KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 16.
Jeżeli różnice współrzędnych pomiędzy punktem początkowym a końcowym boku AB wynoszą ΔxAB = 0, ΔyAB > 0, to azymut AzAB boku AB wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeśli ΔxAB=0, a ΔyAB>0, to bok AB ma kierunek zgodny z dodatnim zwrotem osi y (w praktyce geodezyjnej: na wschód). Azymut geodezyjny liczy się od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara, więc kierunek wschodni odpowiada wartości 100g. Pozostałe wartości oznaczają inne strony świata.

Pełne wyjaśnienie:

Przyrosty współrzędnych opisują, jak "przechodzimy" z punktu A do punktu B w układzie XY:

  • ΔxAB=0 oznacza brak zmiany współrzędnej x (nie ma składowej przesunięcia wzdłuż osi x),
  • ΔyAB>0 oznacza dodatnią zmianę współrzędnej y, czyli przesunięcie w dodatnim zwrocie osi y.

W typowej konwencji geodezyjnej oś x jest osią "północną" (kierunek na północ), a oś y osią "wschodnią" (kierunek na wschód). Zatem warunek Δx=0 i Δy>0 opisuje kierunek czysto wschodni (brak składowej na północ/południe, jest wyłącznie składowa na wschód).

Azymut geodezyjny jest mierzony od kierunku północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara. W jednostkach gradowych (gony) pełny kąt ma 400g, a podstawowe kierunki mają wartości:

  • północ: 0g (również 400g jako pełny obrót),
  • wschód: 100g,
  • południe: 200g,
  • zachód: 300g.

Skoro bok AB jest skierowany na wschód, poprawna jest odpowiedź 100g.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wartość 200g odpowiada kierunkowi południowemu, który wymagałby ujemnego przyrostu osi "północnej" (Δx<0 w tej konwencji) i braku składowej wschodniej. Wartość 300g to zachód, czyli musiałoby być Δy<0. Wartość 400g wskazuje ponownie północ (to pełny obrót, równoważny 0g), co wymagałoby Δx>0 i Δy=0.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal kierunek na podstawie znaków Δx i Δy (oś x / oś y), a dopiero potem zamień go na 0/100/200/300g.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przyrosty Δx i Δy to różnice współrzędnych między punktem końcowym i początkowym odcinka. Mówią, o ile przesuwasz się wzdłuż osi x oraz osi y, przechodząc np. z punktu A do B. Znak dodatni/ujemny informuje o zwrocie przesunięcia.
Gdy Δx=0, nie ma składowej przesunięcia wzdłuż osi x. Jeśli jednocześnie Δy>0, to ruch odbywa się wyłącznie w dodatnim zwrocie osi y. W typowej konwencji geodezyjnej (x–północ, y–wschód) oznacza to kierunek na wschód.
To kwestia jednostki. W stopniach pełny obrót to 360°, więc wschód wypada przy 90°. W gradach (gonach) pełny obrót to 400g, więc ćwiartka obrotu to 100g. Dlatego wschód to 100g, południe 200g, zachód 300g.
Dla azymutu mierzonego od północy zgodnie z ruchem wskazówek zegara: północ ma 0g (również 400g), wschód 100g, południe 200g, a zachód 300g. To szybka "ściąga" przy zadaniach z przyrostami współrzędnych.
Najlepiej zapamiętać, że w wielu zadaniach geodezyjnych x bywa traktowana jako oś północna (northing), a y jako oś wschodnia (easting). Jeśli autor nie podaje konwencji, warto sprawdzić inne zadania z danego zestawu lub stosowaną na kursie notację.
Tak, w sensie kierunku. Azymut 400g oznacza pełny obrót, więc wskazuje ten sam kierunek co 0g (północ). W zadaniach testowych 400g bywa używane jako "podchwytliwy" dystraktor, gdy ktoś pamięta, że pełny kąt to 400g.
Trygonometria jest potrzebna, gdy odcinek nie leży dokładnie na osi (np. Δx≠0 i Δy≠0) i trzeba obliczyć kąt z relacji między przyrostami (np. przez funkcję arctan i poprawkę na ćwiartkę). Gdy jedna składowa jest równa zero, zwykle wystarczy rozpoznanie kierunku.
Bo Δx=0 "wyłącza" wpływ osi x na kierunek, więc o zwrocie odcinka decyduje wyłącznie oś y. Dodatni Δy oznacza ruch w dodatnim zwrocie osi y, a ujemny Δy ruch w przeciwnym zwrocie. To bezpośrednio mapuje się na stronę świata i azymut.
Najczęstsze błędy to: pomylenie konwencji osi (x z y), pomylenie gradów ze stopniami oraz nieuwzględnienie znaku przyrostu (np. traktowanie Δy<0 tak samo jak Δy>0). Pomaga schemat 0g–100g–200g–300g dla stron świata.
Porównaj znaki Δx i Δy z intuicyjnym "wektorem" przejścia z A do B: dodatnie/ujemne składowe mówią o zwrocie. Następnie przypisz stronę świata i odpowiadającą jej wartość w gradach. Jeśli odcinek ma iść "na wschód", a wyszło 300g, to sygnał, że odwrócono znak lub oś.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że jeśli ΔxAB=0, a ΔyAB&gt;0, to bok AB ma kierunek zgodny z dodatnim zwrotem osi y (w praktyce geodezyjnej: na wschód).

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Azymut" (definicja i sposób odmierzania kierunku) https://pl.wikipedia.org/wiki/Azymut - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Gradian" (jednostka kąta, 400g = pełny obrót) https://pl.wikipedia.org/wiki/Gradian - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Skrypty/podręczniki z geodezji inżynieryjnej: rozdziały o azymutach i kierunkach
  • Notatki z kartografii matematycznej i układów współrzędnych (interpretacja osi i przyrostów)
  • Zadania rachunkowe z obliczania azymutu z Δx i Δy (różne ćwiartki) wraz z rozwiązaniami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego