KWALIFIKACJA ROL3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 9.
Która roślina uprawna toleruje następstwo po sobie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kukurydza należy do nielicznych roślin uprawnych, które relatywnie dobrze znoszą następstwo po sobie (krótką monokulturę) przez kilka sezonów, zwłaszcza przy właściwym nawożeniu. Peluszka, lucerna i słonecznik wymagają zwykle dłuższych przerw w zmianowaniu z powodu chorób oraz wyczerpywania stanowiska.

Pełne wyjaśnienie:

"Następstwo po sobie" oznacza uprawę tej samej rośliny na tym samym polu w kolejnych latach. Większość gatunków źle znosi taki układ, bo rośnie presja chorób i szkodników związanych z glebą oraz narasta jednostronne wyczerpywanie składników pokarmowych.

Kukurydza jest uznawana za roślinę stosunkowo tolerancyjną na krótką monokulturę (następstwo po sobie przez kilka sezonów). W praktyce bywa uprawiana w intensywnych gospodarstwach w krótkich rotacjach, a nawet w monokulturze, o ile stosuje się właściwe nawożenie i ochronę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Peluszka (bobowata) jest bardziej wrażliwa na problemy fitosanitarne przy częstym powtarzaniu na tym samym stanowisku; w płodozmianie zwykle wymaga kilkuletniej przerwy.
  • Lucerna może rosnąć na jednym polu kilka lat, ale to nie jest to samo co "tolerowanie następstwa po sobie". Po likwidacji lucernika ponowny siew lucerny na tym samym stanowisku wymaga długiej przerwy, aby ograniczyć choroby i zmęczenie gleby.
  • Słonecznik silnie obciąża stanowisko i jest podatny na choroby, dlatego w praktyce zaleca się dłuższe przerwy w jego powrocie na to samo pole.

Wskazówka egzaminacyjna (ROL.3): nie myl "wieloletniej uprawy" (np. lucerna na jednym polu przez kilka lat) z "następstwem po sobie" rozumianym jako ponowny siew tego samego gatunku po zbiorze/likwidacji. Dla pszczelarza ma to znaczenie, bo rotacja roślin miododajnych wpływa na stabilność pożytków w okolicy pasieki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy ten sam gatunek rośliny jest uprawiany na tym samym polu w kolejnych sezonach. Zwykle zwiększa to ryzyko chorób odglebowych i "zmęczenia" stanowiska oraz może obniżać plon. Wyjątkiem bywa krótka monokultura gatunków bardziej tolerancyjnych.
W praktyce kukurydza relatywnie dobrze znosi krótkie następstwo po sobie, zwłaszcza przy odpowiednim nawożeniu i ochronie. Nie oznacza to, że płodozmian jest zbędny, ale że ryzyko gwałtownego spadku plonu w 2–3 roku jest zwykle mniejsze niż u wielu innych gatunków.
Nie należy tego mylić. Lucerna jest wieloletnia, więc może rosnąć na jednym polu kilka sezonów, ale po likwidacji lucernika ponowny siew lucerny na tym samym stanowisku wymaga dłuższej przerwy. Wynika to m.in. z narastania problemów chorobowych i zmęczenia gleby.
Słonecznik jest rośliną silnie obciążającą stanowisko i wrażliwą na część chorób. Częste powtarzanie na tym samym polu zwiększa presję patogenów i pogarsza warunki uprawy, dlatego w praktyce zaleca się dłuższe przerwy przed jego powrotem na to samo pole.
Monokultura to uprawa jednego gatunku na tym samym polu w kolejnych latach. Płodozmian polega na planowej rotacji różnych gatunków, aby ograniczać choroby, poprawiać żyzność gleby i stabilizować plon. Pytanie dotyczy tolerancji roślin na monokulturę.
Płodozmian wpływa na to, jakie rośliny będą kwitły w danej okolicy w kolejnych latach. Pszczelarz, znając rotację upraw (np. częste powtarzanie kukurydzy vs. rzadszy powrót słonecznika), może lepiej przewidzieć dostępność pożytków i dobrać lokalizację pasieki.
Częsty błąd to utożsamianie "rośliny wieloletniej" z "tolerującą następstwo po sobie". Inny błąd to ocenianie po "siłę" rośliny zamiast po wymagania zmianowania i ryzyko chorób. W testach warto myśleć kategoriami: choroby, wyczerpanie gleby, zalecana przerwa.
Bobowate bywają cenne w płodozmianie (m.in. ze względu na zmianowanie i właściwości stanowiskowe), ale częste powtarzanie tego samego gatunku na tym samym polu zwykle zwiększa problemy fitosanitarne. Dlatego peluszka z reguły wymaga przerwy w zmianowaniu, a nie uprawy rok po roku.
Ryzyko rośnie przy zaniedbaniu nawożenia, uproszczeniach agrotechnicznych i niewłaściwej ochronie roślin. Choć kukurydza bywa uznawana za tolerującą krótką monokulturę, długotrwałe powtarzanie może pogorszyć strukturę gleby i sprzyjać narastaniu problemów chorobowych oraz chwastów.
Wskazówką jest wysoka wrażliwość na choroby odglebowe oraz zalecane długie przerwy w zmianowaniu. W pytaniach egzaminacyjnych często rośliny takie jak słonecznik czy niektóre bobowate są podawane jako przykłady gatunków wymagających rotacji. Trzeba odróżniać to od krótkiej monokultury.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Kukurydza należy do nielicznych roślin uprawnych, które relatywnie dobrze znoszą następstwo po sobie (krótką monokulturę) przez kilka sezonów, zwłaszcza przy właściwym nawożeniu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu podstaw agronomii: płodozmian, zmianowanie i skutki monokultury
  • Opracowania doradcze o wymaganiach zmianowania dla roślin: kukurydza, bobowate, lucerna, słonecznik
  • Notatki do egzaminu ROL.3 dotyczące bazy pożytkowej i planowania lokalizacji pasieki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego