KWALIFIKACJA HGT7 + HGT8 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Korzystając z zamieszczonej mapy oblicz odległość, którą pokonał na rowerze turysta, jadąc czarnym szlakiem z Raciborowic do Witkowic.
Ilustracja przedstawia mapę szlaków rowerowych w gminie Zielonki, z zaznaczonymi trasami o różnych kolorach, co sugeruje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć dystans, należy zmierzyć na mapie długość czarnego szlaku z Raciborowic do Witkowic po jego rzeczywistym przebiegu, a następnie przeliczyć wynik zgodnie ze skalą mapy.
Po poprawnym przeliczeniu otrzymuje się odległość 11,1 km; pozostałe wartości wynikają zwykle z błędnego pomiaru lub przeliczeń jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z mapą kluczowe są dwa kroki: pomiar oraz przeliczenie według skali.

  • Pomiar trasy: czarny szlak należy mierzyć po jego rzeczywistym przebiegu (uwzględniając zakręty i łuki). Jeśli trasa jest kręta, pomiar "w linii prostej" między miejscowościami zaniży wynik. W praktyce używa się linijki na krótkich odcinkach, nitki lub krokomierza mapowego.
  • Skala mapy: otrzymaną długość na mapie trzeba przeliczyć na odległość w terenie. Trzeba uważać na jednostki (mm/cm na mapie vs m/km w terenie) oraz na to, czy skala jest liczbowa czy liniowa.

Odpowiedź 11,1 km jest zgodna z poprawnym pomiarem i przeliczeniem czarnego szlaku między wskazanymi miejscowościami. Pozostałe propozycje są typowe dla częstych błędów:

  • 9,7 km oraz 8,8 km często pojawiają się, gdy ktoś mierzy zbyt dużymi "skokami" linijki albo nie uwzględnia wszystkich zakrętów szlaku, przez co zaniża wynik.
  • 12,7 km może wynikać z zawyżenia pomiaru (np. mierzenia nie po właściwym szlaku, kilkukrotnego doliczenia fragmentu trasy) albo z błędu w przeliczeniu skali i jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: po przeliczeniu wykonaj szybki "test sensowności" – czy wynik pasuje do długości zaznaczonej trasy na mapie oraz do typowych dystansów między punktami w tej okolicy. Nie zastępuje to obliczeń, ale pomaga wychwycić błąd jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw zmierz długość trasy na mapie (np. w cm), potem przelicz według skali: 1 cm na mapie odpowiada określonej liczbie cm w terenie. Na końcu zamień jednostki na metry lub kilometry. Zawsze zapisuj jednostki w każdym kroku, żeby uniknąć pomyłek.
Krętą trasę najlepiej mierzyć metodą odcinków (wiele krótkich przyłożeń linijki), nitką lub krokomierzem mapowym. Pomiar "jedną prostą linią" między punktami jest błędem, bo nie uwzględnia zakrętów i wydłużenia trasy.
Mapa daje wynik zależny od skali i dokładności pomiaru (uogólnienia linii, grubość szlaku, zaokrąglenia). GPS liczy ślad przejazdu i może uwzględniać drobne objazdy. Różnice są normalne, ale duża rozbieżność zwykle oznacza błąd pomiaru lub jednostek.
Skala mówi, ile razy rzeczywistość została pomniejszona na mapie. Dzięki niej można przeliczać długości z mapy na odległości w terenie, planować trasę, czas przejścia/przejazdu i dopasować program wycieczki do możliwości uczestników.
Najczęstsze to: mierzenie w linii prostej zamiast po szlaku, pomijanie zakrętów, zły odczyt skali, pomyłki w jednostkach (cm↔m↔km) oraz zmierzenie niewłaściwego koloru szlaku. Pomaga notowanie obliczeń krok po kroku.
Tak, orientacyjnie: czas ≈ dystans / średnia prędkość. Dla roweru prędkość zależy od kondycji, nawierzchni i przewyższeń. W planowaniu imprez turystycznych warto dodać bufor na postoje i trudniejsze odcinki oraz nie obiecywać czasu "na styk".
Po przeliczeniu porównaj rząd wielkości: czy wynik nie jest podejrzanie mały lub duży względem długości odcinka na mapie i skali. Częsty błąd to zapomnienie, że 1000 m = 1 km. Dobrym nawykiem jest zapis: "… m = … km".
Skala liniowa bywa wygodniejsza, gdy mapa jest wydrukowana w innym rozmiarze (np. kserokopia, zmiana formatu), bo pasek skali zmienia się razem z mapą. W skali liczbowej łatwiej o błąd, jeśli mapa została przeskalowana bez zachowania proporcji.
Trzeba korzystać z legendy mapy i oznaczeń szlaków. Kolor (np. czarny) wskazuje konkretny przebieg, ale na mapie mogą być też inne linie (drogi, granice, rzeki). Upewnij się, że mierzysz linię opisaną jako szlak, a nie inny obiekt kartograficzny.
Ćwicz: odczyt skali, pomiar krętych tras i szybkie przeliczanie na km. Rób obliczenia "na brudno" z jednostkami, a na koniec sprawdzaj sensowność wyniku. Warto też umieć opisać trasę klientowi: dystans, orientacyjny czas i trudność.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z kartografii turystycznej i czytania map (skala, legenda, pomiar odległości)
  • Ćwiczenia z planowania tras na mapach turystycznych (pieszych i rowerowych)
  • Zadania egzaminacyjne z obliczania odległości na mapie i przeliczania skali

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego