W recepturze aptecznej rozpoznanie postaci leku po sporządzeniu opiera się na tym, jaki układ fizyczny powstaje po zmieszaniu składników oraz jaka jest droga zastosowania wynikająca z recepty i opisu stosowania.
"Roztwór do użytku zewnętrznego" jest poprawny wtedy, gdy po wykonaniu leku otrzymuje się mieszaninę jednofazową (substancje są rozpuszczone w rozpuszczalniku, nie widać trwałych cząstek stałych, nie powstaje osad, a preparat nie rozwarstwia się na fazy) oraz preparat ma być stosowany na zewnątrz (np. na skórę lub miejscowo), a nie przyjmowany doustnie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takim rozumowaniu?
- "Roztwór do użytku wewnętrznego" odpada, jeśli z recepty wynika zastosowanie miejscowe/zewnętrzne (droga podania jest elementem klasyfikacji i wpływa na oznakowanie oraz instrukcję dla pacjenta).
- "Zawiesina do użytku zewnętrznego" byłaby właściwa tylko wtedy, gdy w preparacie pozostają nierozpuszczone składniki tworzące układ dwufazowy (typowo wymaga to informacji typu "wstrząsnąć przed użyciem" oraz obecności osadu/zmętnienia z cząstek stałych).
- "Zawiesina do użytku wewnętrznego" łączy dwa niezależne warunki, które musiałyby jednocześnie zajść: układ dwufazowy (nierozpuszczalna faza stała) oraz przeznaczenie do stosowania wewnętrznego. Jeśli recepta wskazuje użytek zewnętrzny i brak podstaw do uznania układu za zawiesinę, ta odpowiedź jest podwójnie błędna.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń czy po sporządzeniu jest jedna faza czy dwie (roztwór vs zawiesina), a dopiero potem sprawdź kierunek zastosowania (wewnętrzny vs zewnętrzny). Unikniesz wtedy mechanicznego zgadywania na podstawie pojedynczego słowa z recepty.
