KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 29.
Która z frakcji zostanie skierowana w procesie czyszczenia ziarna do rynienki nr 2?
Ilustracja przedstawia schemat napędu kosza sitowego używanego do czyszczenia ziarna, co jest częścią kwalifikacji M43 dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W procesie czyszczenia ziarna frakcje są rozdzielane według wielkości i ciężaru. Rynienka nr 2 w typowym układzie odbiera frakcję drobną i ciężką, która przechodzi przez odpowiednie sito. Do tej frakcji zalicza się m.in. piasek oraz drobne nasiona chwastów.

Pełne wyjaśnienie:

W czyszczeniu ziarna (czyszczalnie sitowo-powietrzne, wialnie) materiał jest rozdzielany na kilka frakcji. O rozdziale decydują głównie:

  • wielkość cząstek (przejście przez otwory sit),
  • ciężar właściwy/masa (zachowanie w strumieniu powietrza i na elementach prowadzących),
  • kształt i zdolność do przemieszczania się po sicie.

Rynienka nr 2 (w typowym układzie odbioru) jest przypisana do frakcji, która po przejściu przez właściwe sito ma charakter drobny i jednocześnie cięższy od frakcji lekkich. Taką frakcją jest zwykle piasek oraz drobne nasiona chwastów – elementy małe, które mogą przejść przez otwory sita, a jednocześnie na tyle ciężkie, że nie są łatwo wynoszone jako lekka domieszka.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Poślad to ziarno "chude", często lekkie i/lub uszkodzone. Taki materiał częściej trafia do frakcji lekkiej albo odpadowej, a nie do typowej frakcji drobnej ciężkiej.
  • Zanieczyszczenia grube (np. kamienie, fragmenty kłosów) są większe od ziarna i zwykle zostają na górnych sitach lub są odprowadzane inną drogą niż frakcje drobne przechodzące przez sito.
  • Nasiona celne, dorodne, duże stanowią frakcję handlową/siewną. Z założenia powinny być odbierane osobnym kanałem jako frakcja główna, a nie jako frakcja zanieczyszczeń drobnych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o rynienki/frakcje zawsze przypomnij sobie, czy dana frakcja powstaje po przejściu przez sito (drobne) czy po zatrzymaniu na sicie (grube), oraz czy jest raczej lekka (łatwo unoszona powietrzem) czy ciężka (np. piasek).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Frakcja to część mieszaniny ziarna i domieszek wydzielona w czyszczalni według określonych cech, np. wielkości (przejście przez sito) lub masy (oddziaływanie powietrza). Osobno odbiera się zwykle ziarno celne, poślad oraz zanieczyszczenia grube i drobne.
Poślad to ziarno drobne, lekkie, "chude" lub uszkodzone. W porównaniu z ziarnem celnym ma gorsze wypełnienie, mniejszą masę i często więcej uszkodzeń. W praktyce jest to frakcja o niższej jakości, zwykle kierowana do oddzielnego odbioru lub odpadu.
Piasek ma mały rozmiar, więc może przechodzić przez odpowiednie sita, ale jest jednocześnie ciężki, dlatego nie zachowuje się jak frakcja lekka unoszona powietrzem. Z tego powodu w wielu układach jest odbierany osobnym kanałem jako frakcja drobna i ciężka.
Do zanieczyszczeń grubych zalicza się elementy większe od ziarna, np. kamienie, fragmenty kłosów, kawałki słomy czy większe grudki. Zwykle są zatrzymywane na górnym sicie lub na osobnym elemencie wstępnego czyszczenia, zanim materiał trafi do dalszego sortowania.
Materiał przesuwa się po sitach o określonych otworach. Cząstki zbyt duże zostają na sicie (frakcja gruba), a drobniejsze przechodzą przez otwory (frakcja drobna). Dobór sit musi pasować do gatunku ziarna, bo zbyt duże lub zbyt małe otwory pogorszą jakość separacji.
Nie. Numeracja rynienek zależy od konstrukcji konkretnej maszyny i schematu producenta. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych numer rynienki zwykle odnosi się do konkretnego rysunku/układu. W praktyce warto uczyć się funkcji kanałów odbioru, a nie samej numeracji.
Zły dobór sit może spowodować, że ziarno celne będzie uciekało do frakcji odpadowej albo zanieczyszczenia zostaną w frakcji handlowej. Skutkiem są straty ilościowe, spadek jakości i problemy magazynowe. Często widać to jako nadmiar piasku/pośladu w ziarnie celnym.
Frakcja drobna ciężka pojawia się wtedy, gdy w materiale są małe, ale stosunkowo ciężkie domieszki, np. piasek. Przechodzą przez sita jak frakcja drobna, ale nie są łatwo wywiewane. Właśnie dlatego w wielu układach przewiduje się osobny odbiór takiej frakcji.
Częsty błąd to utożsamianie "drobne" z "lekkie" (a piasek jest drobny, ale ciężki). Drugi błąd to mechaniczne przypisywanie numerów kanałów bez odniesienia do układu maszyny. Pomaga analiza: czy frakcja przeszła przez sito czy została na sicie oraz jak zachowuje się w powietrzu.
Opanuj nazwy frakcji (ziarno celne, poślad, zanieczyszczenia grube i drobne) oraz zasadę: górne sito zatrzymuje grube, dolne oddziela drobne, a powietrze usuwa lekkie. Przećwicz na schematach maszyn i ucz się logiki przepływu materiału, nie samej numeracji.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W procesie czyszczenia ziarna frakcje są rozdzielane według wielkości i ciężaru."

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) typowych czyszczalni/wialni i separatorów sitowych używanych w gospodarstwach
  • Podręczniki z mechanizacji rolnictwa: technologia pożniwna, czyszczenie i sortowanie ziarna
  • Materiały szkoleniowe z kwalifikacji ROL.2 dotyczące eksploatacji maszyn do obróbki pożniwnej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego