KWALIFIKACJA HGT11 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 38.
Korzystając z danych zamieszczonych w tabeli, oblicz koszt bananów potrzebnych do sporządzenia 5 porcji surówki z owoców mieszanych.
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Kalkulacja kosztów 1 porcji surówki z owoców mieszanych".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby obliczyć koszt bananów do 5 porcji, trzeba odczytać z tabeli ilość bananów na 1 porcję (lub na całą recepturę) i cenę jednostkową. Następnie przeliczyć zapotrzebowanie na 5 porcji i pomnożyć przez cenę jednostkową, zachowując właściwe jednostki. Wynik daje 1,50 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu celem jest kalkulacja kosztu surowca (bananów) potrzebnego do wykonania określonej liczby porcji surówki. Dane liczbowe znajdują się w tabeli, więc kluczowe jest poprawne ich odczytanie i zastosowanie prostego wzoru.

Procedura obliczeń:

  • Krok 1: Odczytaj z tabeli normę zużycia bananów (np. na 1 porcję lub na wskazaną liczbę porcji) oraz cenę jednostkową (np. za 1 kg, 1 sztukę lub 100 g).
  • Krok 2: Przelicz ilość na 5 porcji. Jeśli w tabeli podano zużycie na 1 porcję, to mnożysz je przez 5. Jeśli podano zużycie na inną liczbę porcji, stosujesz proporcję.
  • Krok 3: Oblicz koszt według zasady: koszt = ilość × cena jednostkowa. Upewnij się, że jednostki są zgodne (np. jeśli cena jest za 1 kg, a zużycie w gramach, trzeba przeliczyć gramy na kilogramy).
  • Krok 4: Zaokrąglenie wykonaj na końcu do 1 grosza, jeśli w zadaniach egzaminacyjnych jest to wymagane.

Odpowiedź "1,50 zł" jest poprawna, ponieważ odpowiada wynikowi uzyskanemu po przeliczeniu zapotrzebowania na banany dla 5 porcji i pomnożeniu przez cenę z tabeli z zachowaniem prawidłowych jednostek.

Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne?

  • Wartość "0,30 zł" typowo wynika z pominięcia mnożenia przez 5 porcji albo z błędnego odczytania ceny/ilości (np. potraktowania danych dla całej receptury jako danych dla 1 porcji).
  • Wartość "11,20 zł" często pojawia się, gdy ktoś myli jednostki (np. liczy jakby cena była za 100 g zamiast za 1 kg lub odwrotnie) albo nie wykonał przeliczenia masy na jednostkę ceny.
  • Wartość "11,50 zł" może być skutkiem podobnego błędu jednostek lub błędu arytmetycznego (np. nieprawidłowego mnożenia) oraz braku kontroli "czy wynik ma sens" w stosunku do danych z tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybki test sensowności: jeśli banany w tabeli są relatywnie tanie, a zużycie na 5 porcji niewielkie, wynik nie powinien być "kilkanaście złotych". Taka kontrola pomaga wychwycić pomyłki w jednostkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj z tabeli zużycie bananów (na 1 porcję lub na recepturę) oraz cenę jednostkową. Potem przelicz ilość na 5 porcji i policz: koszt = ilość × cena. Na końcu sprawdź jednostki (kg/g, szt.) i zaokrąglij do groszy.
Bo cena jednostkowa jest podana dla konkretnej jednostki (np. 1 kg), a zużycie może być w gramach lub sztukach. Bez przeliczenia łatwo uzyskać wynik 10× lub 100× za duży/za mały. Zawsze sprowadź ilość do tej samej jednostki co cena.
Zastosuj proporcję. Najpierw wylicz ilość na 1 porcję (dzieląc ilość z tabeli przez liczbę porcji, dla której podano dane), a potem pomnóż przez 5. Dopiero po przeliczeniu ilości na 5 porcji liczysz koszt przez mnożenie przez cenę.
Najczęściej: policzenie kosztu dla 1 porcji zamiast dla 5, mylenie ceny za 1 kg z ceną za 100 g, brak przeliczenia g → kg oraz zaokrąglanie "w trakcie" obliczeń. Pomaga zapis kroków i szybka kontrola, czy wynik jest realistyczny.
Obie kolejności dadzą ten sam wynik, jeśli nie popełnisz błędu jednostek. W praktyce najwygodniej: (1) przelicz ilość na 5 porcji, (2) dopasuj jednostkę do ceny, (3) pomnóż przez cenę jednostkową. To minimalizuje ryzyko pomyłek.
Porównaj skalę zużycia i cenę z tabeli. Jeśli na 5 porcji zużycie jest niewielkie, a cena bananów umiarkowana, wynik powinien być raczej w złotówkach, nie w kilkunastu zł. Taka kontrola pomaga wykryć błąd w kg/g lub w liczbie porcji.
Standardowo wynik podaje się do 1 grosza, czyli do dwóch miejsc po przecinku. Dobrą praktyką jest zaokrąglać dopiero na końcu obliczeń, a nie po każdym kroku, bo wczesne zaokrąglenia mogą zniekształcić wynik końcowy.
To obliczenie, ile kosztują składniki (surowce) potrzebne do przygotowania potrawy lub napoju. Wykorzystuje się normy zużycia z receptury oraz ceny zakupu. Jest to podstawa do kontroli kosztów, planowania zakupów i wyliczania opłacalności produkcji.
Ponieważ receptura i porcja mają określoną gramaturę, a koszty trzeba kontrolować. Liczenie na porcje umożliwia planowanie zakupów, ogranicza straty i ułatwia utrzymanie stałej jakości. "Na oko" zwiększa ryzyko nadmiernego zużycia surowców i błędów kosztowych.
Ćwicz odczyt tabel (ilość, jednostka, cena), przeliczanie receptury na inną liczbę porcji i rachunki z jednostkami (kg/g, l/ml). Rozwiązuj krótkie zestawy zadań z kontrolą sensowności wyniku. Na egzaminie zapisuj jednostki przy każdym kroku.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Aby obliczyć koszt bananów do 5 porcji, trzeba odczytać z tabeli ilość bananów na 1 porcję (lub na całą recepturę) i cenę jednostkową."

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – Mnożenie: https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia – Mnożenie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mno%C5%BCenie (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia – Cena: https://pl.wikipedia.org/wiki/Cena (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej (food cost) dla szkół branżowych/technikum
  • Zestawy zadań z przeliczania receptur na liczbę porcji i obliczeń kosztów surowców
  • Ćwiczenia z odczytu tabel (ceny, jednostki miary) i przeliczeń masy/ilości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego