KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 41.
Jeżeli w układzie pokazanym na rysunku wskazanie amperomierza A2 wynosi 0,4 A, to wskazanie amperomierza A1 wynosi
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacjami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W gałęziach równoległych prąd dzieli się odwrotnie proporcjonalnie do rezystancji. Dla R2 i 3R2 prądy mają stosunek 3:1, więc prąd w gałęzi z 3R2 (mierzy go A1) to 1/4 prądu całkowitego. Zatem A1 = 0,4 A · 1/4 = 0,1 A, a druga gałąź ma 0,3 A.
Kontrola: 0,1 A + 0,3 A = 0,4 A.

Pełne wyjaśnienie:

Amperomierz A2 mierzy prąd całkowity dopływający do węzła, w którym obwód rozdziela się na dwie gałęzie równoległe. W połączeniu równoległym napięcie na obu gałęziach jest takie samo, a wartości prądów zależą od rezystancji gałęzi (prawo Ohma) i spełniają I prawo Kirchhoffa: suma prądów gałęzi równa się prądowi dopływającemu.

Lewą gałąź tworzy rezystor R2. Prawa gałąź ma amperomierz A1 oraz rezystor 3R2 połączone szeregowo; idealny amperomierz ma pomijalnie małą rezystancję, więc rezystancja tej gałęzi wynosi w praktyce 3R2. Oznacza to, że gałąź prawa ma trzykrotnie większą rezystancję niż lewa, więc popłynie w niej trzykrotnie mniejszy prąd.

Można to policzyć jako dzielnik prądu:

I(A1) = I(A2) · R(lewa) / (R(lewa) + R(prawa))

Po podstawieniu: R(lewa)=R2, R(prawa)=3R2, I(A2)=0,4 A:

I(A1) = 0,4 A · R2 / (R2 + 3R2) = 0,4 A · 1/4 = 0,1 A

Sprawdzenie (bardzo dobra praktyka egzaminacyjna): skoro prąd w prawej gałęzi to 0,1 A, to w lewej (o 3 razy mniejszej rezystancji) powinno być 0,3 A. Suma prądów gałęzi wynosi 0,1 A + 0,3 A = 0,4 A, czyli dokładnie tyle, ile wskazuje A2, więc wynik jest spójny z I prawem Kirchhoffa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,4 A oznaczałoby, że prąd w ogóle się nie rozdziela, co przeczy istnieniu dwóch gałęzi równoległych.
  • 0,3 A to prąd bardziej prawdopodobny dla gałęzi o mniejszej rezystancji (R2), a nie dla gałęzi z 3R2.
  • 0,2 A odpowiadałoby innym proporcjom rezystancji (np. równym gałęziom), których tu nie ma.

Wskazówka: w połączeniu równoległym większa rezystancja → mniejszy prąd. Jeśli jedna gałąź ma 3 razy większą rezystancję, to ma 3 razy mniejszy prąd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dzielnik prądu opisuje, jak prąd całkowity rozdziela się między gałęzie równoległe. Napięcie na gałęziach jest jednakowe, a prąd w danej gałęzi jest tym mniejszy, im większa jest jej rezystancja. W prostych zadaniach najwygodniej użyć proporcji prądów odwrotnie do rezystancji.
I prawo Kirchhoffa mówi, że suma prądów wpływających do węzła równa się sumie prądów wypływających. Dla dwóch gałęzi oznacza to: prąd całkowity przed rozgałęzieniem = prąd gałęzi 1 + prąd gałęzi 2. To dobre narzędzie do kontroli wyniku obliczeń.
W gałęziach równoległych napięcie jest takie samo. Z prawa Ohma wynika, że I = U/R, więc przy stałym U prąd maleje, gdy R rośnie. Dlatego gałąź o rezystancji 3R2 przewodzi 3 razy mniejszy prąd niż gałąź o rezystancji R2.
Najpierw ustal rezystancje gałęzi (uwzględniając elementy szeregowe w tej gałęzi). Potem użyj dzielnika prądu albo proporcji: prądy w gałęziach są odwrotnie proporcjonalne do rezystancji. Na końcu sprawdź I prawem Kirchhoffa, czy suma prądów gałęzi daje prąd całkowity.
W typowych zadaniach szkolnych przyjmuje się amperomierz idealny, czyli o pomijalnie małej rezystancji. Wtedy nie zmienia on istotnie rezystancji gałęzi i można liczyć tak, jakby był "przewodem". W praktyce mierniki mają mały, ale niezerowy opór, jednak zwykle jest pomijalny.
Najczęściej myli się dzielnik prądu z dzielnikiem napięcia (odruch z połączeń szeregowych), odwraca zależność prądu od rezystancji lub błędnie przyjmuje rezystancję gałęzi (np. pomijając, że w jednej gałęzi jest 3R2). Pomaga szybka kontrola sumy prądów w węźle.
Większy prąd popłynie przez gałąź o mniejszej rezystancji, czyli przez R2. Ponieważ 3R2 jest trzykrotnie większe, prąd w tej gałęzi będzie trzykrotnie mniejszy (przy tym samym napięciu na gałęziach). To szybka reguła do oceny, czy wynik ma sens.
Po wyznaczeniu prądu jednej gałęzi zastosuj I prawo Kirchhoffa: prąd całkowity powinien równać się sumie prądów gałęzi. Dodatkowo użyj proporcji: jeśli rezystancje są w stosunku 1:3, to prądy są w stosunku 3:1. Te dwie kontrole zwykle szybko wykrywają pomyłkę.
Przy uruchamianiu i serwisie układów sterowania często diagnozuje się, dlaczego jedna gałąź pobiera zbyt duży prąd (np. zwarcie, uszkodzony element) albo zbyt mały (przerwa, zbyt duża rezystancja). Podział prądu pomaga też dobrać zabezpieczenia i przekroje przewodów w rozdzielonych torach zasilania.
Dokładnie trzy razy mniejszy będzie wtedy, gdy obie gałęzie mają tylko te rezystancje (R2 oraz 3R2) i gdy napięcie na gałęziach jest jednakowe (połączenie równoległe). Jeśli w gałęziach są dodatkowe elementy szeregowe o niepomijalnej rezystancji, proporcja może się zmienić, bo zmienia się rezystancja gałęzi.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "W gałęziach równoległych prąd dzieli się odwrotnie proporcjonalnie do rezystancji."

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział: prawa Kirchhoffa i obwody prądu stałego (węzły, gałęzie, oczka)
  • Zbiór zadań z elektrotechniki: dzielnik prądu i obliczenia w obwodach równoległych
  • Instrukcje laboratoryjne: pomiary prądu amperomierzem w połączeniach szeregowych i równoległych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego