KWALIFIKACJA TKO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 15.
Korzystając z danych zawartych w tabeli, określ poszerzenie rozstawu torów w łukach R = 3 000 m na szlaku dla linii kolejowych o prędkości v = 120 km/h.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi poszerzenia rozstawu torów w łukach dla różnych promieni łuków i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poszerzenie odczytuje się z tabeli dla R = 3000 m i lokalizacji na szlaku. Prędkość v = 120 km/h należy do przedziału 100 < v ≤ 160, więc właściwa wartość w tej kolumnie wynosi 110 mm, a pozostałe liczby dotyczą innych przedziałów prędkości.

Pełne wyjaśnienie:

Poszerzenie rozstawu toru w łukach dobiera się z tablic normatywnych, ponieważ zależy ono od geometrii łuku oraz warunków ruchu. W praktyce oznacza to, że nie "liczy się" go ze wzoru w tym zadaniu, tylko odczytuje z tabeli na podstawie podanych parametrów.

Krok 1: wybór wiersza
W tabeli wybieramy wiersz odpowiadający promieniowi łuku: R = 3000 m.

Krok 2: wybór kolumny lokalizacji
Pytanie dotyczy toru na szlaku, więc odczyt musi być wykonany z części tabeli opisanej jako "na szlaku" (a nie z kolumn dla torów głównych na stacjach).

Krok 3: wybór przedziału prędkości
Dla prędkości v = 120 km/h wybieramy przedział 100 < v ≤ 160 (bo 120 jest większe od 100 i nie przekracza 160).

Wynik
W przecięciu: wiersz R=3000 + kolumna na szlaku + przedział 100<v≤160 otrzymujemy 110 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 100 mm – to wartość "podobna" i może wynikać z odczytu z innego wiersza (inny promień) lub z pomylenia sekcji tabeli. Nie odpowiada komórce dla R=3000 i v=120 na szlaku.
  • 90 mm – typowy błąd to wejście w niewłaściwy zakres prędkości lub odczyt z innej części tabeli (np. inne warunki/sekcja). Dla wskazanych parametrów nie jest to wartość z właściwej komórki.
  • 170 mm – to wartość znacząco większa, charakterystyczna raczej dla wyższych prędkości (kolumna v>160) albo innych warunków doboru. Dla v=120 km/h nie wybiera się przedziału v>160.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj nagłówki tabeli od góry do dołu: warunek/sekcja → lokalizacja toru → przedział prędkości. Najczęstsze pomyłki biorą się z pominięcia słowa "na szlaku" lub z przeoczenia znaków nierówności w przedziałach prędkości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Poszerzenie rozstawu toru to celowe zwiększenie odległości między szynami w łuku, zwykle przez odsunięcie szyny toku wewnętrznego w stronę środka łuku. Ma to ograniczyć oddziaływania boczne i poprawić prowadzenie zestawów kołowych w łuku.
Wybierz wiersz R=3000, następnie kolumnę dla lokalizacji na szlaku. Potem wybierz przedział prędkości 100<v≤160, bo 120 km/h mieści się w tym zakresie. W tej komórce znajduje się wartość poszerzenia.
Przedział 100<v≤160 obejmuje wszystkie prędkości większe od 100 km/h i jednocześnie nie większe niż 160 km/h. Ponieważ 120 jest większe od 100 i mniejsze od 160, należy do tego zakresu, a nie do v≤100 ani v>160.
Najczęściej myli się: kolumnę lokalizacji (szlak vs stacja), przedział prędkości (pomijanie znaków ≤ i <), oraz sekcję tabeli (różne przypadki zależne od warunków). Pomaga sprawdzanie nagłówków krok po kroku.
W typowych tabelach normatywnych poszerzenie jest większe dla wyższych przedziałów prędkości, ale dobór zależy też od promienia łuku i warunków ujętych w tabeli. Dlatego na egzaminie nie zakładaj "na logikę" – zawsze odczytaj wartość z właściwej komórki.
Zależy przede wszystkim od promienia łuku R, prędkości v oraz lokalizacji toru (np. na szlaku lub na stacji). W praktyce uwzględnia się też warunki opisane w nagłówkach tabeli (np. rozróżnienia związane z przechyłkami).
Wykonuje się je przez odsunięcie szyny toku wewnętrznego w kierunku środka łuku, tak aby zwiększyć rozstaw w łuku w sposób kontrolowany. Przejście od rozstawu normalnego do poszerzonego realizuje się stopniowo na odcinku przejściowym.
Gdy w układzie geometrycznym występuje krzywa przejściowa, poszerzenie wprowadza się stopniowo właśnie na niej, aby uniknąć skokowej zmiany geometrii. Jeśli krzywej przejściowej nie ma, przejście realizuje się na odcinku prostym przed łukiem.
Zwykle ważniejsza jest umiejętność czytania tabel i poprawnego doboru wiersza/kolumny niż pamięciowe opanowanie liczb. W zadaniach z tabelą kluczowe jest rozpoznanie parametrów (R, v, lokalizacja) i prawidłowe użycie przedziałów prędkości.
Upewnij się, że nagłówek kolumny odpowiada dokładnie lokalizacji z treści zadania: "na szlaku". Następnie sprawdź, czy pod nagłówkiem są trzy przedziały prędkości (v≤100, 100<v≤160, v>160). Dopiero wtedy odczytuj wartość w wierszu R.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poszerzenie odczytuje się z tabeli dla R = 3000 m i lokalizacji na szlaku."

Źródła:

  • PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., "Standardy Techniczne PKP PLK S.A. Tom I" (tabele dotyczące poszerzenia rozstawu toru w łukach) – tytuł dokumentu wskazany w kontekście zadania
  • PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., "Instrukcja Id-1 (D-1) Warunki techniczne utrzymania nawierzchni na liniach kolejowych" – zakres dotyczący geometrii toru i utrzymania w łukach (dokument wskazany w kontekście zadania)

Materiały:

  • Instrukcja Id-1 (D-1) – rozdziały dotyczące geometrii toru i utrzymania w łukach
  • Standardy Techniczne PKP PLK S.A. Tom I – tabele poszerzeń rozstawu w łukach
  • Materiały szkoleniowe z geometrii toru (poszerzenie, przechyłka, łuki i krzywe przejściowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego