KWALIFIKACJA MEP3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 4.
Zamieszczony rysunek przedstawia astygmatyzm
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek oka z astygmatyzmem nadwzrocznym złożonym, co jest związane z zawodem technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Astygmatyzm nadwzroczny złożony występuje wtedy, gdy w obu głównych południkach ogniska leżą za siatkówką (oba przekroje są "nadwzroczne"). W typie zwykłym tylko jeden południk jest nadwzroczny, a drugi emmetropijny. Typy krótkowzroczne mają ogniska przed siatkówką.

Pełne wyjaśnienie:

W astygmatyzmie rozpatruje się dwa główne południki układu optycznego oka (prostopadłe kierunki o największej i najmniejszej mocy). Każdy z nich może być: emmetropijny (ognisko na siatkówce), krótkowzroczny (ognisko przed siatkówką) albo nadwzroczny (ognisko za siatkówką).

Odpowiedź "nadwzroczny złożony" oznacza, że oba główne południki są nadwzroczne, czyli oba ogniska (dla dwóch przekrojów) wypadają za siatkówką. Na typowych rysunkach widać wtedy, że żaden z południków nie ogniskuje obrazu dokładnie na siatkówce, a oba "przestrzeliwują" ją i dopiero dalej zbiegają się w ogniskach.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "nadwzroczny zwykły" dotyczy sytuacji, gdy tylko jeden południk jest nadwzroczny, a drugi jest emmetropijny (jedno ognisko na siatkówce, drugie za nią). Jeśli na rysunku oba ogniska są za siatkówką, nie jest to typ zwykły.
  • "krótkowzroczny zwykły" oznacza: jeden południk krótkowzroczny (ognisko przed siatkówką), drugi emmetropijny (ognisko na siatkówce). To inny układ położenia ognisk niż w nadwzroczności.
  • "krótkowzroczny złożony" oznacza, że oba południki są krótkowzroczne, więc oba ogniska leżą przed siatkówką. Jeśli rysunek pokazuje ogniska za siatkówką, taki typ jest wykluczony.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź osobno każdy południk (gdzie jest ognisko względem siatkówki), a dopiero potem zdecyduj, czy wada jest "zwykła" (jeden południk emmetropijny) czy "złożona" (oba południki mają wadę tego samego znaku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wada refrakcji, w której oba główne południki są nadwzroczne, czyli w każdym z nich ognisko powstaje za siatkówką. W praktyce oznacza to potrzebę korekcji w obu południkach, najczęściej szkłem sferyczno-cylindrycznym.
W astygmatyzmie zwykłym jeden południk jest emmetropijny (ognisko na siatkówce), a drugi ma wadę (np. nadwzroczność lub krótkowzroczność). W złożonym oba południki mają wadę tego samego znaku (oba "plus" albo oba "minus").
Patrz na położenie ognisk względem siatkówki: dla nadwzroczności ognisko wypada za siatkówką. Jeśli na schemacie oba ogniska są za siatkówką, wskazuje to na astygmatyzm nadwzroczny złożony.
W krótkowzroczności ognisko wypada przed siatkówką. Astygmatyzm krótkowzroczny złożony oznacza, że oba główne południki ogniskują przed siatkówką (dwa ogniska po tej samej stronie, z przodu).
Astygmatyzm wynika z tego, że układ optyczny nie ma tej samej mocy we wszystkich kierunkach. Najważniejsze są dwa prostopadłe kierunki o mocy skrajnej (główne południki). Każdy ma własne ognisko, dlatego do klasyfikacji trzeba ocenić oba.
Tak. Właśnie to odróżnia typ zwykły od złożonego: w typie zwykłym jeden południk jest emmetropijny (ognisko na siatkówce), a drugi ma wadę. W złożonym żaden z głównych południków nie jest emmetropijny.
Najczęściej stosuje się szkła sferyczno-cylindryczne (S/C/A), bo pozwalają skorygować różną moc w dwóch południkach. Sama soczewka sferyczna nie wyrównuje różnicy mocy między południkami, więc zwykle nie wystarcza.
"Nadwzroczny" oznacza, że przy braku akomodacji układ optyczny ma za małą moc i promienie zbiegłyby się dopiero za siatkówką. Obraz na siatkówce jest wtedy nieostry, a korekcja zwykle wymaga mocy dodatniej w odpowiednim południku.
Najczęstsze są: pominięcie jednego z południków (analiza tylko jednego ogniska), mylenie "zwykłego" z "złożonym" oraz automatyczne kojarzenie "plus" i "minus" bez sprawdzenia, czy ogniska są przed czy za siatkówką.
Ćwicz według stałej procedury: (1) zaznacz siatkówkę, (2) znajdź położenie ogniska dla każdego południka, (3) określ znak wady (przed/za), (4) zdecyduj "zwykły" (jeden południk na siatkówce) lub "złożony" (oba poza).
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Astygmatyzm nadwzroczny złożony występuje wtedy, gdy w obu głównych południkach ogniska leżą za siatkówką (oba przekroje są "nadwzroczne")."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z optyki okularowej: klasyfikacja astygmatyzmu i schematy ogniskowania
  • Atlas/schematy wad refrakcji (krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm zwykły i złożony)
  • Zestawy zadań z interpretacji zapisu sferyczno-cylindrycznego (S/C/A) i jego znaczenia w dwóch południkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego