Wada refrakcji wynika z niedopasowania mocy optycznej oka do jego długości osiowej. Na schematach egzaminacyjnych kluczowa jest odpowiedź na pytanie: gdzie wypada ognisko promieni w stosunku do siatkówki, gdy do oka wpadają promienie równoległe (obiekt w dali).
"krótkowzroczne" jest poprawne, gdy rysunek pokazuje, że promienie po przejściu przez rogówkę i soczewkę zbiegają się przed siatkówką. Skutkiem jest to, że na siatkówce promienie są już po ogniskowaniu i tworzą rozmytą plamkę, więc widzenie dali jest nieostre (bliż jest względnie lepsza).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim układzie?
- "nadwzroczne" dotyczy sytuacji odwrotnej: ognisko promieni wypada za siatkówką (zbyt mała moc układu optycznego lub zbyt krótka gałka oczna). Na schemacie oczekiwalibyśmy, że promienie na siatkówce wciąż się zbiegają.
- "astygmatyczne" oznacza, że układ optyczny ma różną moc w różnych przekrojach (najczęściej różne krzywizny rogówki), więc nie ma jednego punktowego ogniska; typowy rysunek pokazuje dwa różne ogniska lub liniowy obraz. Jeśli schemat wskazuje jedno ognisko przed siatkówką, nie jest to cecha dominująca astygmatyzmu.
- "starczowzroczne" (prezbiopia) wiąże się przede wszystkim ze spadkiem zdolności akomodacji z wiekiem. To nie jest klasyczna wada opisywana prostym przesunięciem ogniska dla promieni od dali; częściej dotyczy trudności w ostrym widzeniu z bliska mimo prawidłowej korekcji dali.
Wskazówka egzaminacyjna: przy rysunkach zawsze najpierw ustal położenie ogniska względem siatkówki, a dopiero potem przypisz nazwę wady. To zmniejsza ryzyko pomylenia krótkowzroczności z nadwzrocznością.
