KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 25.
Którą skalą należy się posłużyć, dokonując okresowej oceny podstawowych czynności życia codziennego u pacjenta po uszkodzeniu rdzenia kręgowego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala (Indeks) Katza służy do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL), takich jak m.in. kąpiel, ubieranie czy korzystanie z toalety.
"Nortona" dotyczy ryzyka odleżyn, "Folsteina" to przesiew poznawczy (MMSE), a "Wechslera" odnosi się do testów inteligencji.

Pełne wyjaśnienie:

W okresowej ocenie podstawowych czynności życia codziennego (ADL) stosuje się narzędzia, które opisują poziom samodzielności pacjenta w samoobsłudze. Odpowiedź "Katza" jest właściwa, ponieważ Indeks Katza został opracowany właśnie do oceny niezależności w podstawowych aktywnościach dnia codziennego (ADL). Wynik takiej oceny pomaga terapeucie zajęciowemu planować cele terapii, dobierać trening czynnościowy oraz monitorować zmiany w czasie.

Pozostałe propozycje nie mierzą ADL, mimo że są znanymi narzędziami klinicznymi:

  • "Nortona" odnosi się do skali używanej do oceny ryzyka powstania odleżyn. To narzędzie pielęgnacyjne/profilaktyczne, a nie skala funkcjonalnej samodzielności w ADL.
  • "Folsteina" jest kojarzona z MMSE (Mini-Mental State Examination) – przesiewowym badaniem funkcji poznawczych (m.in. orientacji, pamięci, uwagi). Może być ważne w diagnostyce i planowaniu wsparcia, ale nie jest oceną ADL jako takich.
  • "Wechslera" dotyczy wystandaryzowanych testów inteligencji (psychometrii), stosowanych w diagnozie psychologicznej. Nie służy do okresowej oceny samoobsługi w podstawowych czynnościach życia codziennego.

W praktyce warto pamiętać o zasadzie: najpierw ustal, co skala ma mierzyć (funkcjonowanie w ADL, ryzyko powikłań, poznanie, inteligencja), a dopiero potem dobierz narzędzie. Dzięki temu unika się typowego błędu polegającego na wyborze "znanej" skali, ale z innego obszaru oceny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala (Indeks) Katza służy do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach życia codziennego (ADL). Pomaga określić, czy pacjent wykonuje samoobsługę niezależnie czy wymaga pomocy, co jest kluczowe w planowaniu terapii zajęciowej i monitorowaniu postępów.
Ocena ADL w Indeksie Katza dotyczy podstawowych obszarów samoobsługi, takich jak kąpiel, ubieranie, toaleta, przemieszczanie się, kontrola zwieraczy oraz jedzenie. Dzięki temu wynik opisuje ogólny poziom samodzielności w codziennym funkcjonowaniu.
Skala Nortona służy przede wszystkim do oceny ryzyka powstawania odleżyn (czynnik pielęgnacyjny i profilaktyczny). Nie opisuje bezpośrednio samodzielności w samoobsłudze, dlatego nie jest właściwym wyborem, gdy celem jest okresowa ocena podstawowych czynności życia codziennego.
Skala Folsteina jest kojarzona z MMSE, czyli przesiewowym badaniem funkcji poznawczych. Stosuje się ją m.in. do oceny orientacji, pamięci i uwagi. Jest przydatna, gdy podejrzewa się problemy poznawcze, ale nie zastępuje narzędzi stricte funkcjonalnych do ADL.
Testy Wechslera to narzędzia psychometryczne służące do oceny poziomu inteligencji i profilu funkcji poznawczych. Dają informacje o możliwościach intelektualnych, ale nie opisują wprost wykonania czynności samoobsługowych, więc nie są narzędziem do okresowej oceny ADL.
Najprościej: skale funkcjonalne opisują wykonywanie czynności (np. samodzielność w kąpieli czy ubieraniu), a skale poznawcze oceniają procesy umysłowe (pamięć, orientacja, uwaga). Jeśli w pytaniu jest "czynności życia codziennego", zwykle chodzi o ADL.
Oceny ADL wykonuje się na początku pracy z pacjentem (punkt wyjścia), po kluczowych etapach terapii oraz przy wypisie lub zmianie miejsca opieki. Regularność zależy od stanu pacjenta i celów terapii, ale zawsze chodzi o porównywanie wyników w czasie i modyfikację planu usprawniania.
Częsty błąd to wybór "znanej" skali z oddziału (np. do odleżyn) zamiast narzędzia funkcjonalnego. Innym błędem jest mylenie oceny ADL z oceną poznawczą (MMSE) albo psychologiczną (testy inteligencji). Warto zawsze zapytać: "co dokładnie ma być mierzone?".
Nie. Indeks Katza jest klasycznym narzędziem do podstawowych ADL, ale w praktyce klinicznej dobór skali zależy od celu oceny i specyfiki pacjenta (np. potrzeby dokładniejszego opisu funkcjonowania). Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, które narzędzie z podanych mierzy ADL.
Skuteczna metoda to fiszki "nazwa skali → co mierzy → typ zastosowania". Dodatkowo grupuj narzędzia: funkcjonalne (ADL), ryzyka powikłań (odleżyny), poznawcze (przesiew), psychometryczne (inteligencja). To ogranicza pomyłki wynikające z podobnych nazw.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Hartford Institute for Geriatric Nursing (HIGN), "Katz Index of Independence in Activities of Daily Living (ADL)" (opis narzędzia i zastosowania) - https://hign.org/consultgeri/try-this-series/katz-index-independence-activities-daily-living-adl (dostęp: 2026-02-27)
  • Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR, "Mini-Mental State: A Practical Method for Grading the Cognitive State of Patients for the Clinician", Journal of Psychiatric Research, 1975 (opis MMSE/Folstein) - https://doi.org/10.1016/0022-3956(75)90026-6 (dostęp: 2026-02-27)
  • Royal College of Nursing (RCN), materiały dot. oceny ryzyka odleżyn i skali Norton (kontekst użycia skali) - https://www.rcn.org.uk/clinical-topics/tissue-viability/pressure-ulcers (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu oceny funkcjonalnej w terapii zajęciowej (ADL/IADL)
  • Materiały szkoleniowe i karty oceny ADL (Indeks Katza) używane w praktyce klinicznej
  • Opracowania dotyczące narzędzi oceny ryzyka odleżyn (np. Norton) i ich odróżniania od skal funkcjonalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego