Parafraza to technika aktywnego słuchania, w której terapeuta ujmuje własnymi słowami sens wypowiedzi podopiecznego. Jej celem jest pokazanie zrozumienia, uporządkowanie informacji oraz sprawdzenie, czy terapeuta dobrze odczytał komunikat. Dobra parafraza:
- nie ocenia (brak krytyki i moralizowania),
- nie daje rady ani nie "naprawia" sytuacji od razu,
- nie zaprzecza przeżyciom rozmówcy,
- krótko odzwierciedla treść (czasem także uczucia) i może otwierać drogę do dalszego dialogu.
Wypowiedź "Rozumiem, że nie chce Pani jechać na wycieczkę z powodu spadku kondycji." jest parafrazą, bo zawiera te same kluczowe elementy co komunikat podopiecznej: rezygnację z wycieczki oraz powód: trudność w dłuższym chodzeniu/spadek formy. Terapeuta nie podważa tej oceny i nie narzuca rozwiązania, tylko odzwierciedla znaczenie wypowiedzi.
Pozostałe wypowiedzi nie są parafrazą, bo realizują inne funkcje komunikacyjne. "Czemu Pani narzeka? Z Pani kondycją nie jest źle, a ruch to zdrowie." to ocenianie i minimalizowanie problemu, co może zwiększać opór. "Niech się Pani nie martwi, w trakcie tej wycieczki nie będzie trzeba dużo chodzić." to uspokajanie i zapewnianie bez sprawdzenia faktów; zmienia temat z doświadczeń podopiecznej na rozwiązanie. "Niech mi Pani wyjaśni, jakie konkretne trudności odczuwa Pani podczas chodzenia." jest pytaniem pogłębiającym (klaryfikacją/sondowaniem) – bywa użyteczne, ale nie spełnia definicji parafrazy, bo nie odzwierciedla treści, tylko zbiera dodatkowe dane.
W praktyce terapeuty zajęciowego parafraza jest szczególnie przydatna na początku rozmowy: pomaga zbudować relację i dopiero potem przejść do pytań, planowania adaptacji aktywności czy wspólnego szukania rozwiązań.
