KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 31.
Jeżeli długość odcinka w terenie wynosi 86,00 m, a na mapie 43,00 mm, to mapę, na której został przedstawiony ten odcinek, wykonano w skali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skalę liczbową wyznacza stosunek długości w terenie do długości na mapie w tych samych jednostkach.
86,00 m = 86 000 mm. Następnie 86 000 mm / 43,00 mm = 2000, więc skala wynosi 1:2000. Pozostałe propozycje dawałyby inną długość odcinka na mapie.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy w postaci 1:n oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n jednostkom w terenie, przy czym jednostki muszą być takie same po obu stronach porównania.

W zadaniu podano długość odcinka w terenie: 86,00 m oraz długość tego samego odcinka na mapie: 43,00 mm. Najpierw sprowadzamy długość terenową do milimetrów:

  • 86,00 m = 86,00 × 1000 mm = 86 000 mm.

Następnie obliczamy mianownik skali jako iloraz (teren / mapa):

  • n = 86 000 / 43,00 = 2000.

Zatem poprawna skala to 1:2000, bo 43 mm na mapie odpowiada 86 000 mm (czyli 86 m) w terenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Gdyby skala wynosiła 1:500, to 43 mm na mapie odpowiadałoby 43×500 = 21 500 mm = 21,5 m, czyli zdecydowanie mniej niż 86 m. Dla 1:1000 byłoby to 43 m, nadal za mało. Dla 1:250 wyszłoby 10,75 m. Te wartości nie zgadzają się z długością terenową, więc skale te nie pasują do danych z zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj kontrolę "w drugą stronę" (długość na mapie × mianownik skali) — to szybki sposób wychwycenia pomyłek w jednostkach lub odwróconej proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przelicz obie długości do tych samych jednostek (najwygodniej do mm), a potem policz iloraz: n = długość w terenie / długość na mapie. Otrzymasz skalę w postaci 1:n. Na końcu zrób kontrolę: (długość na mapie × n) powinna dać długość terenową.
Bo skala to porównanie tych samych jednostek. Jeśli zostawisz metry po jednej stronie, a milimetry po drugiej, otrzymasz wynik z błędem rzędu 1000. W geodezji i kartografii najczęściej długości na mapie podaje się w mm, więc długość terenową warto też zapisać w mm.
Skala 1:2000 oznacza, że 1 mm na mapie odpowiada 2000 mm w terenie, czyli 2 m. Dzięki temu możesz szybko przeliczać odległości: np. 10 mm na mapie to 20 m w terenie. To typowe przeliczenie przy analizie planów i map sytuacyjnych.
Zrób kontrolę wsteczną: długość na mapie × mianownik skali (w tych samych jednostkach) musi dać długość terenową. Jeśli wyjdzie liczba wyraźnie mniejsza lub większa, to najczęściej pomyliłeś jednostki albo odwróciłeś iloraz.
W praktyce szkolnej i egzaminacyjnej standardem jest postać 1:n, bo jest czytelna i jednoznaczna. W teorii skala to stosunek dwóch długości, więc można ją zapisać jako ułamek, ale w geodezji przyjęło się sprowadzać ją do jedności w liczniku.
Najczęściej: (1) brak zamiany jednostek (m i mm), (2) odwrócenie proporcji (mapa/teren zamiast teren/mapa), (3) błędne mnożenie przez 100 zamiast 1000 przy przejściu z metrów na milimetry, (4) zaokrąglenie "na oko" do popularnej skali bez sprawdzenia rachunku.
Wystarczy pamiętać, że 1 m = 1000 mm. Zatem 86 m × 1000 = 86 000 mm. Jeśli masz wartość z miejscami po przecinku, też mnożysz przez 1000, np. 86,00 m → 86 000 mm. Potem możesz bezpiecznie dzielić przez długość na mapie w mm.
Większa skala (np. 1:500) daje więcej szczegółów i bywa potrzebna w opracowaniach realizacyjnych lub inwentaryzacjach. Mniejsza skala (np. 1:2000 i dalej) jest wygodna do przedstawiania większych obszarów kosztem szczegółowości. Dobór zależy od celu pomiaru i wymaganej czytelności.
Tak, zwykle tak. Najpierw sprowadź dane do mm, a potem spróbuj zauważyć prosty iloraz. W przykładzie 86 000/43 jest równe 2000, bo 43×2000 = 86 000. Warto ćwiczyć mnożenia "okrągłymi" liczbami, bo na egzaminie przyspiesza to pracę.
Oceń rząd wielkości: jeśli na mapie masz kilkadziesiąt mm (kilka cm), a w terenie kilkadziesiąt metrów, to skala powinna być w tysiącach (1:1000, 1:2000 itd.). Gdy wychodzi 1:50 albo 1:50 000, to zwykle znak pomyłki w jednostkach lub proporcji.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skalę liczbową wyznacza stosunek długości w terenie do długości na mapie w tych samych jednostkach.86,00 m = 86 000 mm. Następnie 86 000 mm / 43,00 mm = 2000, więc skala wynosi 1:2000."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw kartografii i geodezji: skale map i plany
  • Zestawy zadań rachunkowych z przeliczania skali (teren–mapa–odległość)
  • Ćwiczenia z jednostek miar i zamian m/cm/mm w kontekście opracowań geodezyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego