KWALIFIKACJA SPC4 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 11.
Jeżeli z wykrawania 100 kg rostbefu uzyskuje się 39,4 kg mięsa klasy I, to ile mięsa tej samej klasy otrzymuje się z wykrawania 200 kg tego elementu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uzysk mięsa klasy I jest proporcjonalny do masy wykrawanego rostbefu, jeśli wydajność procesu się nie zmienia.
Z 100 kg otrzymuje się 39,4 kg, więc z 200 kg (czyli dwa razy więcej) otrzyma się dwa razy 39,4 kg: 39,4 × 2 = 78,8 kg. Pozostałe odpowiedzi nie zachowują tej proporcji.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano uzysk: z wykrawania 100 kg rostbefu otrzymuje się 39,4 kg mięsa klasy I. Pytanie dotyczy uzysku z 200 kg tego samego elementu, przy założeniu niezmiennych warunków (ten sam element i ta sama klasa mięsa), czyli stałej wydajności.

To jest typowe zadanie z proporcjonalności prostej: jeśli masa surowca rośnie w stałym stosunku, to masa uzyskanego mięsa (danej klasy) rośnie w tym samym stosunku.

  • Krok 1: ustal stosunek masy wsadu: 200 kg to 2 × 100 kg.
  • Krok 2: przeskaluj uzysk: 39,4 kg × 2 = 78,8 kg.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Odpowiedź 39,4 kg pomija fakt, że wsad się podwoił (to częsty błąd polegający na przepisaniu liczby z treści). Odpowiedź 118,2 kg odpowiadałaby potrojeniu uzysku (39,4 × 3), co nie wynika z danych. Odpowiedź 196,0 kg jest bliska całej masie wsadu i nie uwzględnia tego, że uzysk klasy I stanowi tylko część elementu po wykrawaniu.

W praktyce technologicznej takie obliczenia służą do planowania produkcji i kontroli wydajności: gdy znasz uzysk dla 100 kg, łatwo policzysz uzysk dla dowolnej masy przez mnożenie przez odpowiedni współczynnik (np. 0,394 jako udział masowy), pamiętając o jednostkach w kilogramach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jeśli uzysk (wydajność) jest stały, to przy podwojeniu masy surowca podwaja się też masa uzyskanego mięsa tej samej klasy. W praktyce mnożysz znany uzysk przez 2, np. 39,4 kg × 2 = 78,8 kg. To jest proporcjonalność prosta.
Wystarczą proporcje, bo porównujesz ten sam proces i ten sam element: 200 kg to dokładnie 2 razy więcej niż 100 kg. Skoro z 100 kg jest 39,4 kg mięsa klasy I, to z 200 kg będzie 2 × 39,4 kg. Liczenie procentu jest opcjonalne, niekonieczne.
Uzysk to ilość (masa) produktu otrzymanego z określonej ilości surowca po wykonaniu operacji technologicznej, np. wykrawania. Może dotyczyć konkretnej klasy mięsa, więc wskazuje, ile kilogramów danej klasy realnie uzyskasz z danego elementu.
Nie, jeśli zakładamy stały uzysk i to samo wykrawanie. 39,4 kg jest uzyskiem dla 100 kg, więc dla 200 kg byłby to uzysk zbyt niski (jakby wydajność spadła o połowę). Taki wynik miałby sens tylko przy innych warunkach, których zadanie nie podaje.
Możesz obliczyć uzysk na 1 kg: 39,4 kg / 100 kg = 0,394 kg mięsa klasy I z 1 kg surowca. Następnie mnożysz przez 200 kg: 0,394 × 200 = 78,8 kg. Ta metoda jest przydatna, gdy masa nie jest wielokrotnością 100.
Najczęściej myli się jednostki (traktuje 39,4 jak procent), przepisuje liczbę z treści bez przeliczenia, albo źle skaluje (np. mnoży przez 3). Zdarza się też ignorowanie założenia stałej wydajności mimo braku informacji o zmianie procesu.
196,0 kg stanowi prawie całą masę wsadu (200 kg), a po wykrawaniu uzyskuje się tylko część elementu w postaci mięsa klasy I. Taki wynik sugerowałby niemal brak strat i odpadów oraz brak innych klas, co jest sprzeczne z ideą klasyfikacji i wykrawania.
Wystarczą podstawy: mnożenie, dzielenie, proporcje i czasem procenty. W praktyce liczy się uzysk na jednostkę masy (np. na 1 kg lub 100 kg) i skaluje do planowanej partii. Ważne jest też poprawne zaokrąglanie wyniku.
Uzysk może nie być liniowy, gdy zmienia się jakość surowca, sposób rozbioru, dokładność wykrawania, wymagania klasyfikacji lub występują straty zależne od wielkości partii. Jednak w zadaniach egzaminacyjnych bez dodatkowych danych zwykle przyjmuje się stały uzysk.
Ćwicz zadania na proporcje i procenty na przykładach z rozbioru, wykrawania i klasyfikacji. Zawsze zapisuj: masa wsadu → masa uzysku oraz współczynnik zmiany (np. ×2). Sprawdzaj też, czy wynik jest realistyczny: nie powinien przekraczać masy wsadu.
info

Statystycznie 74% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność prosta" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-03-02)
  • Khan Academy (PL): "Proporcje i zależności proporcjonalne" — https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały z matematyki: proporcje i procenty (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Zadania ćwiczeniowe z kalkulacji uzysku i strat w procesach rozbioru/wykrawania
  • Dokumentacja zakładowa: tabele/normy uzysku dla elementów wołowych (jeśli dostępne w nauczaniu praktycznym)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego