W aktywnym słuchaniu klaryfikacja (doprecyzowanie) polega na zadawaniu pytań, które mają wyjaśnić, co rozmówca dokładnie rozumie pod użytym sformułowaniem. Zdanie: "Co masz na myśli, mówiąc, że to zadanie jest zbyt trudne?" wprost prosi o wyjaśnienie znaczenia określenia "zbyt trudne", czyli służy usunięciu niejasności i zapobiega błędnym założeniom terapeuty.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Parafraza to odtworzenie treści wypowiedzi rozmówcy własnymi słowami (np. "Rozumiem, że to zadanie wydaje Ci się zbyt trudne"). W pytaniu z przykładu terapeuta nie streszcza ani nie przekształca treści, tylko dopytuje o znaczenie.
- Podsumowanie dotyczy zebrania i uporządkowania dłuższego fragmentu rozmowy (kilku wątków) oraz sprawdzenia, czy rozumienie jest zgodne (np. "Powiedziałeś, że… i że… Czy dobrze to ująłem?"). Tu nie ma agregacji treści, jest jedno doprecyzowujące pytanie.
- Odzwierciedlenie (często rozumiane jako odzwierciedlenie uczuć/emocji) polega na nazwaniu i "odbiciu" stanu emocjonalnego rozmówcy (np. "Słyszę, że czujesz frustrację, bo zadanie jest trudne"). W cytowanej wypowiedzi terapeuta nie nazywa emocji, tylko prosi o wyjaśnienie treści.
W praktyce terapii zajęciowej klaryfikacja jest szczególnie przydatna, bo stwierdzenie "za trudne" może oznaczać różne bariery: zbyt złożone polecenie, obawę przed porażką, zmęczenie, ból, trudność manualną albo poznawczą. Dopytanie pozwala dobrać modyfikację zadania (uprościć etapy, zmienić narzędzia, zwiększyć wsparcie) bez zgadywania.
