KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 30.
Którą grupę funkcyjną reprezentują przedstawione na rysunkach bloki?
Ilustracja przedstawia trzy bloki funkcyjne, które są typowe dla schematów elektrycznych lub elektronicznych, używanych w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Komparatory.", ponieważ komparator to blok służący do porównania dwóch wartości (np. >, <, =), a wynikiem jest sygnał logiczny zależny od spełnienia warunku. Liczniki zliczają impulsy, multipleksery przełączają wejścia, a przerzutniki realizują pamięć stanu.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Komparatory." jest właściwa, gdy przedstawione na rysunkach bloki odpowiadają funkcji porównania dwóch wielkości (najczęściej dwóch sygnałów liczbowych lub logicznych). Komparator realizuje operacje typu: większe niż, mniejsze niż, równe (w zależności od konkretnego wariantu). Wynikiem pracy takiego bloku jest zwykle sygnał binarny informujący, czy warunek porównania jest spełniony. W praktyce automatyki i mechatroniki komparatory są podstawą budowy warunków sterowania: uruchom napęd, jeśli prędkość przekroczy próg; zgłoś alarm, jeśli temperatura jest poza zakresem; zezwól na ruch, jeśli czujniki wskazują poprawne położenie.

Odpowiedź "Liczniki przyrostowe." byłaby poprawna tylko wtedy, gdyby na rysunku występował blok zliczający impulsy (np. narastające zbocza) i przechowujący aktualny stan zliczeń. Licznik ma charakter sekwencyjny (pamięta stan) i kojarzy się z wejściem zliczającym oraz wartością bieżącą/liczbą impulsów, a nie z relacją porównania.

Odpowiedź "Multipleksery." opisuje bloki przełączające: wybierają jedno z wielu wejść na wyjście na podstawie sygnału wyboru (selektora). To funkcja "wyboru kanału", a nie sprawdzania relacji między dwiema wartościami. W typowych symbolach multipleksera kluczowy jest sygnał sterujący wyborem, co odróżnia go od komparatora.

Odpowiedź "Przerzutniki." dotyczy elementów pamięciowych (np. SR, RS, D), które utrzymują stan wyjścia do czasu zmiany sterowania. Przerzutniki służą do podtrzymania stanu (zatrzask, pamięć), a nie do wyliczenia "prawda/fałsz" z porównania dwóch argumentów. Jeśli na rysunku nie ma cech pamiętania stanu (set/reset, zegar), wybór przerzutników jest typowym błędem wynikającym z utożsamienia każdego bloku logicznego z elementem sekwencyjnym.

Na egzaminie warto ćwiczyć rozpoznawanie bloków po funkcji: porównanie (komparator), zliczanie (licznik), wybór toru (multiplekser), pamięć (przerzutnik). To pozwala szybko odsiać odpowiedzi nawet przy różnych wariantach symboli w zależności od środowiska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Komparator to element lub blok funkcyjny, który porównuje dwie wartości (np. sygnały analogowe po przeskalowaniu lub liczby) i zwraca wynik logiczny informujący, czy warunek jest spełniony (np. "większe", "mniejsze", "równe"). W PLC jest to typowy blok do budowy warunków pracy urządzeń.
Najczęściej rozpoznasz go po tym, że ma dwa wejścia wartości oraz oznaczenie relacji porównania (np. symbole nierówności lub informację o typie porównania). Jego wyjście bywa binarne (prawda/fałsz). W odróżnieniu od liczników nie "zlicza" impulsów, tylko ocenia relację.
Komparator sprawdza zależność między dwiema wartościami i daje wynik logiczny warunku. Multiplekser wybiera jedno z wielu wejść i przekazuje je na wyjście według sygnału wyboru. Mechanizm jest inny: porównanie vs przełączanie kanału, dlatego na schematach mają inne wejścia i inne przeznaczenie.
Licznik przyrostowy zlicza zdarzenia (impulsy, zbocza) i przechowuje stan zliczeń, więc ma charakter pamiętający. Komparator nie zlicza i nie przechowuje wyniku w czasie jako stanu licznika, tylko na bieżąco porównuje wejścia i sygnalizuje spełnienie warunku porównania.
Komparatory wykorzystuje się m.in. do kontroli progów (temperatura, ciśnienie, pozycja), do wykrywania przekroczeń zadanych wartości, do porównania wartości zadanej z rzeczywistą w regulacji oraz do logiki blokad: "zezwól na ruch, jeśli pozycja jest w zakresie".
Zwykle nie. Przerzutnik służy do zapamiętania stanu (np. zatrzask start/stop), a komparator do sprawdzenia relacji między wartościami. Czasem łączy się je: komparator generuje sygnał warunku, a przerzutnik podtrzymuje stan po spełnieniu warunku, ale pełnią różne role.
Najczęstsze są: mylenie funkcji podobnych graficznie symboli, ignorowanie wejść sterujących (np. selektor w multiplekserze), utożsamianie każdego bloku z "logiką" bez analizy funkcji oraz zgadywanie bez sprawdzenia, czy blok jest kombinacyjny (komparator) czy sekwencyjny (licznik/przerzutnik).
Ćwicz rozpoznawanie bloków po funkcji: porównanie, zliczanie, pamięć, wybór sygnału. Warto przerobić zestaw najczęstszych bloków z używanego w szkole środowiska oraz rozwiązywać zadania, gdzie trzeba wskazać, jaki blok pasuje do opisu działania układu.
Komparator jest potrzebny, gdy decyzja zależy od wartości sygnału (np. "czy jest powyżej progu"). Licznik jest potrzebny, gdy decyzja zależy od liczby zdarzeń (np. "po 10 impulsach zatrzymaj napęd"). Jeśli problem dotyczy "ile razy" – licznik; jeśli "czy większe/mniejsze" – komparator.
Porównuje się zarówno sygnały binarne (0/1), jak i wartości liczbowe po odpowiednim przetworzeniu (np. z czujników analogowych po skalowaniu). Ważne jest, by porównywać wielkości w tych samych jednostkach/zakresach, inaczej warunek może być spełniany "pozornie" lub nigdy.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawna jest odpowiedź "Komparatory.", ponieważ komparator to blok służący do porównania dwóch wartości (np. &gt;, &lt;, =), a wynikiem jest sygnał logiczny zależny od spełnienia warunku."

Materiały:

  • Podręcznik do logiki cyfrowej (komparatory, przerzutniki, liczniki)
  • Materiały dydaktyczne z programowania sterowników i bloków funkcyjnych (FBD/LD)
  • Dokumentacja/książka serwisowa lub instrukcje szkolne używanego w pracowni środowiska PLC (biblioteki bloków)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego