KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Komplet nowych lemieszy do pługa kosztuje 360 zł. Czas używania lemieszy regenerowanych jest o 1/3 krótszy niż nowych. Jaka może być maksymalna cena lemieszy regenerowanych, aby ich zakup był jeszcze opłacalny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opłacalność porównujemy przez koszt w przeliczeniu na czas pracy.
Skoro regenerowane działają o 1/3 krócej, to ich czas wynosi 2/3 czasu nowych. Maksymalna cena musi więc wynosić 2/3 ceny nowych: 360 zł × 2/3 = 240 zł. Wyższa cena dałaby większy koszt jednostkowy niż przy lemieszach nowych.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu porównujemy opłacalność zakupu lemieszy nowych i regenerowanych. Kluczowe jest, aby porównywać nie samą cenę zakupu, ale koszt w przeliczeniu na czas użytkowania (czyli ile płacimy za "jednostkę czasu pracy" lemiesza).

Załóżmy, że nowe lemiesze pracują przez czas T. Ich cena to 360 zł, więc koszt jednostkowy wynosi 360/T.

Podano, że lemiesze regenerowane są używane o 1/3 krócej niż nowe. To oznacza, że ich czas pracy to:

T − (1/3)T = (2/3)T.

Niech maksymalna opłacalna cena regenerowanych wynosi X. Warunek "jeszcze opłacalny" (w sensie: nie drożej w przeliczeniu na czas) zapisujemy jako:

X / ((2/3)T) ≤ 360 / T

Upraszczenie (mnożymy obie strony przez T):

X / (2/3) ≤ 360, czyli X × (3/2) ≤ 360.

Stąd X ≤ 360 × (2/3) = 240 zł. To jest maksymalna cena, przy której koszt jednostkowy regenerowanych nie będzie większy niż nowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 260 zł – to więcej niż 240 zł, więc przy krótszej trwałości (2/3 T) koszt w przeliczeniu na czas byłby większy niż dla nowych.
  • 280 zł – analogicznie, zbyt wysoka cena w stosunku do skróconego czasu pracy; opłacalność spada.
  • 300 zł – tym bardziej przekracza próg opłacalności; płacimy prawie tyle co za nowe, a pracują krócej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy trwałość jest np. "o 1/3 krótsza", najpierw zamień to na ułamek czasu (tu 2/3), a dopiero potem przelicz cenę graniczną przez proporcję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że czas pracy spada o jedną trzecią wartości wyjściowej. Jeśli nowe działają przez czas T, to regenerowane działają przez T − (1/3)T = (2/3)T, a nie przez 1/3T.
Porównaj koszt jednostkowy: cena/czas pracy. Skoro regenerowana ma trwałość 2/3 nowej, to jej cena graniczna to 2/3 ceny nowej. Wtedy koszt na jednostkę czasu jest taki sam jak przy nowej.
Bo tańsza część może zużyć się szybciej i w efekcie kosztować więcej w eksploatacji. Opłacalność liczy się przez koszt na czas pracy (lub np. na hektar), a nie przez samą cenę z faktury.
Tak, jeśli przyjmiesz, że zużycie lemieszy jest proporcjonalne do wykonanej pracy (np. hektarów). Wtedy zamiast czasu T podstawiasz "wydajność trwałości" w hektarach i rachunek proporcji działa identycznie.
Najczęściej uczniowie mylą "o 1/3 krótszy" z "równy 1/3", albo odejmują 1/3 od ceny zamiast przeliczyć trwałość. Inny błąd to brak porównania kosztu jednostkowego (normalizacji do czasu/pracy).
Użyj intuicji proporcji: jeśli regenerowana pracuje tylko 2/3 czasu nowej, to powinna kosztować najwyżej 2/3 ceny nowej. Gdyby kosztowała więcej, płaciłbyś więcej za tę samą ilość pracy.
W tym modelu zadania – nie, bo założono jedynie krótszy czas pracy. W praktyce opłacalność może zależeć też od jakości regeneracji, warunków glebowych i przestojów, ale w zadaniu egzaminacyjnym liczy się podana relacja trwałości.
Przydatne są: liczba hektarów do zużycia kompletu, rodzaj gleby, prędkość i głębokość orki, koszty przestoju na wymianę oraz cena zakupu. To pozwala policzyć koszt na hektar i porównać warianty.
To najwyższa cena, przy której koszt eksploatacji nie rośnie względem części nowej. Innymi słowy: po przekroczeniu tej ceny płacisz więcej za tę samą ilość pracy, więc zakup przestaje być ekonomicznie uzasadniony.
Ćwicz zadania na proporcje i przeliczanie "na jednostkę" (czas, hektar, motogodzinę). Rób schemat: 1) zapisz trwałość jako ułamek, 2) porównaj koszt jednostkowy, 3) wyznacz cenę graniczną.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opłacalność porównujemy przez koszt w przeliczeniu na czas pracy.Skoro regenerowane działają o 1/3 krócej, to ich czas wynosi 2/3 czasu nowych.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Ułamek" – https://pl.wikipedia.org/wiki/U%C5%82amek (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (PL): "Stosunki i proporcje" – https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik/notes z matematyki praktycznej: proporcje i ułamki w zadaniach tekstowych
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji maszyn rolniczych: zużycie części roboczych i regeneracja
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych: rachunek opłacalności w eksploatacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego