KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 4.
Korzystając ze wzorów Schofielda, oblicz podstawową przemianę materii (PPM) dla kobiety w wieku 20 lat i masie ciała 55 kg.
Ilustracja przedstawia tabelę z wzorami Schofielda do obliczania podstawowej przemiany materii (PPM) w zależności od płci i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
PPM wyznacza się, dobierając właściwe równanie Schofielda dla kobiety w danym przedziale wieku i podstawiając masę ciała w kg. Po wykonaniu działań (mnożenie współczynnika przez masę i dodanie stałej) otrzymuje się wynik dobowy w kcal. Dla 20 lat i 55 kg wychodzi 1301,59 kcal.

Pełne wyjaśnienie:

Podstawowa przemiana materii (PPM) to ilość energii zużywana przez organizm w spoczynku na podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych (m.in. oddychanie, praca serca, termoregulacja). W praktyce żywieniowej PPM jest punktem wyjścia do dalszych obliczeń (np. całkowitej przemiany materii po uwzględnieniu aktywności).

W tym zadaniu kluczowe jest, że polecenie wymaga użycia wzorów Schofielda. Oznacza to, że należy:

  • wybrać równanie przeznaczone dla kobiet,
  • sprawdzić przedział wieku obejmujący 20 lat,
  • podstawić masę ciała 55 kg dokładnie w tej jednostce,
  • wykonać działania zgodnie z zapisem wzoru (zwykle postać liniowa: współczynnik × masa + stała),
  • zwrócić uwagę na jednostki wyniku (w zależności od wersji zestawienia równań spotyka się zapisy w kcal/d lub MJ/d).

Po prawidłowym doborze równania i obliczeniu otrzymuje się wartość 1301,59 kcal, co odpowiada dobowej PPM dla kobiety w wieku 20 lat i masie 55 kg według zastosowanego wariantu Schofielda.

Pozostałe propozycje wyników są błędne typowo z jednego z poniższych powodów:

  • 1428,72 kcal – często wynika z użycia równania dla innego przedziału wieku lub z pomyłki w podstawieniu masy ciała.
  • 1520,34 kcal – może być skutkiem zastosowania wzoru przeznaczonego dla mężczyzn albo błędu rachunkowego (np. niewłaściwe wykonanie mnożenia lub dodawania stałej).
  • 1603,23 kcal – bywa efektem podmiany współczynników (z innej tabeli) lub pomylenia jednostek i braku prawidłowego przeliczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, zawsze zaznacz: płeć, wiek (przedział), jednostki i dopiero potem wykonaj działania. W obliczeniach dietetycznych wiele błędów to nie "trudna matematyka", tylko zły dobór wzoru lub jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PPM to energia potrzebna organizmowi do podtrzymania funkcji życiowych w spoczynku. W dietetyce jest punktem wyjścia do obliczania całkowitego zapotrzebowania energii, planowania kaloryczności jadłospisu oraz kontroli bilansu energetycznego w żywieniu zbiorowym.
Najpierw identyfikujesz płeć, potem wybierasz przedział wieku, w którym mieści się dana osoba (tu: kobieta, 20 lat). Dopiero dla tego przedziału stosujesz odpowiednie współczynniki. Pomyłka w przedziale wieku to jedna z najczęstszych przyczyn błędnego wyniku.
Różne zestawienia równań mogą podawać wynik w kcal/d lub MJ/d. Jeśli nie sprawdzisz jednostek, możesz pominąć przeliczenie i otrzymać wartość liczbowo "niepasującą" do typowych kcal. Na egzaminie zawsze dopisz jednostkę przy wyniku końcowym.
Typowe błędy to: pomylenie kolejności działań (np. dodanie stałej przed mnożeniem), złe przepisanie masy ciała, błąd w mnożeniu liczb dziesiętnych oraz niekonsekwentne zaokrąglanie. Pomaga zapis działań w 2–3 liniach i kontrola wyniku "na oko".
Można wykonać kontrolę zdroworozsądkową: PPM dla młodej kobiety o masie ok. 55 kg zwykle mieści się w okolicach 1200–1500 kcal/d (zależnie od równania). Jeśli wychodzi np. 800 lub 2200 kcal, to sygnał błędu w doborze wzoru albo jednostek.
PPM przydaje się przy planowaniu jadłospisów w stołówkach, domach pomocy, szpitalach i cateringu dietetycznym, gdzie trzeba dopasować energetyczność posiłków do grup odbiorców. Jest też używana w kalkulacji diet redukcyjnych i w edukacji żywieniowej klientów.
Nie. PPM dotyczy spoczynku i podstawowych funkcji życiowych. CPM (często liczone jako PPM × współczynnik aktywności) uwzględnia ruch, pracę zawodową, trening i inne wydatki energetyczne. Na egzaminie łatwo je pomylić, bo oba wyniki są w kcal/d.
Powodem są inne grupy badane przy tworzeniu równań, inne założenia statystyczne oraz zmienne wejściowe. Jedne wzory bazują głównie na masie i wieku, inne uwzględniają też wzrost. Dlatego w zadaniu kluczowe jest stosowanie dokładnie tego modelu, o który pyta polecenie.
W typowym ujęciu Schofielda potrzebujesz płci, wieku (dla doboru przedziału) i masy ciała w kilogramach. Jeśli masz dodatkowe dane (np. wzrost), nie zmieniaj metody, bo to inne równania. Najpierw dobór właściwej tabeli, potem podstawienie i obliczenie.
Ćwicz schemat: (1) wypisz płeć i wiek, (2) wybierz właściwy przedział wieku w tabeli, (3) zapisz wzór, (4) podstaw masę z jednostką, (5) policz i dopisz kcal/d, (6) sprawdź realizm wyniku. Taki algorytm ogranicza pomyłki techniczne.
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dla 20 lat i 55 kg wychodzi 1301,59 kcal.

Źródła:

  • FAO/WHO/UNU, "Energy and Protein Requirements", Report of a Joint FAO/WHO/UNU Expert Consultation, WHO Technical Report Series 724, 1985 (rozdziały dot. równań predykcyjnych PPM/BMR).
  • Schofield W.N., "Predicting basal metabolic rate, new standards and review of previous work", Human Nutrition: Clinical Nutrition, 1985; 39C(1) (publikacja źródłowa równań Schofielda).
  • Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, "Normy żywienia dla populacji Polski" (opracowanie zbiorowe, rozdziały dot. zapotrzebowania na energię i metod szacowania).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z dietetyki/żywienia człowieka omawiające PPM i równania predykcyjne
  • Tabele i zestawienia równań Schofielda (płeć/wiek/jednostki) używane w materiałach dydaktycznych
  • Materiały ćwiczeniowe z obliczeń dietetycznych (PPM, CPM, PAL) z rozwiązaniami krok po kroku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego