KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 18.
Którą metodą jest mierzona prędkość obrotowa przy pomocy przedstawionego na rysunku miernika?
Ilustracja przedstawia miernik prędkości obrotowej, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda dotykowa polega na mechanicznym kontakcie końcówki tachometru z wirującym elementem (np. wałem) i zliczaniu obrotów na podstawie ruchu przekazywanego do przyrządu. Metody optyczna, zbliżeniowa i stroboskopowa nie wymagają fizycznego dotknięcia badanego elementu.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar prędkości obrotowej można realizować różnymi metodami, a kluczowym kryterium ich rozróżnienia jest to, czy czujnik/końcówka pomiarowa styka się z mierzonym elementem.

Metoda dotykowa (kontaktowa) wykorzystuje mechaniczną końcówkę (np. gumową, stożkową lub kółko pomiarowe), którą przykłada się do czoła wału albo do powierzchni obracającego się elementu. Ruch obrotowy jest przenoszony na układ pomiarowy tachometru, który przelicza go na obr/min (RPM). To rozwiązanie jest proste i często stosowane w serwisie, ale wymaga dostępu do elementu wirującego i ostrożności (bezpieczeństwo oraz ryzyko poślizgu końcówki).

Metoda optyczna jest bezdotykowa: tachometr wykrywa znaczek/odblask lub kontrastowy znacznik na wirniku i zlicza przejścia znacznika w polu widzenia. Jest dobra tam, gdzie nie można bezpiecznie dotknąć elementu, ale wymaga przygotowania znacznika i odpowiednich warunków (linia widzenia, oświetlenie).

Metoda zbliżeniowa także jest bezdotykowa i opiera się na czujnikach reagujących na obecność elementu (np. metalowego znacznika/zęba). Stosuje się ją często w automatyce i diagnostyce, ale wymaga właściwego czujnika oraz odpowiedniej geometrii celu.

Metoda stroboskopowa polega na oświetlaniu elementu błyskami o regulowanej częstotliwości. Gdy częstotliwość błysków jest zsynchronizowana z obrotami, obiekt wydaje się "stać". Metoda nie wymaga dotyku, lecz wymaga interpretacji efektu optycznego i uwzględnienia możliwych wielokrotności.

W tym zadaniu prawidłowa jest odpowiedź dotykową, ponieważ przedstawiony przyrząd służy do pomiaru przez kontakt mechaniczny z obracającym się elementem, w przeciwieństwie do rozwiązań bezdotykowych (optycznych, zbliżeniowych) oraz stroboskopowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tachometr to przyrząd do pomiaru prędkości obrotowej (najczęściej w obr/min, RPM). W mechatronice używa się go m.in. do kontroli pracy silników, wentylatorów, wrzecion i przekładni oraz do diagnostyki odchyleń prędkości względem nastaw.
W pomiarze dotykowym końcówka tachometru styka się z obracającym elementem (np. wałem). Ruch obrotowy jest mechanicznie przenoszony do układu pomiarowego, który zlicza obroty i przelicza wynik na RPM. Metoda wymaga bezpiecznego dostępu do elementu.
Tachometr optyczny nie wymaga kontaktu z mierzonym obiektem. Zlicza on impulsy świetlne odbite od znacznika (np. taśmy odblaskowej) lub wykrywa kontrastowy znacznik. Dzięki temu można mierzyć prędkość tam, gdzie dotyk byłby niebezpieczny.
Metoda zbliżeniowa wykorzystuje czujnik reagujący na obecność obiektu (np. element metalowy, ząb koła, magnes), a optyczna – sygnał świetlny i znacznik widoczny dla czujnika. Obie są bezdotykowe, ale wymagają innego "celu" i innych warunków montażu.
Stroboskop emituje błyski o regulowanej częstotliwości. Gdy częstotliwość błysków pasuje do prędkości obrotowej, wirujący element wygląda jak nieruchomy. Z nastawy częstotliwości można wyznaczyć RPM, ale trzeba uważać na złudzenia (wielokrotności).
Najczęstsze błędy to: zbyt słaby lub zbyt mocny docisk (poślizg albo hamowanie elementu), pomiar na zabrudzonej/śliskiej powierzchni, nieosiowe przyłożenie końcówki oraz zbyt krótki czas pomiaru. W praktyce warto ustabilizować przyrząd i powtórzyć odczyt.
Tak, jeśli konstrukcja umożliwia bezpieczny dostęp. W metodzie dotykowej często mierzy się na czole wału odpowiednią końcówką. W metodach bezdotykowych mierzy się zwykle znacznik na wale lub elemencie sprzęgniętym. Kluczowe jest zachowanie BHP i brak ingerencji w pracę maszyny.
Optyczny wybiera się, gdy kontakt z elementem wirującym jest utrudniony lub niebezpieczny (osłony, wysoka prędkość, delikatna powierzchnia) albo gdy dotyk mógłby zmienić warunki pracy. Trzeba jednak zapewnić widoczny znacznik i odpowiedni kąt/odległość pomiaru.
Zwykle widać końcówkę przeznaczoną do fizycznego kontaktu (np. gumową końcówkę, stożek lub kółko) montowaną na osi przyrządu. W tachometrach bezdotykowych częściej występuje "okienko" czujnika optycznego lub opis sugerujący pomiar z odblasku/znacznika.
Opanuj cechy rozpoznawcze metod: dotykowa (kontakt), optyczna (znacznik/odblask), zbliżeniowa (czujnik reagujący na obiekt), stroboskopowa (błyski). Ćwicz na zdjęciach i w pracowni: dobór metody do sytuacji oraz typowe ograniczenia i błędy pomiaru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 81% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że metoda dotykowa polega na mechanicznym kontakcie końcówki tachometru z wirującym elementem (np. wałem) i zliczaniu obrotów na podstawie ruchu przekazywanego do przyrządu.

Materiały:

  • Instrukcje obsługi tachometrów (kontaktowych i bezkontaktowych) stosowanych w pracowniach mechatronicznych
  • Podręczniki i skrypty z metrologii technicznej dla kierunków mechatronicznych (rozdziały o pomiarze prędkości obrotowej)
  • Materiały producentów czujników: tachometry optyczne, czujniki indukcyjne/hallowe, stroboskopy – opisy zasady działania i ograniczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego