KWALIFIKACJA SPL1 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 35.
Korzystając z informacji zawartych w tabeli, oblicz wskaźnik sprawności autobusów miejskich w III tygodniu miesiąca.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi liczby autobusów miejskich w grudniu, podzieloną na cztery tygodnie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik sprawności wyznacza się z danych w tabeli jako udział autobusów sprawnych w ogólnej liczbie (lub równoważnie: jako relację czasu pracy do sumy czasu pracy i przestojów – zależnie od definicji użytej w tabeli). Dla III tygodnia obliczenie daje 0,90, czyli 90%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu wskaźnik sprawności (dyspozycyjności) jest wskaźnikiem procentowym, który ma pokazać, jaka część floty (albo jaki udział czasu) pozostaje zdolna do realizacji zadań w danym okresie.

Najczęściej spotkasz dwa równoważne "rodzaje" zapisu (zależnie od tego, jakie dane podaje tabela):

  • Ujęcie ilościowe: liczba autobusów sprawnych / liczba wszystkich autobusów w analizowanym okresie.
  • Ujęcie czasowe: czas pracy (dyspozycji) / (czas pracy + czas przestoju/napraw).

W obu przypadkach postępujesz tak samo rachunkowo:

  1. Odczytujesz z tabeli dane dla III tygodnia (uważając na nagłówki i jednostki).
  2. Podstawiasz do właściwego wzoru (zawsze jest to "część / całość").
  3. Wynik ułamkowy zamieniasz na procent: mnożysz przez 100%.

Jeżeli z tabeli wychodzi wartość 0,90, to po przeliczeniu otrzymujesz 90%.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim zadaniu? Wartości 85%, 80% i 95% zwykle pojawiają się, gdy:

  • pomyli się tydzień (np. II zamiast III),
  • pomyli się licznik z mianownikiem (odwrócony ułamek),
  • pominie się część przestojów/napraw lub błędnie zsumuje dane,
  • zaokrągli się wynik w niewłaściwą stronę.

Wskazówka egzaminacyjna: przed zaznaczeniem odpowiedzi sprawdź, czy otrzymany procent "ma sens" (nie przekracza 100% i odpowiada relacji część–całość) oraz czy na pewno użyto danych z właściwego tygodnia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miara, jak duża część floty jest zdolna do pracy w danym okresie. Najczęściej liczy się go jako część/całość: np. liczba pojazdów sprawnych do wszystkich, albo czas pracy do sumy czasu pracy i przestojów. Wynik zwykle podaje się w procentach.
Najpierw odczytaj dane dla właściwego okresu (tu: III tydzień). Następnie zastosuj wzór podany w treści lub wynikający z opisu tabeli: sprawne / wszystkie albo czas pracy / (czas pracy + przestój). Na końcu pomnóż przez 100%.
Tabele i wzory często dają wynik w postaci ułamka (np. 0,90). Odpowiedzi w teście są zwykle w procentach, więc trzeba wykonać konwersję: 0,90 × 100% = 90%. Brak przeliczenia to typowy błąd, nawet gdy sam ułamek jest poprawny.
Licznik to zawsze "to, co dobre" (sprawne pojazdy lub czas pracy). Mianownik to "całość" (wszystkie pojazdy albo suma czasu pracy i przestojów). Jeśli w tabeli są kolumny o awariach/naprawach, zwykle wchodzą one do mianownika jako część całości.
Zależy od tego, jakie dane podaje tabela. Gdy masz zestawienie "ile autobusów sprawnych/ogółem" – liczysz ujęcie ilościowe. Gdy tabela podaje godziny pracy i godziny przestoju – liczysz ujęcie czasowe. Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie wzoru do danych.
Nie, bo jest to relacja części do całości. Jeśli wychodzi ponad 100%, oznacza to błąd: odwrócony ułamek, złe sumowanie danych albo użycie niewłaściwych wartości z tabeli. Warto wtedy wrócić do nagłówków kolumn i sprawdzić jednostki.
Najczęstsze są: pomylenie tygodnia (np. odczyt z II zamiast III), nieuwzględnienie wiersza "razem", dodanie niewłaściwej kolumny (np. awarie zamiast sprawnych) oraz przeoczenie, że tabela podaje wartości skumulowane. Pomaga zakreślenie wiersza i kolumn przed liczeniem.
W ujęciu ilościowym oznacza to, że średnio 90% autobusów było sprawnych w analizowanym okresie. W ujęciu czasowym oznacza, że 90% czasu flota była zdolna do realizacji zadań, a 10% czasu przypadało na przestoje/naprawy. To informacja przydatna do planowania rezerw.
W logistyce podobne wskaźniki stosuje się dla wózków widłowych, aut dostawczych czy sprzętu przeładunkowego. Znając sprawność, można zaplanować liczbę pojazdów rezerwowych, okna serwisowe i obsadę. Niska sprawność zwiększa ryzyko opóźnień i zatorów operacyjnych.
Ćwicz trzy rzeczy: (1) szybkie czytanie tabel (nagłówki, okresy, jednostki), (2) obliczenia procentów i ułamków, (3) kontrolę sensowności wyniku (0–100%). Dobrą metodą jest zapisanie krótkiego wzoru "część/całość" i dopiero potem podstawienie liczb.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Dla III tygodnia obliczenie daje 0,90, czyli 90%."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Dyspozycyjność – definicje i ujęcie wskaźnikowe, https://pl.wikipedia.org/wiki/Dyspozycyjno%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Gotowość techniczna – pojęcie gotowości/availability, https://pl.wikipedia.org/wiki/Gotowo%C5%9B%C4%87_techniczna (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN: dyspozycyjność (hasło), https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/dyspozycyjnosc;3892410.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw statystyki i obliczeń procentowych
  • Opracowania o wskaźnikach KPI w logistyce i transporcie (dyspozycyjność, przestoje, awaryjność)
  • Ćwiczenia z interpretacji tabel i zestawień eksploatacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego