KWALIFIKACJA SPL1 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 3.
Koszt wyprodukowania jednego kalkulatora wynosi 20 zł. Producent narzuca marżę 25%. Centrum dystrybucyjne dokłada kolejne 20%, a sklep osiedlowy 10%. W efekcie końcowym klient za kalkulator płaci
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kolejne narzuty liczy się kaskadowo, czyli od ceny po poprzednim etapie, a nie przez zsumowanie procentów.
20 zł × 1,25 = 25 zł (producent). Następnie 25 zł × 1,20 = 30 zł (dystrybucja). Na końcu 30 zł × 1,10 = 33 zł (sklep).

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o marżach i narzutach w łańcuchu dystrybucji kluczowe jest to, że każdy kolejny podmiot dolicza swój procent od aktualnej ceny po poprzednim etapie. Oznacza to naliczanie kaskadowe (mnożenie kolejnych współczynników), a nie proste dodawanie procentów.

Krok 1 (producent +25%)
Jeżeli koszt wytworzenia wynosi 20 zł, to po doliczeniu 25%: 20 × 1,25 = 25 zł.

Krok 2 (centrum dystrybucyjne +20%)
Centrum dolicza 20% od 25 zł: 25 × 1,20 = 30 zł.

Krok 3 (sklep +10%)
Sklep dolicza 10% od 30 zł: 30 × 1,10 = 33 zł.

Dlatego poprawna jest kwota 33 zł.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 32 zł często wynika z błędu rachunkowego w jednym z mnożeń albo z niepoprawnego zaokrąglania pośrednich wyników.
  • 31 zł może być skutkiem pominięcia jednego etapu narzutu (np. nieuwzględnienia 10% sklepu) albo policzenia 10% od kosztu zamiast od ceny końcowej etapu.
  • 34 zł bywa efektem dodania procentów "na oko" lub użycia błędnego współczynnika (np. 1,25 + 0,20 + 0,10 zamiast 1,25 × 1,20 × 1,10).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj procent jako współczynnik (np. +20% → 1,20) i licz etapami. To minimalizuje pomyłki i ułatwia kontrolę wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najprościej zamienić procent na współczynnik: +25% to 1,25. Następnie pomnóż: 20 zł × 1,25 = 25 zł. To jest cena po etapie producenta przed kolejnymi narzutami w dystrybucji i detalu.
Bo kolejne narzuty są liczone od coraz wyższej podstawy (od ceny po poprzednim etapie). Dodanie procentów działa tylko wtedy, gdy wszystkie procenty liczy się od tej samej podstawy, a tu podstawa zmienia się po każdym doliczeniu.
Kaskadowo oznacza "etapami": najpierw liczysz cenę po pierwszym narzucie, potem od tej nowej ceny liczysz kolejny narzut itd. Matematycznie to mnożenie współczynników, np. 20 × 1,25 × 1,20 × 1,10.
Dla podwyżki o 20% używa się współczynnika 1,20, a dla podwyżki o 10% współczynnika 1,10. Dzięki temu zamiast liczyć procent osobno, mnożysz cenę przez właściwy współczynnik.
W zadaniach testowych najlepiej nie zaokrąglać pośrednio, tylko policzyć do końca i ewentualnie zaokrąglić dopiero wynik końcowy zgodnie z poleceniem. Zaokrąglanie po etapach może zniekształcić wynik.
Możesz oszacować: łącznie narzuty to nie "55%", tylko coś więcej niż 55% kosztu (bo działają etapami). 20 zł powiększone o ok. 60–70% daje 32–34 zł, więc 33 zł mieści się w rozsądnym przedziale kontrolnym.
W logistyce i magazynie spotyka się kalkulacje cen w dokumentach (oferty, cenniki, wycena dystrybucji). Umiejętność przeliczenia narzutów pomaga wychwycić błędy w rozliczeniach oraz zrozumieć wpływ pośredników na cenę towaru.
Najczęściej: (1) sumowanie procentów zamiast liczenia etapami, (2) liczenie wszystkich procentów od kosztu początkowego, (3) pomyłka w zamianie procentu na współczynnik (np. 20% jako 1,02), (4) zbyt wczesne zaokrąglanie.
W praktyce szkolnych zadań oba pojęcia bywają używane potocznie jako "doliczenie procentu", ale formalnie mogą odnosić się do innej podstawy (cena vs koszt). W tym zadaniu liczy się doliczenie procentu etapami do aktualnej ceny.
Można użyć iloczynu współczynników: 20 × 1,25 × 1,20 × 1,10. To równoważne liczeniu krok po kroku, tylko szybciej. Warto jednak na egzaminie pokazać etapy w brudnopisie, by uniknąć pomyłki.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Kolejne narzuty liczy się kaskadowo, czyli od ceny po poprzednim etapie, a nie przez zsumowanie procentów.20 zł × 1,25 = 25 zł (producent)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Marża" – definicja i ujęcie w handlu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mar%C5%BCa (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Narzut (handel)" – pojęcie narzutu i odniesienie do ceny/kosztu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Narzut_(handel) (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy: "Percent word problems / Percentages review" (zasady obliczeń procentowych i współczynniki), https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-percentages (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki: procenty i obliczenia praktyczne (poziom szkoły branżowej/technikum)
  • Podstawy rachunku ekonomicznego w przedsiębiorstwie: marża, narzut, cena sprzedaży
  • Ćwiczenia z kalkulacji cen w handlu i logistyce (arkusze z zadaniami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego