KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 13.
Którą obrabiarkę stosuje się do wykonania rowka pod wpust w kole zębatym?
Ilustracja przedstawia cztery różne obrabiarki, które mogą być używane w kontekście zawodowym, szczególnie w zawodzie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rowek pod wpust w kole zębatym wykonuje się w otworze (piaście), czyli jest to obróbka wewnętrzna. Do takich rowków typowo stosuje się dłutownicę pionową, której nóż wykonuje ruch posuwisto-zwrotny. Wiertarka służy do wiercenia, twardościomierz do pomiaru, a frezarka częściej do rowków zewnętrznych.

Pełne wyjaśnienie:

Rowek pod wpust w kole zębatym jest wykonywany w piaście, czyli w otworze koła. To ważne, bo determinuje dobór technologii: mamy do czynienia z obróbką wewnętrzną, wymagającą precyzyjnego kształtu, prostoliniowości i odpowiedniego ustawienia rowka względem osi otworu.

Poprawna odpowiedź: dłutownica pionowa. Dłutownica pionowa jest obrabiarką przeznaczoną do wykonywania rowków i kształtów, szczególnie wewnętrznych. Narzędzie (nóż dłutowniczy) wykonuje ruch posuwisto-zwrotny, a stół (często obrotowy) umożliwia dokładne ustawienie przedmiotu. Dzięki temu można skutecznie wykonać rowek wpustowy w otworze koła zębatego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Frezarka pionowa – jest bardzo uniwersalna, ale w typowym ujęciu szkolnym kojarzy się głównie z obróbką zewnętrzną: płaszczyzn, kieszeni i rowków, np. na wałkach. Wykonanie rowka wewnętrznego w otworze wymaga specjalnych narzędzi i rozwiązań; w pytaniu o standardowy dobór obrabiarki właściwsza jest dłutownica.
  • Wiertarka kolumnowa – służy do wykonywania i obróbki otworów (wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie), ale nie wykonuje rowków wpustowych w piaście.
  • Twardościomierz – jest przyrządem pomiarowym do badania twardości materiału, nie jest obrabiarką skrawającą i nie służy do wykonywania rowków.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się "rowek pod wpust w kole/ piaście", myśl o obróbce wewnętrznej. To zwykle kieruje do dłutowania (dłutownica) lub specjalizowanych rozwiązań do rowków wewnętrznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wpustowy to wzdłużne wgłębienie wykonywane w piaście (otworze) koła zębatego, w które wchodzi wpust. Dzięki temu koło może przenieść moment obrotowy z wału, a połączenie wał–piasta jest ustalone położeniowo.
Do rowków wpustowych wykonywanych w otworach (np. w piaście koła zębatego) najczęściej stosuje się dłutownicę pionową. Umożliwia ona skrawanie nożem wykonującym ruch posuwisto-zwrotny i precyzyjne ustawienie rowka.
Frezarka pionowa jest głównie kojarzona z obróbką zewnętrzną: płaszczyzn, kieszeni i rowków na elementach takich jak wałki. Rowek w piaście jest obróbką wewnętrzną; do niej klasycznie dobiera się dłutownicę, bo łatwiej uzyskać rowek w otworze.
Dłutownica pionowa pracuje nożem dłutowniczym na suwaku (taranie), który wykonuje ruch posuwisto-zwrotny. Przedmiot jest zamocowany na stole (często obrotowym), co pozwala ustawić kierunek rowka i skrawać materiał stopniowo do wymaganej głębokości.
Nie. Wiertarka kolumnowa służy do wykonywania i obróbki otworów (wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie). Rowek wpustowy wymaga skrawania wzdłużnego o określonej geometrii, dlatego stosuje się obrabiarki do rowków, np. dłutownice, a nie wiertarki.
"Wewnętrzny" oznacza, że rowek znajduje się w otworze elementu (np. w piaście koła), a nie na zewnętrznej powierzchni wałka. Ta różnica jest kluczowa przy doborze obrabiarki: obróbka wewnętrzna zwykle kieruje do dłutowania.
Najczęstsze pomyłki to: wybór frezarki "bo jest uniwersalna", bez sprawdzenia, czy chodzi o otwór; mylenie dłutownicy ze strugarką; oraz traktowanie urządzeń pomiarowych (np. twardościomierza) jako obrabiarek. Pomaga analizować: gdzie jest rowek – na zewnątrz czy w otworze.
Dłutowanie stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy rowek ma być wykonany w otworze (w piaście) albo gdy potrzebna jest obróbka kształtów wewnętrznych. Frezowanie częściej wybiera się do rowków zewnętrznych, np. na wałach, gdzie dostęp narzędzia jest prostszy.
Szukaj słów: "w kole zębatym", "w piaście", "w otworze", "w tulei". To sygnał, że rowek jest wykonywany wewnątrz elementu. Wtedy typową odpowiedzią będzie obrabiarka do kształtów/rowków wewnętrznych, czyli dłutownica pionowa.
Ucz się przez skojarzenie: wiertarka→otwory, frezarka→płaszczyzny i rowki zewnętrzne, dłutownica→rowki i kształty wewnętrzne, szlifierka→wykończenie. Ćwicz na przykładach: wał (zewnętrznie) vs piasta (wewnętrznie).
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rowek pod wpust w kole zębatym wykonuje się w otworze (piaście), czyli jest to obróbka wewnętrzna."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82utownica - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wpust - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Frezarka - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: dłutowanie/struganie, rowki wpustowe)
  • Instrukcje stanowiskowe i DTR obrabiarek (dłutownica, frezarka) używanych w pracowni
  • Tablice i katalogi elementów złącznych (wpusty) oraz przykłady połączeń wał–piasta

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego