KWALIFIKACJA BUD18 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 24.
W terenie zmierzono odcinek AB o długości DAB = 33,00 m. Na mapie odległość między punktami AB wynosi dAB = 66,00 mm. Podaj skalę mapy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala mapy to stosunek długości na mapie do długości w terenie w tych samych jednostkach.
33,00 m = 33 000 mm, więc 66 mm : 33 000 mm = 1 : 500.
Oznacza to, że 1 mm na mapie odpowiada 500 mm (0,5 m) w terenie, czyli skala wynosi 1:500.

Pełne wyjaśnienie:

Skalę mapy zapisuje się najczęściej w postaci 1:n, co oznacza, że 1 jednostka na mapie odpowiada n jednostkom w terenie (przy tych samych jednostkach długości).

Krok 1: ujednolicenie jednostek
W zadaniu długość w terenie podano w metrach, a na mapie w milimetrach. Trzeba więc sprowadzić wszystko do jednej jednostki, najwygodniej do milimetrów:
33,00 m = 33 000 mm.

Krok 2: obliczenie mianownika skali
Na mapie odcinek ma 66,00 mm, a w terenie 33 000 mm. Mianownik skali to iloraz długości terenowej i mapowej:
n = 33 000 / 66 = 500.
Stąd skala wynosi 1:500.

Interpretacja wyniku
Skala 1:500 oznacza, że np. 1 mm na mapie odpowiada 500 mm w terenie (czyli 0,5 m), a 1 cm na mapie odpowiada 5 m w terenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1:250" dawałoby zbyt mały mianownik (mapa byłaby "zbyt duża"): przy 1:250 odcinek 33 m miałby na mapie 132 mm, a nie 66 mm.
  • "1:1000" ma zbyt duży mianownik: przy 1:1000 odcinek 33 m miałby na mapie 33 mm.
  • "1:2000" jest jeszcze mniejszą skalą (bardziej "oddaloną"): 33 m odpowiadałoby 16,5 mm na mapie.

Wskazówka egzaminacyjna
Zawsze wykonaj szybki test sensowności: skoro na mapie jest 66 mm (6,6 cm) i w terenie 33 m, to 1 cm na mapie to około 5 m w terenie, co odpowiada właśnie skali około 1:500.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:n oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada n takim samym jednostkom w terenie. Np. 1:500 oznacza, że 1 cm na mapie to 500 cm w terenie, czyli 5 m. Kluczowe jest użycie tych samych jednostek po obu stronach.
Najpierw sprowadź obie długości do tej samej jednostki (np. mm). Potem policz mianownik: n = (długość w terenie) / (długość na mapie). Wynik zapisz jako 1:n. To najczęstszy schemat obliczeń w zadaniach egzaminacyjnych.
Ponieważ skala jest ilorazem długości, a iloraz ma sens tylko wtedy, gdy porównujesz wartości w jednakowych jednostkach. Jeśli zostawisz metry i milimetry, otrzymasz liczby pozornie podobne, ale błędne. Ujednolicenie jednostek eliminuje typową pułapkę rachunkową.
Wykonaj przybliżenie "na oko": porównaj 6,6 cm na mapie z 33 m w terenie. Skoro 33 m / 6,6 cm ≈ 5 m na 1 cm, to skala jest bliska 1:500. Taka kontrola pozwala wychwycić odwrócenie ilorazu lub błąd jednostek.
Najczęściej myli się jednostki (m i mm bez przeliczenia), odwraca się ułamek (mapa/teren zamiast teren/mapa) albo źle interpretuje zapis 1:n. Błąd daje zwykle odpowiedź z listy (np. 1:1000), więc warto zawsze przeliczyć jednostki i sprawdzić wynik prostym testem sensowności.
W kartografii i geodezji skala 1:500 jest dużą skalą, bo mianownik jest stosunkowo mały i mapa pokazuje dużo szczegółów. Dla porównania 1:2000 jest mniejszą skalą (mniej szczegółów), bo ten sam obiekt zajmuje mniej miejsca na mapie.
Najprościej: 1 m = 1000 mm, więc 33 m = 33 × 1000 mm = 33 000 mm. W zadaniach o skali warto wybierać mm, bo długości na mapie często są podane w mm, a wtedy dzielenie daje bezpośrednio mianownik skali.
Gdy skala to 1:n, to długość terenowa = długość na mapie × n (po sprowadzeniu do tych samych jednostek). Np. przy 1:500 odcinek 40 mm na mapie to 40 × 500 = 20 000 mm, czyli 20 m. To przydaje się przy szacowaniu odległości i kontroli pomiarów.
Skale rzędu 1:500 stosuje się, gdy potrzebna jest wysoka szczegółowość opracowania, np. przy mapach do celów projektowych, planach sytuacyjnych czy analizie uzbrojenia terenu. Duża skala ułatwia czytelne przedstawienie obiektów i kontrolę odległości na opracowaniu.
Wyćwicz jeden schemat: ujednolić jednostki → policzyć n = teren/mapa → zapisać 1:n. Zrób kilka zadań z różnymi jednostkami (cm, mm, m) i zawsze dopisuj krótką interpretację (np. "1 cm na mapie to … m w terenie"). To zmniejsza ryzyko pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki z kartografii/geodezji dotyczące skali mapy i przeliczeń).
  • Zbiór zadań z geodezji: ćwiczenia z obliczania skali oraz przeliczeń długości mapa–teren
  • Notatki własne: tabela przeliczeń jednostek i schemat "1:n = (teren w mm) / (mapa w mm)"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego