KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 29.
Jeżeli odcinkowi na mapie długości 1 cm odpowiada odległość 50 m w terenie, to znaczy, że mapa została opracowana w skali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala to stosunek długości na mapie do długości w terenie w tych samych jednostkach.
50 m = 5000 cm. Skoro 1 cm na mapie odpowiada 5000 cm w terenie, to skala wynosi 1:5000. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnej zamiany metrów na centymetry lub pomylenia rzędu wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy w postaci liczbowej 1:n oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Kluczowe jest więc, aby porównywać długości w tych samych jednostkach.

W zadaniu podano: 1 cm na mapie odpowiada 50 m w terenie. Najpierw zamieniamy metry na centymetry:

  • 1 m = 100 cm
  • 50 m = 50 × 100 cm = 5000 cm

Otrzymujemy więc zależność: 1 cm (mapa) = 5000 cm (teren). To dokładnie definicja skali 1:5000, czyli odpowiedź "1:5000".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "1:1000" odpowiadałaby sytuacji, w której 1 cm na mapie daje 10 m w terenie (bo 1000 cm = 10 m). To zbyt mała wartość w porównaniu do 50 m.
  • "1:500" oznaczałaby 1 cm = 5 m (500 cm = 5 m), więc błąd jest jeszcze większy i zwykle wynika z pominięcia dwóch zer w konwersji.
  • "1:10 000" oznaczałaby 1 cm = 100 m (10 000 cm = 100 m). To dwa razy więcej niż podane 50 m.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj szybki test sensowności: jeżeli w terenie jest 50 m, to w centymetrach musi wyjść liczba rzędu kilku tysięcy, więc skala powinna mieć mianownik rzędu tysięcy (a nie setek).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala mapy 1:n to stosunek długości na mapie do długości w terenie w tych samych jednostkach. Oznacza, że 1 jednostka (np. 1 cm) na mapie odpowiada n takim samym jednostkom (np. n cm) w terenie.
Aby zamienić metry na centymetry, mnożysz przez 100, bo 1 m = 100 cm. Zatem 50 m = 50 × 100 cm = 5000 cm. Dopiero po tej zamianie poprawnie wyznaczysz skalę 1:n.
Najpierw sprowadź długości do tych samych jednostek: 50 m = 5000 cm. Skoro 1 cm na mapie odpowiada 5000 cm w terenie, skala wynosi 1:5000. To bezpośrednie zastosowanie definicji skali.
Skala jest ilorazem dwóch długości. Jeśli porównasz cm z metrami, otrzymasz błędny wynik (np. zaniżony o 100 razy). Ujednolicenie jednostek (np. wszystko w cm) gwarantuje, że mianownik skali 1:n będzie poprawny.
Mapa w skali 1:1000 jest bardziej szczegółowa, bo 1 cm na mapie odpowiada mniejszej odległości w terenie niż przy 1:5000. Im mniejszy mianownik n, tym większa szczegółowość i "większa skala" w potocznym ujęciu.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 50 m to 5000 cm, więc mianownik skali powinien być rzędu tysięcy. Jeśli wychodzi 500 lub 50, to prawie na pewno pominąłeś zera w konwersji jednostek.
Najczęstsze błędy to: brak zamiany metrów na centymetry, mylenie kierunku proporcji (odwrócenie 1:n), oraz wybieranie "typowej" skali z pamięci bez obliczeń. Pomaga zapisanie: "1 cm mapa = ? cm teren".
Skale około 1:5000 stosuje się do opracowań obejmujących większy obszar, gdzie nie potrzeba tak dużej szczegółowości jak na mapie 1:500 czy 1:1000. W praktyce pomagają w orientacji i analizach ogólnych terenu.
Tak, oba zapisy oznaczają tę samą skalę. Spacja bywa stosowana jako separator tysięcy w zapisie liczbowym. W kontekście skali mapy ważna jest wartość mianownika, a nie sposób typograficznego zapisu.
Ćwicz serię krótkich zadań: zamiana jednostek (m↔cm), wyznaczanie skali 1:n oraz obliczanie odległości terenowej z odcinka na mapie. Zapisuj zawsze krok z konwersją jednostek, bo to najczęstsze źródło błędów.
info

Statystycznie 79% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala to stosunek długości na mapie do długości w terenie w tych samych jednostkach.50 m = 5000 cm. Skoro 1 cm na mapie odpowiada 5000 cm w terenie, to skala wynosi 1:5000."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" (definicja i przykłady skali liczbowej) https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp 2026-02-27
  • Wikibooks (PL): "Kartografia/Skala mapy" (omówienie pojęcia skali i przeliczeń) https://pl.wikibooks.org/wiki/Kartografia/Skala_mapy - dostęp 2026-02-27
  • Khan Academy (PL): "Przeliczanie jednostek długości" (konwersje m ↔ cm) https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-units - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z podstaw kartografii/geodezji (dział: skale map)
  • Zestawy zadań rachunkowych z przeliczania skali i jednostek
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych dotyczące mapy zasadniczej i odczytów z map

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego