KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 33.
Z zamieszczonej mapy wynika, że 1 cm na mapie odpowiada
Ilustracja przedstawia fragment mapy topograficznej okolic Bodzentyna, używanej w kontekście egzaminu z kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W skali mapy zależność "1 cm na mapie = … w terenie" wynika bezpośrednio z zapisu skali (np. 1:n) lub podziałki liniowej. Po odczytaniu skali przelicza się centymetry na metry (1 cm = 0,01 m) i otrzymuje odpowiadającą odległość w terenie, tutaj 600 m.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy mówi, jaką rzeczywistą odległość w terenie przedstawia dany odcinek na mapie. Najczęściej spotkasz:

  • skalę liczbową (np. 1:60 000),
  • skalę liniową (podziałkę, z której można bezpośrednio odczytać, ile w terenie odpowiada 1 cm lub określony odcinek).

Jeśli skala jest w postaci 1:n, to oznacza: 1 jednostka na mapie = n tych samych jednostek w terenie. Przykładowo, skala 1:60 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 60 000 cm w terenie.

Żeby uzyskać wynik w metrach, trzeba wykonać przeliczenie jednostek:

  • 1 m = 100 cm, więc 60 000 cm = 600 m,
  • albo: 60 000 cm / 100 = 600 m.

Dlatego poprawna odpowiedź to 600 m w terenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 60 m – typowy skutek zgubienia jednego zera lub błędnego podzielenia przez 1000 zamiast przez 100; często wynika z pośpiechu w przeliczaniu cm na m.
  • 1600 m – wynik nie wynika z typowych, prostych skal i sugeruje pomylenie odczytu skali (np. błędne odczytanie wartości z podziałki) lub wykonanie dodatkowego, nieuzasadnionego przeliczenia.
  • 6000 m – częsty błąd jednostek: potraktowanie 600 m jako 6 km lub przesunięcie przecinka o jedno miejsce; bywa też efektem pomylenia metrów z dziesiątkami metrów.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybki test sensowności. Jeśli 1 cm na mapie dawałby tylko 60 m, mapa byłaby bardzo "duża" (szczegółowa). Jeśli 6000 m, to 1 cm oznaczałby 6 km, czyli mapa byłaby bardzo "mała" (mało szczegółowa). Wynik 600 m bywa typowy dla skal rzędu 1:60 000.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala mapy to informacja, w jakim stosunku zmniejszono odległości z terenu na mapę. Pozwala obliczać realne dystanse między punktami, planować trasę i oceniać szczegółowość mapy. Może być liczbowa (1:n) lub liniowa (podziałka).
Sprawdź zapis skali 1:n albo podziałkę liniową w legendzie. Przy skali 1:n przyjmujesz, że 1 cm na mapie to n cm w terenie, a następnie przeliczasz cm na m (dzielisz przez 100). Przy podziałce odczytujesz wartość bezpośrednio.
Skala 1:60000 znaczy, że 1 cm na mapie to 60000 cm w terenie. Ponieważ 1 m = 100 cm, dzielisz 60000 przez 100 i dostajesz 600 m. To najprostsza metoda i ogranicza ryzyko błędu w zerach.
To efekt pracy na dużych liczbach i szybkiego przestawiania jednostek. Uczniowie często automatycznie dopisują lub gubią jedno zero przy dzieleniu przez 100 albo 1000. Pomaga zapisanie przeliczenia krok po kroku: cm → m (÷100), m → km (÷1000).
Skala liniowa bywa wygodniejsza, bo odczytujesz odległość bezpośrednio z podziałki. Skala liczbowa wymaga przeliczeń, ale jest jednoznaczna i łatwa do sprawdzenia rachunkowo. W praktyce dobrze umieć obie formy, bo mapy mogą mieć różne oznaczenia.
Zrób ocenę "na zdrowy rozsądek": jeśli 1 cm na mapie daje bardzo mało metrów, mapa jest bardzo szczegółowa; jeśli daje kilka kilometrów, mapa jest ogólna. Dodatkowo możesz porównać z typowymi skalami: okolice 1:50000–1:100000 często dają setki metrów na 1 cm.
Najczęściej pojawiają się centymetry na mapie oraz metry lub kilometry w terenie. Kluczowe zależności to: 1 m = 100 cm oraz 1 km = 1000 m. Warto też pamiętać, że 1 cm = 0,01 m, co upraszcza część przeliczeń.
Tak, jeśli mapa ma czytelną skalę liniową (podziałkę) i pytanie dotyczy np. wartości dla 1 cm. Wtedy odczytujesz wartość bez rachunków. Trzeba jednak uważać, by nie pomylić jednostek (metry vs kilometry) i sprawdzić, czego dokładnie dotyczy podziałka.
Najczęstsze to: błędne dzielenie przez 100/1000, pomylenie cm z mm, odwrócenie skali (traktowanie 1:n jak n:1) oraz nieuwzględnienie jednostek na podziałce liniowej. Dobra praktyka to dopisanie jednostek przy każdym kroku rachunku.
Pomaga planować trasę i objazdy, szacować czas przejazdu i zaplanować postoje. Przy awarii lub braku zasięgu można korzystać z map papierowych i szybko ocenić dystans do warsztatu, stacji paliw lub miejsca bezpiecznego postoju.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W skali mapy zależność "1 cm na mapie = … w terenie" wynika bezpośrednio z zapisu skali (np. 1:n) lub podziałki liniowej."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-18)
  • ePodręczniki, zasoby o skali mapy i obliczaniu odległości (strona tematyczna) — https://epodreczniki.pl/ (dostęp: 2026-02-18)
  • Encyklopedia PWN, hasło "skala (kartografia)" — https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/ (wyszukanie hasła: skala kartograficzna; dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/ćwiczenia z geografii: skala mapy i obliczanie odległości
  • Materiały szkoleniowe z podstaw nawigacji i czytania map
  • Zadania treningowe z przeliczania jednostek długości (cm–m–km)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego