KWALIFIKACJA MEP3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 3.
Wada wzroku, w której dla wiązki równoległej obydwa ogniska obrazowe znajdują się przed siatkówką to astygmatyzm
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Jeżeli dla wiązki równoległej obie linie ogniskowe (oba "ogniska" w dwóch meridianach głównych) wypadają przed siatkówką, to oba ogniska leżą po tej samej stronie siatkówki.
To definicja astygmatyzmu złożonego (w tym przypadku złożonego krótkowzrocznego).

Pełne wyjaśnienie:

W astygmatyzmie układ optyczny oka ma różną moc w co najmniej dwóch meridianach głównych. Skutkiem nie jest jedno ognisko punktowe, lecz dwie linie ogniskowe (prostopadłe do siebie), które w przestrzeni tworzą tzw. stożek Sturma. Dlatego w opisie kluczowe jest, gdzie znajdują się obie linie ogniskowe względem siatkówki.

Jeżeli dla wiązki równoległej (czyli promieni z nieskończoności) obie linie ogniskowe wypadają przed siatkówką, oznacza to, że oba meridiany są "za mocne" i ogniskują zbyt wcześnie. Taki układ klasyfikuje się jako astygmatyzm złożony, ponieważ oba ogniska leżą po tej samej stronie siatkówki. W praktyce byłby to wariant złożony krótkowzroczny, ale w podanych odpowiedziach wystarcza rozpoznanie kategorii "złożony".

Odpowiedź "prosty" jest błędna, bo w astygmatyzmie prostym jedna linia ogniskowa znajduje się na siatkówce, a druga jest przesunięta (przed lub za). Odpowiedź "mieszany" jest błędna, bo w mieszanym jedna linia ogniskowa leży przed siatkówką, a druga za nią (siatkówka znajduje się pomiędzy nimi). Odpowiedź "nieokreślony" nie jest standardową nazwą typu w tej klasyfikacji i nie opisuje położenia ognisk.

W korekcji okularowej dąży się do takiego doboru mocy sferyczno-cylindrycznej (lub soczewki torycznej), aby przesunąć linie ogniskowe na siatkówkę i uzyskać możliwie punktowe odwzorowanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Astygmatyzm to wada refrakcji, w której oko nie skupia promieni w jednym punkcie. Z powodu różnej mocy w różnych meridianach powstają dwie linie ogniskowe zamiast jednego ogniska punktowego, co daje nieostry obraz i zniekształcenia.
Astygmatyzm złożony występuje wtedy, gdy obie linie ogniskowe znajdują się po tej samej stronie siatkówki: albo obie przed siatkówką (wariant krótkowzroczny), albo obie za siatkówką (wariant dalekowzroczny).
Ponieważ w dwóch prostopadłych meridianach głównych oko ma różną moc łamiącą. Każdy z tych meridianów ogniskuje w innym miejscu, więc zamiast punktu powstają dwie linie ogniskowe. To podstawowa cecha odróżniająca astygmatyzm od czystej wady sferycznej.
Oznacza to, że w obu meridianach ogniskowanie zachodzi zbyt wcześnie: promienie przecinają się przed siatkówką, a na siatkówce obraz jest już "po ognisku", więc rozmyty. W klasyfikacji położenia ognisk odpowiada to astygmatyzmowi złożonemu (krótkowzrocznemu).
W astygmatyzmie prostym jedna linia ogniskowa leży na siatkówce, a druga jest przesunięta (przed lub za). W astygmatyzmie złożonym obie linie ogniskowe są przesunięte w tę samą stronę: obie przed lub obie za siatkówkę.
W astygmatyzmie złożonym obie linie ogniskowe są po tej samej stronie siatkówki. W astygmatyzmie mieszanym jedna linia ogniskowa wypada przed siatkówką, a druga za nią, czyli siatkówka znajduje się pomiędzy ogniskami.
Nie. "Złożony" mówi o tym, że oba ogniska są po tej samej stronie siatkówki. Jeśli są przed siatkówką, to jest to wariant krótkowzroczny. Jeśli są za siatkówką, to jest to wariant dalekowzroczny.
Najczęściej stosuje się soczewki cylindryczne lub toryczne, bo pozwalają skorygować różnicę mocy w meridianach. W praktyce recepta ma postać sfero-cylindryczną (Sfera/Cylinder/Oś), a oś określa ustawienie cylindra.
Częsty błąd to pomijanie słowa "oba" i wybór "prosty". Inny błąd to mylenie z samą krótkowzrocznością, mimo że w astygmatyzmie są dwa ogniska/linie ogniskowe. Pomaga sprawdzenie: po której stronie siatkówki leżą obie linie.
Pomocna reguła: prosty = "jedno na siatkówce"; złożony = "dwa po jednej stronie"; mieszany = "po obu stronach". Warto rysować siatkówkę jako pionową linię i zaznaczać położenie dwóch ognisk.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Atchison, D.A.; Smith, G.: "Optics of the Human Eye" (2nd ed.), rozdziały o astygmatyzmie i ogniskowaniu w meridianach głównych, 2000
  • Benjamin, W.J. (red.): "Borish's Clinical Refraction" (2nd ed.), część dotycząca astygmatyzmu i klasyfikacji (simple/compound/mixed), 2006

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z optometrii/rehabilitacji wzroku omawiające astygmatyzm i stożek Sturma
  • Materiały dydaktyczne z optyki okularowej: soczewki cylindryczne i toryczne
  • Rysunki schematyczne położenia linii ogniskowych względem siatkówki dla typów astygmatyzmu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego