz 1 cm : 100 000 cm, czyli 1:100 000.
Nie. Przy skali 1:10 000 jeden centymetr na mapie oznacza 10 000 cm w terenie, czyli 100 m. To jest 0,1 km, więc dystans jest 10 razy mniejszy niż w treści zadania.
Zrób kontrolę "na oko": 1 km to duża odległość, więc skala musi mieć dużo w mianowniku. Dodatkowo przelicz: jeśli wyszło 1:1000, to 1 cm = 10 m, co ewidentnie nie jest 1 km. Taka kontrola pomaga wyłapać błędy w jednostkach.
Najczęściej: (1) brak ujednolicenia jednostek (km vs cm), (2) pomylenie 1 km = 1000 m z 1 km w centymetrach, (3) zapisanie skali "odwrotnie" (teren:mapa), (4) zgubienie zera podczas mnożenia 1000 × 100.
Użyj proporcji: przy skali 1:n odległość w terenie = odległość na mapie × n (w tych samych jednostkach). Przykładowo, przy 1:100 000 i 3 cm na mapie, w terenie jest 3 × 100 000 cm = 300 000 cm = 3 km.
Odległość na mapie = odległość w terenie ÷ n, gdzie skala to 1:n. Najpierw zamień odległość rzeczywistą na jednostki mapy. Np. 5 km = 500 000 cm, a przy 1:100 000 dostajesz 500 000 ÷ 100 000 = 5 cm.
Przy planowaniu trasy na mapie papierowej (awaria telefonu/nawigacji), ocenie długości objazdu, doborze punktu postoju, a także przy weryfikacji, czy podany w zleceniu dystans jest realny. Umiejętność szybkich przeliczeń wspiera decyzje logistyczne.
Skala 1:1 000 000 jest bardzo mała (duże pomniejszenie): 1 cm to aż 10 km. Taka skala może wystąpić na mapach przeglądowych kraju/regionu, ale do szczegółowego planowania zjazdów i dróg lokalnych zwykle potrzebne są mapy o większej skali (większej szczegółowości).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 73% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala 1:n oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" – opis pojęcia skali i zapisu 1:n: https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Jednostki miar" / przeliczanie długości (m, cm): https://pl.wikipedia.org/wiki/Metr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Kilometr" – zależności 1 km = 1000 m: https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilometr (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z matematyki: dział "skala, proporcje, jednostki"
  • Materiały edukacyjne z geografii/kartografii: interpretacja skali map
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń praktycznych (proporcje i jednostki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego