KWALIFIKACJA TKO3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 34.
Która szerokość toru mieści się w granicach tolerancji przy założeniu, że po naprawie głównej wartość dopuszczalnej odchyłki szerokości toru wynosi ±4 mm?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozstaw normalny toru wynosi 1435 mm.
Przy dopuszczalnej odchyłce po naprawie głównej ±4 mm akceptowalny jest przedział 1435−4 do 1435+4, czyli 1431–1439 mm. Wartość 1438 mm leży w tym zakresie, a 1430 mm, 1429 mm i 1440 mm są poza tolerancją.

Pełne wyjaśnienie:

Szerokość (rozstaw) toru to kluczowy parametr geometrii toru, powiązany bezpośrednio z bezpieczeństwem prowadzenia kół po szynach. W praktyce utrzymaniowej i przy odbiorach robót po naprawie głównej stosuje się ostrzejsze wymagania, dlatego tolerancje są mniejsze niż dla toru długo eksploatowanego.

W Polsce dla linii normalnotorowych punktem odniesienia jest rozstaw normalny 1435 mm. Zapis tolerancji ±4 mm oznacza, że wynik pomiaru może być zarówno mniejszy, jak i większy od wartości nominalnej, ale maksymalnie o 4 mm.

Obliczamy więc przedział dopuszczalny:

  • dolna granica: 1435 mm − 4 mm = 1431 mm
  • górna granica: 1435 mm + 4 mm = 1439 mm

Każda szerokość toru w zakresie 1431–1439 mm spełnia warunek tolerancji po naprawie głównej. Dlatego odpowiedź "1 438 mm" jest poprawna, bo mieści się w przedziale.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:

  • "1 430 mm" i "1 429 mm" oznaczają tor zbyt wąski względem dolnej granicy 1431 mm, czyli przekroczenie tolerancji "na minus".
  • "1 440 mm" oznacza tor zbyt szeroki względem górnej granicy 1439 mm, czyli przekroczenie tolerancji "na plus".

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach z tolerancją zawsze zapisuj w brudnopisie oba końce przedziału (nominał − odchyłka oraz nominał + odchyłka). To ogranicza pomyłki znaków i pozwala szybko odrzucić wartości leżące tuż za granicą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozstaw toru to odległość między wewnętrznymi krawędziami główek szyn, mierzona w praktyce 14 mm poniżej poziomu główki szyny. To podstawowy parametr geometrii toru, wpływający na prowadzenie zestawów kołowych i bezpieczeństwo ruchu.
Na liniach normalnotorowych w Polsce stosuje się rozstaw 1435 mm. Jest to wartość referencyjna, od której liczy się odchyłki (tolerancje) przy odbiorach robót i w utrzymaniu toru.
Zapis ±4 mm oznacza dopuszczalne odchylenie o 4 mm w dół i w górę od wartości nominalnej. Dla 1435 mm otrzymujesz przedział: 1435−4 = 1431 mm oraz 1435+4 = 1439 mm. Każdy wynik w tym zakresie jest akceptowalny.
Po naprawie głównej tor powinien spełniać najwyższy standard geometrii, bo dopiero został odtworzony i wyregulowany. Ostrzejsze tolerancje ograniczają ryzyko wad wykonawczych i pozwalają uzyskać stabilną, bezpieczną geometrię przed rozpoczęciem intensywnej eksploatacji.
Nie. Dla rozstawu nominalnego 1435 mm i tolerancji ±4 mm górna granica wynosi 1439 mm. Wartość 1440 mm przekracza dopuszczalny zakres o 1 mm, więc nie spełnia warunku odbiorowego przy założeniu tolerancji po naprawie głównej.
W praktyce wykorzystuje się m.in. szablony toromierne oraz elektroniczne przyrządy pomiarowe do kontroli geometrii toru. Ważne jest prawidłowe przyłożenie przyrządu i wykonywanie pomiaru w miejscu oraz na wysokości wymaganej przez zasady pomiaru.
Zbyt wąski tor zwiększa ryzyko nieprawidłowego prowadzenia kół i w skrajnych przypadkach może sprzyjać wykolejeniu. Zbyt szeroki tor powoduje pogorszenie prowadzenia oraz większe zużycie obręczy i elementów toru. Dlatego rozstaw utrzymuje się blisko wartości nominalnej.
Najczęstsze pomyłki to: liczenie tylko jednej strony tolerancji (np. tylko "+4"), mylenie granic przedziału, a także wybór wartości bez sprawdzenia, czy mieści się między dolną i górną granicą. Pomaga zapisanie od razu przedziału dopuszczalnego.
Nie. Zależnie od stanu toru i wymagań utrzymaniowych dopuszczalne odchyłki mogą być różne. Po naprawie głównej obowiązują zwykle ostrzejsze kryteria (mniejszy zakres), natomiast w eksploatacji dopuszczalne są często większe odchyłki zależnie od warunków.
Najpierw wyznacz w brudnopisie przedział: nominał − odchyłka i nominał + odchyłka. Potem porównaj podaną szerokość z obiema granicami. Jeśli jest mniejsza od dolnej lub większa od górnej, odpada; w przeciwnym razie jest poprawna.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • PN-EN 13848 (seria) – kolejowe zastosowania: geometria toru / jakość geometrii toru (odniesienie do norm wskazanych w kontekście)
  • Opis merytoryczny w dostarczonym kontekście zadania: definicja pomiaru rozstawu (14 mm poniżej główki szyny) oraz zakres tolerancji dla ±4 mm po naprawie głównej

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geometrii toru dla technika dróg kolejowych (rozstaw, przechyłka, kierunek)
  • Dokumentacja i instrukcje zarządcy infrastruktury dotyczące pomiarów i odbiorów robót torowych
  • Normy dotyczące jakości geometrii toru (seria PN-EN 13848) – przegląd wymagań i pojęć

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego