KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 20.
Kosztem stałym jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszt stały to taki, który w krótkim okresie nie zmienia się wraz ze wzrostem lub spadkiem wielkości produkcji. Amortyzacja samochodu ciężarowego jest kosztem ponoszonym niezależnie od aktualnego wolumenu wytwarzania. Energia technologiczna, materiały bezpośrednie i płace bezpośrednie zwykle rosną wraz z produkcją.

Pełne wyjaśnienie:

Koszty dzieli się m.in. na stałe i zmienne według tego, jak reagują na zmianę rozmiaru działalności (np. liczby wytworzonych sztuk) w krótkim okresie.

Amortyzacja samochodu ciężarowego jest typowym przykładem kosztu stałego: wynika z planowego, okresowego rozliczania wartości środka trwałego i co do zasady jest naliczana niezależnie od tego, czy w danym miesiącu wyprodukowano dużo, mało czy wcale (o ile środek trwały pozostaje w użyciu i jest amortyzowany zgodnie z przyjętą metodą).

Pozostałe odpowiedzi opisują koszty, które zazwyczaj są zmienne, bo rosną wraz z produkcją:

  • koszt zużycia energii technologicznej – im więcej pracy maszyn i procesów technologicznych, tym większe zużycie energii (choć mogą istnieć składowe stałe, np. opłaty stałe, to "energia technologiczna" w kontekście produkcji odnosi się głównie do części zależnej od procesu),
  • zużycie materiałów bezpośrednio produkcyjnych – materiały bezpośrednie są zużywane "na sztukę" lub "na partię", więc wzrost liczby wyrobów powoduje wzrost kosztu materiałów,
  • wynagrodzenie pracowników bezpośrednio produkcyjnych – w praktyce bywa zależne od czasu pracy przy produkcji lub od akordu; przy zwiększeniu produkcji często rośnie zapotrzebowanie na roboczogodziny, a więc i koszt.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się materiały bezpośrednie, energia procesu lub robocizna bezpośrednia, najczęściej są to koszty zmienne. Natomiast amortyzacja, czynsze czy stałe opłaty administracyjne zwykle klasyfikuje się jako koszty stałe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszt stały to koszt, który w krótkim okresie nie zmienia się wraz ze zmianą wielkości produkcji lub sprzedaży. Przykłady to m.in. amortyzacja, czynsz, stałe opłaty administracyjne. Kluczowe jest kryterium zależności od wolumenu, a nie to, czy koszt jest "ważny" lub "duży".
Koszt zmienny rośnie (lub maleje) wraz ze wzrostem (spadkiem) rozmiaru działalności, np. liczby wyprodukowanych sztuk. Na egzaminie typowe koszty zmienne to materiały bezpośrednie, energia technologiczna związana z procesem oraz robocizna bezpośrednia rozliczana na sztukę lub roboczogodziny.
Amortyzacja jest naliczana okresowo według przyjętego planu i metody rozliczania środka trwałego. W większości zadań egzaminacyjnych nie zależy bezpośrednio od liczby wytworzonych wyrobów w danym miesiącu, dlatego klasyfikuje się ją jako koszt stały (w krótkim okresie analizy).
Nie. Wynagrodzenia mogą mieć część stałą (np. pensja zasadnicza) i zmienną (premie, akord, nadgodziny). W pytaniach o pracowników bezpośrednio produkcyjnych chodzi zwykle o koszt powiązany z produkcją, więc częściej traktuje się go jako koszt zmienny, bo rośnie wraz z liczbą roboczogodzin.
To dwa różne podziały. Koszt bezpośredni można przypisać do produktu (np. materiały bezpośrednie), a koszt stały nie zależy od wolumenu w krótkim okresie (np. amortyzacja). Koszt może być jednocześnie bezpośredni i zmienny, a pośredni i stały – nie należy mieszać tych kryteriów w jednym rozumowaniu.
Energia technologiczna to zużycie energii związane bezpośrednio z procesem wytwarzania (praca maszyn, urządzeń, procesy technologiczne). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle traktuje się ją jako koszt zmienny, bo przy większej produkcji maszyny pracują dłużej lub intensywniej, co zwiększa zużycie energii.
Gdy zużycie materiałów jest proporcjonalne do produkcji, np. określona ilość materiału na 1 sztukę wyrobu. Wtedy wzrost liczby wyrobów powoduje wzrost zużycia materiałów i kosztu. To klasyczny przykład kosztu zmiennego w przedsiębiorstwie produkcyjnym.
Najczęściej podaje się: amortyzację środków trwałych, czynsze i dzierżawy, część stałą wynagrodzeń administracji, ubezpieczenia majątku oraz stałe opłaty niezależne od produkcji. Na egzaminie warto szukać kosztów "okresowych", które występują nawet przy niskiej produkcji.
Najczęstsze błędy to: mylenie kosztów stałych z kosztami pośrednimi, uznawanie wszystkich wynagrodzeń za stałe bez analizy (etat vs akord), oraz wybieranie odpowiedzi na podstawie skojarzeń ("technologiczna" = stała). Zawsze sprawdzaj zależność kosztu od wolumenu produkcji.
Do obliczeń progu rentowności potrzebujesz rozdzielić koszty na stałe i zmienne. Koszty stałe trzeba "pokryć" marżą ze sprzedaży, a koszty zmienne wchodzą w koszt jednostkowy. Dobra klasyfikacja (np. amortyzacja jako stała) jest kluczowa dla poprawnej analizy wyniku.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Koszt stały to taki, który w krótkim okresie nie zmienia się wraz ze wzrostem lub spadkiem wielkości produkcji."

Źródła:

  • Encyklopedia Zarządzania Mfiles – hasło "Koszty stałe" (definicja i przykłady), https://mfiles.pl/pl/index.php/Koszty_sta%C5%82e - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – hasło "Koszty stałe", https://pl.wikipedia.org/wiki/Koszty_sta%C5%82e - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki do rachunkowości zarządczej/controllingu (rozdziały o klasyfikacji kosztów)
  • Materiały OKE/CKE do kwalifikacji EKA.7 dotyczące kosztów działalności
  • Zadania treningowe z podziału kosztów na stałe i zmienne (przykłady produkcyjne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego