Koszt wytworzenia produktu w rachunkowości finansowej obejmuje te nakłady, które są niezbędne do doprowadzenia produktu do postaci i miejsca, w jakich znajduje się on na dzień wyceny. W praktyce oznacza to połączenie dwóch grup kosztów:
- kosztów bezpośrednich (np. materiały bezpośrednie, robocizna bezpośrednia), czyli takich, które można wprost przypisać do konkretnego produktu,
- uzasadnionej części kosztów pośrednich produkcji (wydziałowych), czyli kosztów związanych z funkcjonowaniem procesu wytwórczego, rozliczanych na produkty według przyjętego klucza.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "bezpośrednie i koszty pośrednie uzasadnione." – zawiera komplet kluczowych elementów definicji, w tym istotny warunek, że koszty pośrednie muszą być uzasadnione z punktu widzenia wytwarzania.
Odpowiedź "bezpośrednie i koszty ogólnego zarządu." jest błędna, ponieważ koszty ogólnego zarządu to typowe koszty okresu (administracyjne), które nie powstają w celu fizycznego wytworzenia produktu i co do zasady nie powinny zwiększać jego kosztu wytworzenia.
Odpowiedź "pozostające w pośrednim związku z wytwarzanym produktem." jest zbyt ogólna i pomija kryterium "uzasadnienia" oraz fakt, że chodzi o koszty pośrednie produkcyjne, a nie dowolne koszty pośrednio powiązane z produktem (np. administracyjne).
Odpowiedź "będące konsekwencją niewykorzystania zdolności produkcyjnych." jest nieprawidłowa, bo odnosi się do kosztów nieefektywności/bezczynności. Takie koszty nie powinny podwyższać kosztu wytworzenia zapasów, gdyż nie odzwierciedlają normalnego, uzasadnionego zużycia zasobów na wytworzenie produktu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze odróżniaj koszty, które "tworzą produkt" (bezpośrednie i uzasadnione pośrednie produkcji), od kosztów "prowadzenia firmy" (ogólny zarząd) oraz od kosztów strat i niegospodarności (niewykorzystane zdolności).
