KWALIFIKACJA MEP3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 3.
Którą wadę refrakcji posiada oko, jeśli ogniskowe równoległych promieni znajdują się w dwóch różnych punktach przed lub za siatkówką?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Astygmatyzm polega na tym, że układ optyczny oka ma różną moc w dwóch prostopadłych przekrojach, więc promienie równoległe nie zbiegają się w jednym ognisku. Powstają dwa różne miejsca ogniskowania (przed lub za siatkówką), a nie jeden punkt jak w krótkowzroczności czy nadwzroczności.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "ogniskowe (ogniska) równoległych promieni znajdują się w dwóch różnych punktach przed lub za siatkówką" odpowiada astygmatyzmowi. W tej wadzie refrakcji moc optyczna oka nie jest jednakowa w różnych południkach (przekrojach) układu optycznego. Skutkiem jest to, że promienie równoległe nie tworzą jednego wspólnego ogniska, lecz ogniskują się w dwóch różnych położeniach (np. jeden południk może ogniskować przed siatkówką, a drugi bliżej siatkówki lub nawet za nią). W praktyce przekłada się to na rozmazanie obrazu w określonym kierunku i potrzebę korekcji cylindrycznej (lub sferocylindrycznej).

Odpowiedź "nadwzroczność" jest błędna, ponieważ w nadwzroczności (wadzie sferycznej) promienie równoległe przy braku akomodacji ogniskują się w jednym punkcie za siatkówką. Kluczowe jest tu jedno ognisko, a nie dwa różne miejsca ogniskowania zależne od przekroju.

Odpowiedź "krótkowzroczność" także jest błędna z analogicznego powodu: to wada sferyczna, w której promienie równoległe ogniskują się w jednym punkcie przed siatkówką. Nie występuje charakterystyczny dla astygmatyzmu podział na dwa ogniska w różnych południkach.

Odpowiedź "starczowzroczność" (presbiopia) jest niepoprawna, bo nie jest klasyczną wadą refrakcji wynikającą z innego położenia ogniska dla promieni równoległych, lecz zaburzeniem akomodacji związanym z wiekiem (spadek elastyczności soczewki). Dotyczy przede wszystkim widzenia z bliska i zakresu ostrego widzenia, a opis z pytania odnosi się do geometrii ogniskowania w różnych przekrojach.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o dwóch różnych miejscach ogniskowania (zależnych od przekroju/południka) albo o konieczności "cylindra" i "osi", najczęściej chodzi o astygmatyzm, a nie o prosty "plus" lub "minus".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Astygmatyzm to wada refrakcji, w której oko ma różną moc optyczną w różnych przekrojach (południkach). Skutkiem jest brak jednego punktowego ogniska i powstawanie dwóch różnych miejsc ogniskowania. W korekcji okularowej zwykle wymaga to soczewki cylindrycznej lub sferocylindrycznej.
Bo dwa główne, prostopadłe południki oka mają inną moc. Promienie równoległe ogniskują się więc w innym położeniu dla każdego z tych południków. Zamiast jednego ogniska (jak w wadach sferycznych) powstają dwa miejsca ogniskowania, co daje rozmycie kierunkowe obrazu.
Krótkowzroczność to wada sferyczna: promienie równoległe ogniskują się w jednym punkcie przed siatkówką. Astygmatyzm sugeruje opis dwóch różnych miejsc ogniskowania zależnych od przekroju oka. Jeśli treść mówi o "dwóch punktach" lub "różnych południkach", typowo chodzi o astygmatyzm.
Nadwzroczność daje jedno ognisko za siatkówką (przy rozluźnionej akomodacji). Astygmatyzm wiąże się z tym, że ogniskowanie nie jest jednakowe w każdym kierunku, więc pojawiają się dwa różne miejsca ogniskowania. W pytaniach egzaminacyjnych "dwa punkty ogniskowania" to bardzo ważny wyróżnik.
Oś cylindra określa kierunek (w stopniach), w którym soczewka cylindryczna nie ma mocy cylindrycznej, a jej działanie jest prostopadłe do osi. To informacja kluczowa przy wykonaniu okularów, bo zła oś powoduje pogorszenie ostrości i dyskomfort mimo "dobrych" wartości sfery/cylindra.
Nie. Starczowzroczność (presbiopia) wynika głównie ze spadku akomodacji z wiekiem i objawia się trudnością w widzeniu z bliska. Astygmatyzm to wada refrakcji związana z różną mocą optyczną w dwóch południkach, przez co powstają dwa miejsca ogniskowania. Mogą współistnieć, ale nie są tym samym.
Typowe są: rozmycie obrazu "w jednym kierunku", trudność z czytaniem drobnego druku, mrużenie oczu, bóle głowy i szybkie męczenie wzroku. Nasilenie zależy od wartości cylindra i osi. Objawy mogą dotyczyć zarówno dali, jak i bliży, w przeciwieństwie do samej presbiopii.
Najczęściej stosuje się soczewki cylindryczne lub sferocylindryczne (sfera + cylinder + oś). Cylinder kompensuje różnicę mocy w dwóch południkach oka. W praktyce wykonania ważne jest też prawidłowe ustawienie osi oraz centrowanie, bo błędy montażu mogą dawać odczuwalne zniekształcenia.
Bo są to wady sferyczne: w uproszczeniu cały układ optyczny ma "jednolitą" moc w każdym kierunku, więc promienie równoległe tworzą jedno ognisko (przed lub za siatkówką). Dwa różne miejsca ogniskowania sugerują nierówną moc w przekrojach, czyli astygmatyzm.
Ucz się schematów: gdzie wypada ognisko w krótkowzroczności (przed), nadwzroczności (za) i co oznacza "dwa ogniska" w astygmatyzmie. Ćwicz też interpretację recept (sfera/cylinder/oś) i łącz je z typowymi objawami. Pomaga robienie krótkich fiszek z definicjami.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Astygmatyzm polega na tym, że układ optyczny oka ma różną moc w dwóch prostopadłych przekrojach, więc promienie równoległe nie zbiegają się w jednym ognisku."

Źródła:

  • Kanski J.J., "Okulistyka kliniczna" (Clinical Ophthalmology) – rozdziały dotyczące wad refrakcji i astygmatyzmu (źródło podręcznikowe, wydania różne)
  • American Academy of Ophthalmology, Basic and Clinical Science Course (BCSC) – Refractive Errors: Astigmatism (materiały kursowe, rozdział o wadach refrakcji)
  • Merck Manual Professional Edition – strona tematyczna "Refractive Errors" oraz część dotycząca astygmatyzmu, https://www.merckmanuals.com/professional/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z optyki okularowej i refrakcji (rozdziały o wadach sferycznych i astygmatyzmie)
  • Skrypty szkolne dla technika optyka: wady refrakcji i korekcja okularowa
  • Materiały dydaktyczne z okulistyki/optometrii: schematy ogniskowania w astygmatyzmie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego