KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 4.
Którą kopalinę eksploatuje się na kruszywo łamane z zastosowaniem robót strzałowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kruszywo łamane otrzymuje się przez rozdrabnianie skał litych (zwięzłych), które przed kruszeniem trzeba urwać ze złoża. W praktyce górnictwa odkrywkowego często wymaga to robót strzałowych. Granit jest typową skałą wykorzystywaną do produkcji kruszywa łamanego.

Pełne wyjaśnienie:

Kruszywo łamane to kruszywo o ziarnach powstałych w wyniku mechanicznego rozdrabniania skały litej (np. w kruszarkach). Żeby w ogóle rozpocząć ten proces, materiał musi zostać najpierw urwany ze złoża, czyli trzeba wykonać urabianie skały w ścianie/wyrobisku.

Dlaczego "Granit"?
Granit jest skałą litą o dużej zwięzłości i wytrzymałości, powszechnie eksploatowaną w kopalniach odkrywkowych jako surowiec do wytwarzania kruszyw łamanych (np. dla budownictwa drogowego i kolejowego). W takich skałach, szczególnie przy większych frontach i wymaganej wydajności, często stosuje się roboty strzałowe jako metodę urabiania (rozluźnienia i odspojenia od calizny).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Żwir" jest kopaliną sypką (luźnym materiałem okruchowym). Zwykle urabia się go metodami mechanicznymi (koparki, ładowarki, pogłębiarki) bez potrzeby prowadzenia robót strzałowych. Co ważne, żwir jest typowym surowcem na kruszywa naturalne, a nie na kruszywa łamane.
  • "Ił" to surowiec drobnoziarnisty, wykorzystywany m.in. w ceramice i do wyrobów ilastych. Nie jest typowym surowcem do produkcji kruszywa łamanego, a jego urabianie w odkrywce zwykle nie wymaga strzelań jak w skałach litych.
  • "Kruszywo naturalne" nie jest nazwą kopaliny (surowca geologicznego), tylko kategorią wyrobu/rodzaju kruszywa (np. piasek, żwir). Pytanie dotyczy kopaliny eksploatowanej na kruszywo łamane, więc należy wskazać konkretną skałę litą.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się jednocześnie "kruszywo łamane" i "roboty strzałowe", zwykle chodzi o skałę zwięzłą (granit, bazalt, wapienie itp.), a nie o materiał sypki (piaski, żwiry).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kruszywo łamane powstaje przez kruszenie skały litej (ziarna mają ostre krawędzie po rozdrabnianiu). Kruszywo naturalne to materiał sypki pochodzenia okruchowego (np. piasek, żwir), zwykle tylko płukany i przesiewany, bez etapu kruszenia skały litej.
Granit jest skałą zwięzłą, więc aby odspoić go od calizny w ścianie, trzeba go skutecznie urwać i rozluźnić. Roboty strzałowe pozwalają rozkruszyć i spękać masyw skalny, co ułatwia urabianie, załadunek oraz dalsze kruszenie w zakładzie przeróbczym.
Jeśli w treści występuje "kruszywo łamane" i/lub "roboty strzałowe", najczęściej chodzi o surowiec ze skał litych (zwięzłych). Żwir i piasek to kopaliny sypkie, które zwykle urabia się koparkami bez strzelania, a potem sortuje i płucze.
Typowo nie. Żwir jest już naturalnym materiałem okruchowym, dlatego stanowi surowiec na kruszywa naturalne. Kruszywo łamane uzyskuje się z litych skał przez kruszenie. Żwir można co najwyżej dodatkowo przerabiać (np. przesiewać), ale nie jest klasycznym "surowcem do łamania".
Roboty strzałowe kojarzą się głównie z kopalinami zwięzłymi (skałami litymi), gdzie potrzebne jest odspojenie dużych brył od calizny. Materiały luźne, takie jak piaski i żwiry, urabia się przeważnie mechanicznie, bez stosowania materiałów wybuchowych.
To wskazanie, że pytanie dotyczy surowca geologicznego wydobywanego w kopalni (np. konkretnej skały). Następnie surowiec jest przerabiany na kruszywo w zakładzie (kruszenie, przesiewanie). Odpowiedź powinna być nazwą kopaliny, a nie ogólną kategorią produktu.
"Kruszywo naturalne" opisuje rodzaj kruszywa (wyrób, asortyment), a nie konkretny surowiec w złożu. Kopaliną będzie np. żwir, piasek albo określona skała. W pytaniach o eksploatację złoża zwykle trzeba wskazać materiał wydobywany, a nie jego handlową klasyfikację.
Gdy eksploatowana kopalina jest sypka lub słabo zwięzła (np. piasek, żwir, niektóre iły), urabianie wykonuje się mechanicznie koparkami, ładowarkami lub pogłębiarkami. Strzelanie jest wtedy zbędne, bo materiał daje się łatwo odspoić i załadować bez rozluźniania wybuchem.
Najczęstszy błąd to automatyczne wskazywanie "żwiru", bo kojarzy się z kruszywem. Drugi błąd to wybór kategorii produktu (np. "kruszywo naturalne") zamiast kopaliny. Pomaga zasada: kruszywo łamane + strzałowe → zwykle skała lita (np. granit).
Warto opanować: podział kopalin (sypkie vs zwięzłe), typowe metody urabiania (mechaniczne, strzałowe), oraz podstawowe etapy przeróbki (kruszenie, przesiewanie, klasyfikacja). Ucz się na przykładach surowców: piasek/żwir vs granit/bazalt i kojarz je z technologią wydobycia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Kruszywo łamane otrzymuje się przez rozdrabnianie skał litych (zwięzłych), które przed kruszeniem trzeba urwać ze złoża."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Granit" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Granit (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL), "Kruszywo" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kruszywo (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL), "Roboty strzałowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Roboty_strza%C5%82owe (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym
  • Materiały dydaktyczne z przeróbki kopalin i produkcji kruszyw (kruszenie, przesiewanie, klasyfikacja)
  • Atlas skał i surowców mineralnych (rozpoznawanie granitu i innych skał magmowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego