KWALIFIKACJA GIW13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 18.
Jeżeli do otworu wiertniczego zostanie zapuszczony pas obciążników o średnicy 6" i długości 30 metrów, to poziom płuczki w zbiorniku marszowym
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą obciążników o średnicy 6 cali, która jest związana z zagadnieniami technicznymi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapuszczenie pasa obciążników do otworu powoduje wyparcie części płuczki objętością zewnętrzną obciążników.
Wyparte medium wraca do obiegu powierzchniowego, więc poziom w zbiorniku marszowym rośnie o wartość wynikającą z obliczonej objętości i kalibracji zbiornika; w tym zadaniu jest to 8,7 cm.

Pełne wyjaśnienie:

W zbiorniku marszowym (trip tank) obserwuje się niewielkie zmiany ilości płuczki podczas operacji takich jak zapuszczanie lub wyciąganie elementów przewodu i narzędzi. Kluczowa jest zasada bilansu objętości: jeżeli do otworu wprowadzamy element o określonej średnicy zewnętrznej i długości, to ten element zajmuje miejsce, które wcześniej było wypełnione płuczką.

Dlatego podczas zapuszczania "pasa obciążników" do otworu następuje wyparcie płuczki odpowiadające objętości zewnętrznej tego odcinka. Ta wypartej objętości nie "znika" – w typowym układzie obiegowym jest ona obserwowana jako wzrost poziomu/objętości w zbiorniku marszowym (bo płuczka przemieszcza się ku powierzchni i trafia do zbiorników).

Warto pamiętać, że sama geometria obciążników daje objętość wyparcia (np. z przybliżenia walca), ale przeliczenie tej objętości na centymetry poziomu wymaga znajomości kalibracji zbiornika marszowego (jaki przyrost objętości odpowiada 1 cm wskazania) albo jego pola przekroju. W testach ta informacja bywa podana w danych zadania/załączniku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Warianty z "obniży się … cm" odwracają znak zjawiska – przy zapuszczaniu elementów do otworu typowo obserwuje się wzrost w trip tanku, bo płuczka jest wypierana.
  • Warianty z inną wartością liczbową (np. 10,7 cm) odpowiadają innemu wynikowi obliczeń: zwykle są skutkiem błędu w jednostkach, użycia promienia zamiast średnicy albo przyjęcia innej kalibracji zbiornika.

Na egzaminie warto wykonać kontrolę sensowności: skoro wprowadza się do otworu "gruby" odcinek o długości kilkudziesięciu metrów, to musi on wyprzeć zauważalną objętość płuczki, co w dobrze skalibrowanym zbiorniku marszowym objawi się wzrostem poziomu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zbiornik marszowy (trip tank) to mały, dokładnie wyskalowany zbiornik używany do obserwacji zmian objętości płuczki podczas operacji zapuszczania i wyciągania przewodu/narzędzi. Ułatwia wykrycie, czy bilans płuczki jest zgodny z oczekiwaniami (np. czy nie ma dopływu albo ucieczki).
Bo zapuszczany element zajmuje w otworze miejsce, które wcześniej było wypełnione płuczką. Ta "wyparta" objętość przemieszcza się ku powierzchni i jest widoczna jako przyrost objętości/poziomu w zbiorniku marszowym. To typowy efekt wyparcia cieczy przez ciało o określonej średnicy zewnętrznej.
W przybliżeniu liczy się objętość zewnętrzną odcinka: pole przekroju zewnętrznego razy długość. Dla kształtu zbliżonego do walca stosuje się wzór na pole koła i objętość walca. Następnie wynik przelicza się na litry lub m3, zależnie od danych używanych w zadaniu.
Najczęstsza pułapka to pozostawienie średnicy w calach przy obliczeniach w metrach. Trzeba konsekwentnie użyć jednego układu jednostek (np. wszystko w metrach), pamiętać o promieniu (to połowa średnicy) oraz o przeliczeniu objętości na jednostki, w których jest wyskalowany zbiornik marszowy.
W kontekście wyparcia płuczki kluczowa jest średnica zewnętrzna, bo to ona determinuje objętość zajmowaną w otworze. Jeśli zadanie nie precyzuje, w praktyce może to być źródło niejednoznaczności. Na egzaminach zwykle zakłada się średnicę zewnętrzną elementu zapuszczanego.
Potrzebujesz kalibracji zbiornika: ile litrów (lub m3) odpowiada 1 cm (albo 1 mm) wskazania. Jeśli znasz pole przekroju zbiornika, można użyć zależności: zmiana wysokości = objętość / pole. Bez kalibracji nie da się wiarygodnie przejść z objętości na centymetry.
Najczęściej: pomylenie promienia ze średnicą, błąd w przeliczeniu cali na metry, nieuwzględnienie że chodzi o średnicę zewnętrzną, oraz użycie niewłaściwego przelicznika zbiornika marszowego. Częsty jest też błąd znaku: wybór "obniży się" zamiast "podniesie się".
Nie. Wzrost poziomu może wynikać z normalnych operacji (np. zapuszczania elementów, które wypierają płuczkę). Dopływ (kick) rozważa się, gdy obserwowane zmiany są większe niż oczekiwane z obliczeń lub pojawiają się bez uzasadnionej przyczyny technologicznej.
Gdy potrzebna jest duża dokładność pomiaru małych zmian objętości, zwłaszcza podczas trippingu (wyciągania i zapuszczania przewodu). Główne zbiorniki mają dużą powierzchnię i mniejszą rozdzielczość wskazań, więc niewielkie zmiany mogą być na nich słabo widoczne.
Zadaj sobie pytanie: "Czy do otworu dokładam objętość stałego elementu, który zajmie miejsce płuczki?" Jeśli tak, płuczka jest wypierana i zwykle zobaczysz wzrost w zbiorniku marszowym. Gdy element wyciągasz, w otworze robi się miejsce i płuczka może być "pobierana" z powierzchni.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Objętość" (wzory na objętość brył, m.in. walca): https://pl.wikipedia.org/wiki/Obj%C4%99to%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Wypór" (zasada wyporu/wyparcia cieczy): https://pl.wikipedia.org/wiki/Wyp%C3%B3r (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikibooks (PL) – Matematyka: Geometria przestrzenna (walec – pole i objętość): https://pl.wikibooks.org/wiki/Matematyka/Geometria_przestrzenna (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii wierceń: bilans objętości w otworze, trip tank (zbiornik marszowy)
  • Materiały szkolne/branżowe dotyczące kontroli otworu (well control) w zakresie podstawowym
  • Ćwiczenia rachunkowe z geometrii (objętości walca) i przeliczeń jednostek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego