W zadaniach dotyczących bankietów i usług gastronomicznych często pojawiają się dwie operacje procentowe: rabat (obniżka ceny) oraz zadatek (część należności wpłacana z góry). Kluczowe jest ustalenie, od jakiej kwoty liczony jest zadatek.
Skoro zleceniodawca korzysta z rabatu 10%, to najpierw wyznaczamy kwotę po rabacie:
- 10% z 2 500,00 zł to 2 500,00 × 0,10 = 250,00 zł.
- Cena po rabacie: 2 500,00 − 250,00 = 2 250,00 zł.
Dopiero od tej kwoty liczymy zadatek 20%:
- 20% z 2 250,00 zł to 2 250,00 × 0,20 = 450,00 zł.
Dlatego poprawna kwota zadatku to 450,00 zł.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- 500,00 zł zwykle wynika z policzenia 20% od 2 500,00 zł (pominięcie rabatu), bo 2 500,00 × 0,20 = 500,00 zł.
- 550,00 zł może wynikać z mechanicznego "dodania" 10% i 20% do podstawy albo pomylenia kierunku operacji (zamiast rabatu pojawia się podwyżka).
- 495,00 zł może być skutkiem pomylenia procentów, błędnego mnożnika (np. 0,22 zamiast 0,20), liczenia od niewłaściwej kwoty albo niepoprawnych zaokrągleń.
Wskazówka egzaminacyjna: przy sekwencji "rabat + zadatek" zapisz sobie krótkie równanie: podstawa po rabacie → procent zadatku. To ogranicza typowy błąd polegający na liczeniu wszystkiego od kwoty wyjściowej.