KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 27.
Jeżeli podopieczny boi się wyjść z domu, ponieważ twierdzi, że ktoś go śledzi i chce zawładnąć jego myślami, to zaburzenia te wskazują na wystąpienie u niego urojeń
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urojenia prześladowcze dotyczą fałszywego, silnie podtrzymywanego przekonania, że inni zagrażają choremu, śledzą go lub chcą mu zaszkodzić. Opis lęku przed wyjściem z domu z powodu rzekomego śledzenia wskazuje właśnie na taki typ zaburzeń treści myślenia.

Pełne wyjaśnienie:

Urojenia to utrwalone, błędne przekonania, które nie poddają się logicznym argumentom i nie wynikają z realnych dowodów. W praktyce opieki środowiskowej kluczowe jest rozpoznanie treści wypowiedzi podopiecznego, bo to ona naprowadza na typ urojeń.

Odpowiedź "prześladowczych" pasuje do sytuacji, w której podopieczny jest przekonany, że ktoś go śledzi i z tego powodu boi się wyjść z domu. Taka treść wskazuje na poczucie zagrożenia i wrogości otoczenia wobec niego (typowe dla urojeń prześladowczych). Wątek "chce zawładnąć jego myślami" może współwystępować z innymi treściami, ale w przedstawionym opisie dominują obawy przed działaniami innych osób wymierzonymi przeciwko podopiecznemu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "owładnięcia" (rozumiane potocznie jako poczucie wpływu/kontroli) odnosi się do przekonań, że myśli lub działania są sterowane z zewnątrz. W samym zadaniu kluczowym, jednoznacznym elementem jest jednak śledzenie i zagrożenie, czyli wątek prześladowczy.
  • "grzeszności" dotyczy treści winy, kary, przekonań o własnej moralnej nieczystości lub zasługiwaniu na potępienie. W opisie nie ma motywu winy czy religijno-moralnej interpretacji zdarzeń.
  • "zazdrości" wiąże się z przekonaniem o niewierności partnera. W przedstawionej sytuacji nie ma tematyki relacji partnerskiej ani podejrzeń o zdradę.

Wskazówka dla opiekunki środowiskowej: nie należy dyskutować z treścią urojeń wprost ani "udowadniać", że podopieczny się myli. Lepsze jest nazwanie emocji (np. lęku), zapewnienie o wsparciu, ocena bezpieczeństwa i – gdy objawy są nasilone – przekazanie informacji rodzinie lub personelowi medycznemu zgodnie z procedurami miejsca pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Urojenia prześladowcze to silne, utrwalone przekonania, że ktoś zagraża, śledzi lub chce zaszkodzić. Rozpoznasz je po powtarzających się wypowiedziach o "spisku", "obserwowaniu", "podsłuchu" oraz po unikaniu sytuacji z obawy przed rzekomym prześladowaniem.
Bo jego zachowaniem kieruje lęk wynikający z błędnego przekonania, że poza domem spotka go krzywda (np. ktoś go śledzi). Dla niego to zagrożenie jest realne, więc unikanie wyjścia staje się strategią "ochrony", a nie zwykłą niechęcią.
Urojenia prześladowcze dotyczą zagrożenia ze strony otoczenia (śledzenie, spisek, atak). Urojenia zazdrości skupiają się na rzekomej niewierności partnera i "dowodach" zdrady. Kluczem jest temat przewodni wypowiedzi, a nie sam poziom emocji.
Zachowaj spokój, nie wyśmiewaj i nie wchodź w spór o "prawdę". Skup się na emocjach: "Widzę, że to Pana/Panią bardzo niepokoi". Oceń bezpieczeństwo (ryzyko agresji/samouszkodzeń), a następnie przekaż informację rodzinie lub personelowi medycznemu zgodnie z procedurami.
Nie. Potwierdzanie ("tak, na pewno ktoś Pana śledzi") może wzmacniać urojenia i zwiększać lęk. Zalecane jest wsparcie bez zgody na treść: uznanie uczuć, zapewnienie obecności, proponowanie bezpiecznych działań oraz zachęta do kontaktu ze specjalistą.
Nasilają je: ironia, zaprzeczanie w formie ataku ("to bzdury"), przesłuchiwanie, naciskanie na szczegóły oraz obiecywanie "udowodnię, że to nieprawda". Lepiej unikać konfrontacji i dopytywać tylko o fakty ważne dla bezpieczeństwa (np. czy czuje się zagrożony teraz).
Pilnie, gdy pojawia się realne ryzyko: groźby, zachowania agresywne, pobudzenie, próby ucieczki, samouszkodzenia, brak snu i jedzenia z powodu lęku lub gdy podopieczny podejmuje niebezpieczne działania "w obronie". Wtedy priorytetem jest bezpieczeństwo i szybki kontakt z medykiem.
Zapisuj możliwie dosłownie kluczowe sformułowania, okoliczności (kiedy, jak często), zachowanie i emocje (lęk, pobudzenie), wpływ na funkcjonowanie (odmowa wyjścia, jedzenia, snu) oraz podjęte działania. Unikaj ocen i diagnoz; opisuj obserwacje oraz cytaty.
Urojenia grzeszności dotyczą przekonań o byciu "złym", winnym, zasługującym na karę, często w moralno-religijnym sensie. W opisie o śledzeniu dominuje motyw zagrożenia z zewnątrz, a nie poczucie winy. Dlatego taka kategoria nie jest tu najlepszym dopasowaniem.
Ucz się przez skojarzenia z treścią: prześladowcze = zagrożenie i śledzenie; zazdrości = niewierność; winy/grzeszności = kara i potępienie; wpływu/oddziaływania = sterowanie myślami. Ćwicz na krótkich opisach przypadków i zawsze szukaj "tematu przewodniego" wypowiedzi.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Urojenia prześladowcze dotyczą fałszywego, silnie podtrzymywanego przekonania, że inni zagrażają choremu, śledzą go lub chcą mu zaszkodzić."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (MMS), wyszukiwarka definicji i opisów pojęć (np. "delusion") – https://icd.who.int/browse11/l-m/en (dostęp: 2026-02-28)
  • World Health Organization (WHO) – "International Classification of Diseases 10th Revision (ICD-10)", ogólny opis klasyfikacji i terminologii – https://www.who.int/standards/classifications/classification-of-diseases (dostęp: 2026-02-28)
  • Merck Manual Professional Edition – hasło "Delusional Disorder" (opis urojeń i typowych treści, w tym prześladowczych) – https://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/schizophrenia-and-related-disorders/delusional-disorder (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw psychiatrii/psychologii dla kierunków opiekuńczych
  • Materiały szkoleniowe z komunikacji z osobą w kryzysie psychicznym
  • Wytyczne lokalnych placówek ochrony zdrowia dotyczące postępowania w sytuacjach kryzysowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego