KWALIFIKACJA OGR4 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 15.
Którą skalę należy zastosować przy wykonaniu rzutu z góry piaskownicy o wymiarach 2,0×3,8 m, aby rysunek zajął większość powierzchni arkusza formatu A4?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:20 daje wymiary rysunku 2,0 m → 100 mm oraz 3,8 m → 190 mm, więc rzut jest duży i mieści się na A4 (210×297 mm). Skala 1:5 byłaby za duża (400×760 mm), a 1:50 i 1:100 dałyby rysunek zbyt mały (40×76 mm lub 20×38 mm), nie zajmując "większości" arkusza.

Pełne wyjaśnienie:

Aby dobrać skalę, trzeba porównać wymiary obiektu po przeskalowaniu z wymiarami arkusza A4. Format A4 ma wymiary 210×297 mm (w zależności od orientacji pion/poziom).

Wymiary piaskownicy: 2,0×3,8 m, czyli 2000×3800 mm.

Sprawdzamy podane skale:

  • 1:20 → 2000/20 = 100 mm oraz 3800/20 = 190 mm. Taki rysunek jest wyraźny i zajmuje znaczną część A4, a jednocześnie mieści się w obu orientacjach (100×190 mm < 210×297 mm).
  • 1:5 → 2000/5 = 400 mm oraz 3800/5 = 760 mm. To znacznie przekracza A4, więc rysunek się nie zmieści.
  • 1:50 → 2000/50 = 40 mm oraz 3800/50 = 76 mm. Rysunek będzie mały; zmieści się, ale nie zajmie większości powierzchni i będzie mniej wygodny do wymiarowania.
  • 1:100 → 2000/100 = 20 mm oraz 3800/100 = 38 mm. Rysunek jest bardzo mały i zdecydowanie nie spełnia warunku "większości arkusza".

Dlatego poprawnym wyborem jest 1:20: to kompromis między "jak największy rysunek" a "musi się zmieścić na A4". W praktyce przy elementach małej architektury taka skala ułatwia też czytelne oznaczenia i wymiarowanie bez nadmiernego zagęszczenia opisów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W skali 1:20 dzielisz wymiary rzeczywiste przez 20 (w tych samych jednostkach). Najwygodniej zamienić metry na milimetry, a potem dzielić: 2,0 m = 2000 mm → 2000/20 = 100 mm. To daje od razu porównanie z formatem kartki.
Bo w skali 1:5 rysunek jest bardzo duży: 2,0 m daje 400 mm, a 3,8 m daje 760 mm. Format A4 ma 210×297 mm, więc nawet krótszy bok rysunku przekracza wymiary kartki. Taka skala nadaje się raczej na większe formaty (np. A2/A1).
Skala 1:50 oznacza, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 50 jednostkom w rzeczywistości. Przykładowo 50 mm w terenie to 1 mm na rysunku. W praktyce taka skala jest dobra do planów ogólnych, ale dla małych detali (np. mała architektura) może dać zbyt mały i mało czytelny rzut.
A4 ma 210×297 mm. Dobór skali polega na tym, aby po przeliczeniu wymiarów obiektu rysunek zmieścił się na arkuszu, a jednocześnie był możliwie duży i czytelny. Jeśli po przeliczeniu choć jeden wymiar przekracza 210 lub 297 mm, skala jest za "duża".
Skalę 1:100 wybiera się zwykle do bardziej ogólnych rzutów, gdy trzeba pokazać większy fragment terenu (np. część ogrodu, układ komunikacji). Dla małych elementów, które mają wymiary kilku metrów, 1:100 może być zbyt mała, bo rysunek będzie drobny i trudny do zwymiarowania.
Przelicz wymiary obiektu dla danej skali i porównaj z 210×297 mm. "Większość" zwykle oznacza, że rysunek nie jest małym znaczkiem, tylko ma wyraźny rozmiar (np. rzędu kilkunastu–kilkudziesięciu procent powierzchni). W praktyce wybiera się największą skalę, która nadal się mieści.
Tak, bo zmienia się to, który bok ma 297 mm, a który 210 mm. Dłuższy wymiar obiektu na rzucie zwykle warto ustawić wzdłuż dłuższego boku kartki. Przy zadaniach egzaminacyjnych najczęściej i tak wybierasz skalę tak, by rysunek mieścił się w obu orientacjach lub w typowej dla rzutu.
Typowe błędy to: brak zamiany metrów na milimetry, pomylenie dzielenia z mnożeniem (np. 2000×20 zamiast 2000/20), nieuwzględnienie rozmiaru arkusza oraz wybór zbyt małej skali (rysunek wprawdzie się mieści, ale jest nieczytelny i nie spełnia warunku "większości" kartki).
Wybiera się taką skalę, aby rysunek był czytelny, dało się wygodnie zwymiarować elementy i zmieścić opis. Dla obiektów rzędu 2–4 m często sprawdzają się skale około 1:20 lub 1:25, bo dają rysunek duży, ale nadal mieszczący się na typowych formatach arkuszy.
Ćwicz na konkretnych przykładach: weź kilka wymiarów w metrach, zamień na mm i policz w 3–4 skalach, a potem oceń, czy zmieszczą się na A4/A3. Warto mieć pod ręką ściągę z formatami serii A oraz pamiętać zasadę: wybierz największą skalę, która spełnia warunki zadania.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Skala 1:20 daje wymiary rysunku 2,0 m → 100 mm oraz 3,8 m → 190 mm, więc rzut jest duży i mieści się na A4 (210×297 mm)."

Źródła:

  • ISO 216 — Paper sizes (seria A, w tym format A4 = 210×297 mm)
  • PN-EN ISO 5455 — Rysunek techniczny: Skale (definicje i zasady stosowania skal)
  • PN-EN ISO 5457 — Rysunek techniczny: Formaty i układ arkuszy rysunkowych

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego (skale, formaty arkuszy, wymiarowanie)
  • Ćwiczenia z przeliczania skali (zadania typu: "jakie wymiary na rysunku w skali 1:x")
  • Przykładowe projekty zagospodarowania terenu z rzutami małej architektury w różnych skalach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego