KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 36.
Którą metodą należy wyznaczyć wysokości poziomów obserwacyjnych od 0 do 5 komina przemysłowego, przedstawionego na rysunku, w czasie pomiarów wykonywanych w celu jego wychylenia od linii pionu?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek komina przemysłowego z zaznaczonymi poziomami obserwacyjnymi od 0 do 5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niwelacja trygonometryczna służy do wyznaczania wysokości punktów na podstawie pomiaru kąta pionowego i odległości, co jest praktyczne przy punktach obserwacyjnych na wysokim kominie. Niwelacja geometryczna wymaga ustawienia łaty na punktach, a niwelacja podłużna dotyczy profili tras, nie obiektu punktowego.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarach wychylenia komina od linii pionu zakłada się poziomy (punkty) obserwacyjne na różnych wysokościach, a następnie wyznacza ich położenie i wysokość w sposób możliwy do wykonania z bezpiecznych stanowisk pomiarowych. Do tego celu typowo stosuje się niwelację trygonometryczną, ponieważ pozwala określać różnice wysokości na podstawie obserwacji kąta pionowego oraz odległości (zwykle mierzonej dalmierzem w tachimetrze). Jest to wygodne, gdy punkty znajdują się wysoko i są trudno dostępne.

Odpowiedź "niwelacji geometrycznej" bywa kusząca, bo jest to metoda bardzo dokładna, ale jej praktyczne zastosowanie wymaga możliwości ustawienia łaty niwelacyjnej na mierzonych punktach lub wykonania ciągu niwelacyjnego po dostępnych stanowiskach. W przypadku poziomów na kominie (szczególnie w górnych partiach) takie ustawienie jest często niemożliwe lub niebezpieczne, więc metoda nie jest właściwym wyborem w tym kontekście.

Odpowiedź "niwelacji podłużnej" jest niepoprawna, ponieważ odnosi się do wyznaczania profilu wzdłuż osi obiektu liniowego (np. droga, kanał), a nie do ustalania wysokości punktów na obiekcie punktowym/wysokim, jak komin.

Odpowiedź "niwelacji technicznej" nie stanowi tu właściwego rozróżnienia metodycznego dla zadania egzaminacyjnego: w praktyce termin ten bywa używany potocznie dla prostszych pomiarów wysokości o mniejszej dokładności, jednak nie opisuje jednoznacznej metody zapewniającej wyznaczenie wysokości poziomów obserwacyjnych na wysokiej konstrukcji w celu oceny wychylenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy punkty są wysoko i nie da się do nich "podejść z łatą", a do dyspozycji jest tachimetr/teodolit, najczęściej właściwa będzie metoda oparta o kąty i odległości, czyli niwelacja trygonometryczna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Niwelacja trygonometryczna to wyznaczanie różnic wysokości z pomiaru kąta pionowego oraz odległości (np. tachimetrem). Sprawdza się, gdy nie da się ustawić łaty na punkcie, bo punkt jest wysoko lub trudno dostępny.
Punkty obserwacyjne na kominie są zwykle umieszczone wysoko, więc podejście z łatą niwelacyjną bywa niemożliwe. Niwelacja trygonometryczna pozwala policzyć wysokość punktu z bezpiecznego stanowiska na ziemi, używając kątów i odległości.
Teoretycznie tak, ale praktycznie często nie: wymaga ustawienia łaty na mierzonym punkcie lub prowadzenia ciągu po dostępnych stanowiskach. Na wysokim kominie (zwłaszcza na górnych poziomach) zapewnienie takiego dostępu jest trudne, więc wybiera się metodę trygonometryczną.
To odchylenie osi komina od kierunku pionu. W praktyce porównuje się położenie punktów na różnych wysokościach i sprawdza, czy tworzą linię pionową. Jest to element monitoringu konstrukcji i oceny jej zachowania w czasie.
Najczęściej używa się tachimetru (total station) albo teodolitu z pomiarem odległości. Kluczowe są: pomiar kąta pionowego, pomiar odległości oraz poprawne wprowadzenie wysokości instrumentu i ewentualnie wysokości celu.
Niwelację podłużną stosuje się przy obiektach liniowych, gdy wyznacza się profil wzdłuż trasy (np. droga, rurociąg, kanał). Dla komina, który jest obiektem punktowym/wysokim, profil trasy nie jest celem, więc ta metoda nie pasuje.
Typowe błędy to: złe odczyty kątów (kolimacja, brak kontroli), błędna wysokość instrumentu lub celu, brak poprawek (np. warunki atmosferyczne przy dalmierzu), zła identyfikacja punktu na obiekcie oraz niestabilne stanowisko.
W praktyce niwelacja trygonometryczna jest często wykonywana tachimetrem, ale jej celem jest wyznaczenie wysokości/różnic wysokości. Tachimetria bywa pojęciem szerszym (położenie 3D), natomiast tu nacisk jest na składową wysokościową.
Warto zapamiętać regułę: jeśli punkt jest dostępny dla łaty i zależy na dużej dokładności, wybiera się niwelację geometryczną. Jeśli punkt jest wysoko lub niedostępny, a można mierzyć kąty i odległości, typowo wybiera się niwelację trygonometryczną.
To umowne poziomy/punkty na różnych wysokościach obiektu, na których wykonuje się obserwacje kontrolne. Mogą to być znaki, tarczki, śruby lub inne punkty celowania. Ich wysokości i położenie służą do oceny zmian geometrii obiektu w czasie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że niwelacja trygonometryczna służy do wyznaczania wysokości punktów na podstawie pomiaru kąta pionowego i odległości, co jest praktyczne przy punktach obserwacyjnych na wysokim kominie.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Niwelacja trygonometryczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja_trygonometryczna (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Niwelacja (geodezja)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące pomiarów pionowości obiektów
  • Notatki/opracowania z działu: niwelacja geometryczna i trygonometryczna – porównanie zastosowań
  • Zadania egzaminacyjne z doboru metody pomiaru (niwelacja, tachimetria, obserwacje kątowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego