KWALIFIKACJA PGF5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 18.
Kontrolę zmian grubości warstwy tuszu na cyfrowym wydruku ocenia się poprzez sprawdzenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiany grubości/ilości tuszu na wydruku przekładają się na stopień zaczernienia (krycie) i są kontrolowane pomiarem densytometrycznym.
Dlatego właściwym wskaźnikiem jest gęstość optyczna druku. Pozostałe opcje dotyczą cech papieru, masy podłoża lub pasowania, a nie ilości naniesionego tuszu.

Pełne wyjaśnienie:

Kontrola zmian grubości (w praktyce: ilości naniesionego tuszu/tonera i stopnia krycia) na wydruku polega na obserwowaniu, czy pola pełne oraz elementy kontrolne utrzymują stały poziom "ciemności" i krycia. W poligrafii klasycznym wskaźnikiem takiej zmiany jest gęstość optyczna druku, mierzona metodą densytometryczną. Jeżeli warstwa barwnika jest większa, rośnie pochłanianie światła i wynik gęstości optycznej zwykle się zwiększa; gdy jest mniejsza – gęstość spada. Dzięki temu można szybko wykryć rozjazd procesu (np. wahania nafarbienia) i skorygować ustawienia.

Odpowiedź "anizotropii zadrukowanego papieru" jest nietrafna, bo anizotropia dotyczy kierunkowych właściwości podłoża (np. związanych z układem włókien) i może wpływać na zachowanie papieru, ale nie jest bezpośrednią miarą grubości warstwy tuszu. To inny obszar kontroli jakości.

Odpowiedź "wagi podłoża drukowego przed i po drukowaniu" również nie jest właściwą metodą kontroli produkcyjnej: różnice masy są bardzo małe w porównaniu z masą arkusza, a wynik łatwo zaburza wilgotność i warunki otoczenia. Taki pomiar nie jest typowym, praktycznym wskaźnikiem stabilności nafarbienia.

Odpowiedź "pasowania druku odbitki na awersie i rewersie wydruku" odnosi się do rejestru/zgodności położenia elementów (szczególnie w druku dwustronnym), czyli do geometrii i pozycjonowania, a nie do ilości tuszu. Można mieć idealne pasowanie przy jednoczesnych wahaniach krycia i odwrotnie.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "ilości farby/tuszu" lub "nafarbienia", najczęściej szukasz pojęć typu gęstość optyczna, densytometria, pola kontrolne. Gdy dotyczy "ułożenia obrazu" – wtedy pasowanie/rejestr.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gęstość optyczna to miara tego, ile światła pochłania (a nie odbija) zadrukowana powierzchnia. Im większe krycie i "ciemniejszy" wydruk, tym zwykle większa gęstość optyczna. Stosuje się ją do oceny stabilności nafarbienia i porównywania wydruków w czasie.
Najczęściej wykonuje się pomiar densytometrem (czasem funkcja densytometryczna jest w spektrofotometrze). Mierzy się pola kontrolne (np. aple CMYK) na pasie kontrolnym lub w polach testowych, a następnie porównuje wyniki z wartością docelową i tolerancją procesu.
Bo wzrost ilości barwnika na podłożu zwiększa pochłanianie światła, co przekłada się na wyższy wynik gęstości optycznej. Spadek nafarbienia daje wynik niższy. To praktyczny wskaźnik "krycia" i stabilności, szczególnie dla pól pełnych i ciemnych partii.
Nie wprost. Gramatura (masa powierzchniowa) opisuje podłoże, a nie ilość naniesionego tuszu. Zmiana gramatury może wpływać na chłonność i wygląd druku, ale do kontroli wahań nafarbienia stosuje się pomiary na zadruku (np. gęstość optyczną), a nie ważenie arkuszy.
Anizotropia to różnica właściwości w zależności od kierunku (np. wzdłuż i w poprzek włókien). Może wpływać na falowanie, rozciągliwość czy zachowanie w wilgoci, ale nie mierzy ilości tuszu na powierzchni. Dlatego nie służy do oceny grubości warstwy tuszu.
Pasowanie kontroluje się, gdy problem dotyczy położenia obrazu: rejestru kolorów, zgodności elementów na dwustronnym wydruku, przesunięć w prowadzeniu arkusza lub błędów w składaniu. To inny parametr jakości niż nafarbienie, więc nie zastępuje pomiaru gęstości optycznej.
Najczęściej widać "wyblakłe" aple, słabszy kontrast, niedostateczne krycie i mniej nasycone barwy. W skrajnych przypadkach półtony wyglądają na "płaskie". W kontroli produkcyjnej potwierdza się to pomiarem gęstości optycznej na polach kontrolnych.
Często tak, bo spektrofotometr mierzy widmo i pozwala liczyć parametry barwne, a wiele urządzeń ma też tryb densytometryczny. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest jednak skojarzenie: kontrola ilości farby/tuszu → wskaźniki typu gęstość optyczna i pomiar na polach kontrolnych.
Typowe pomyłki to mieszanie gęstości optycznej z barwą (kolorymetrią), porównywanie pomiarów z różnych warunków (inne podłoże, inne ustawienia instrumentu) oraz pomijanie stabilizacji wydruku. Warto zawsze mierzyć te same pola i stosować spójne ustawienia pomiaru.
Ucz się par: parametrnarzędziecel, np. nafarbienie → gęstość optyczna → stabilność krycia; barwa → spektrofotometr → zgodność kolorystyczna; rejestr → lupy/znaki pasowania → brak przesunięć. Rozwiązuj testy z dystaktorami podobnych pojęć.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Zmiany grubości/ilości tuszu na wydruku przekładają się na stopień zaczernienia (krycie) i są kontrolowane pomiarem densytometrycznym.Dlatego właściwym wskaźnikiem jest gęstość optyczna druku."

Źródła:

  • ISO 13655:2017, Graphic technology — Spectral measurement and colorimetric computation for graphic arts images
  • ISO 5-3:2009, Photography and graphic technology — Density measurements — Part 3: Spectral conditions

Materiały:

  • Instrukcje producentów densytometrów/spektrofotometrów (procedury pomiaru gęstości i pól kontrolnych)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw densytometrii i kontroli nafarbienia w poligrafii
  • Dokumenty normalizacyjne dotyczące pomiarów w poligrafii (standardy ISO związane z gęstością i pomiarami barwy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego