KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 39.
Które kleje nie zawierają substancji lotnych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kleje topliwe (hot-melt) są aplikowane na gorąco i wiążą głównie przez ochłodzenie i zestalenie, a nie przez odparowanie rozpuszczalnika. Dlatego typowo nie zawierają lotnych składników jak w klejach rozpuszczalnikowych, które schną przez odparowanie.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o rozpoznanie rodzaju kleju, który nie wymaga odparowania składników lotnych, aby uzyskać wytrzymałe połączenie.

Odpowiedź "Topliwe." jest właściwa, ponieważ kleje topliwe (hot-melt) są zwykle materiałami o wysokiej zawartości części stałych (często traktowane jako "100% substancji stałych"). Nakłada się je w stanie stopionym, a proces wiązania zachodzi przede wszystkim przez spadek temperatury i zestalenie. W typowym ujęciu technologicznym nie bazują one na rozpuszczalniku, który musiałby odparować, więc nie są kojarzone z emisją lotnych składników jak kleje rozpuszczalnikowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim rozumieniu?

  • "Celulozowe." – w praktyce introligatorskiej tego typu kleje są często przygotowywane jako roztwory lub dyspersje, które uzyskują lepkość dzięki nośnikowi (np. wodzie). Wiązanie obejmuje etap, w którym część nośnika musi odparować, więc występuje składnik lotny.
  • "Dekstrynowe." – kleje dekstrynowe są zazwyczaj wodnymi klejami skrobiowymi. Ich "schnięcie" wiąże się z ubytkiem wody, czyli substancji odparowującej (lotnej w sensie fizycznym).
  • "Rozpuszczalnikowe." – z definicji zawierają rozpuszczalniki organiczne, które odparowują podczas schnięcia. To klasyczny przykład klejów zawierających składniki lotne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach występuje klej "rozpuszczalnikowy", to zwykle jest to sygnał, że rozróżnienie dotyczy mechanizmu wiązania: odparowanie (woda/rozpuszczalnik) kontra krzepnięcie po ochłodzeniu (kleje topliwe).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kleje topliwe to kleje nakładane w stanie stopionym (na gorąco), które wiążą głównie przez ochłodzenie i zestalenie. W praktyce skraca to czas oczekiwania na związanie w porównaniu z klejami wymagającymi odparowania nośnika.
Bo zawierają rozpuszczalniki (często organiczne), które podczas schnięcia odparowują. To odparowanie jest częścią procesu wiązania, ale wymaga też zwykle dobrej wentylacji i ostrożności ze względów BHP.
W sensie fizycznym tak, bo odparowuje (jest składnikiem ulatniającym się). W praktyce przemysłowej termin "substancje lotne" bywa jednak zawężany do VOC/rozpuszczalników organicznych, co może powodować niejednoznaczność w pytaniach.
Klej topliwy wiąże przez stygnięcie i przejście w stan stały, a klej wodny wiąże m.in. przez ubytek wody (schnięcie). Jeśli kluczowy jest czas odparowania, to zwykle nie jest to hot-melt.
Często stosuje się je do klejenia grzbietów (np. w klejeniu bezszyciowym), elementów opraw i prac wymagających szybkiego chwytu. Dobór zależy od papieru, temperatury pracy, elastyczności spoiny i wymagań jakościowych.
Bo dekstryna kojarzy się ze "skrobią" i materiałem naturalnym, więc intuicyjnie bywa uznawana za "bezpieczną" i "bezrozpuszczalnikową". W praktyce są to zwykle kleje wodne, więc zawierają składnik odparowujący.
Nie zawsze. Nazwa odnosi się do bazy/pochodnej celulozy, a nośnikiem może być woda lub rozpuszczalnik. Na egzaminie warto kojarzyć, że wiele takich klejów działa jako roztwory/dyspersje, więc mogą zawierać składnik, który musi odparować.
Typowe ryzyka to opary i zapach, potrzeba wentylacji, a czasem palność/łatwopalność (zależnie od rozpuszczalnika). W praktyce wpływa to na organizację stanowiska, dobór środków ochrony i sposób magazynowania.
Warto sprawdzić informacje o nośniku (woda/rozpuszczalnik), zawartość części stałych oraz opis mechanizmu wiązania. W kartach charakterystyki i kartach technicznych często pojawiają się też dane o emisjach, zapachu i wymaganej wentylacji.
Najpierw rozpoznaj, czy odpowiedzi sugerują rozróżnienie: wiązanie przez odparowanie (wodne/rozpuszczalnikowe) vs wiązanie przez stygnięcie (topliwe). Jeśli wśród opcji jest "rozpuszczalnikowe", zwykle wskazuje to właściwy kierunek analizy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Kleje topliwe (hot-melt) są aplikowane na gorąco i wiążą głównie przez ochłodzenie i zestalenie, a nie przez odparowanie rozpuszczalnika."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Klej topliwy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Klej_topliwy (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Lotne związki organiczne" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Lotne_zwi%C4%85zki_organiczne (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Klej" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Klej (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technologii introligatorskich (działy o klejach i materiałach pomocniczych)
  • Karty charakterystyki (SDS) i karty techniczne klejów stosowanych w introligatorstwie
  • Materiały producentów o klejach hot-melt oraz klejach rozpuszczalnikowych i wodnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego