KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 26.
Która z funkcji pomocniczych spowoduje wybór płaszczyzny interpolacji w osiach XY?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
G17 wybiera płaszczyznę interpolacji XY, czyli taką, w której sterowanie realizuje ruchy (w tym łuki) z użyciem osi X i Y. Pozostałe kody z odpowiedzi dotyczą innych funkcji: G01 to interpolacja liniowa, a G90/G91 określają sposób zadawania współrzędnych (absolutny/przyrostowy).

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu CNC kody z grupy G są funkcjami modalnymi (wiele z nich obowiązuje aż do odwołania) i są pogrupowane według przeznaczenia. Jedną z podstawowych grup stanowi wybór płaszczyzny interpolacji, czyli wskazanie, w jakiej płaszczyźnie sterowanie ma interpretować ruchy interpolowane (szczególnie ruchy kołowe).

Poprawna odpowiedź: G17
G17 oznacza wybór płaszczyzny XY. To ustawienie jest kluczowe m.in. wtedy, gdy program zawiera łuki (G02/G03) wykonywane w tej płaszczyźnie, a także przy typowych operacjach frezarskich, gdzie obróbka konturu odbywa się "w poziomie" w osiach X i Y.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • G01 – to kod trybu ruchu: interpolacja liniowa (ruch po linii prostej z zadanym posuwem). Nie wybiera płaszczyzny; może być używany w dowolnej płaszczyźnie, zależnie od osi biorących udział w ruchu.
  • G90 – ustawia programowanie w trybie absolutnym (współrzędne względem punktu zerowego/układu odniesienia). Dotyczy sposobu interpretacji wartości współrzędnych, a nie płaszczyzny interpolacji.
  • G91 – ustawia programowanie w trybie przyrostowym (inkrementalnym), gdzie wartości oznaczają przyrost względem aktualnej pozycji. Również nie dotyczy wyboru płaszczyzny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "płaszczyzna" oraz osie (XY/XZ/YZ), szukaj kodów z grupy wyboru płaszczyzny (np. G17 dla XY). Jeśli pojawia się "absolutnie/przyrostowo", wtedy typowo chodzi o G90/G91.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Płaszczyzna interpolacji to wskazanie, w jakiej parze osi sterowanie ma realizować ruch interpolowany, szczególnie ruch kołowy. W praktyce wybiera się ją przed programowaniem łuków i konturów, aby sterownik poprawnie zinterpretował, czy pracujesz np. w XY, XZ czy YZ.
Płaszczyzna XY obejmuje ruch w osiach X oraz Y, czyli dwie osie prostopadłe do siebie w typowym układzie stołu/portalu. Oś Z jest wtedy osią prostopadłą do tej płaszczyzny (najczęściej odpowiada za zagłębianie narzędzia).
Ponieważ sterownik musi wiedzieć, w których dwóch osiach ma wykonać interpolację kołową. Bez właściwego wyboru płaszczyzny łuk może zostać zinterpretowany w innej parze osi, co grozi błędnym torem narzędzia, kolizją albo wadą wymiarową detalu.
Kod wyboru płaszczyzny (np. G17 dla XY) jest spotykany głównie w kontekście frezowania i obróbki konturowej, ale sama idea wyboru płaszczyzny jest ogólna dla sterowań CNC. Zawsze jednak należy sprawdzić dokumentację konkretnego sterowania maszyny.
Kody płaszczyzny mówią "w jakiej płaszczyźnie liczyć interpolację" (para osi), a kody ruchu mówią "jakim typem ruchu poruszać narzędziem" (np. linia prosta). Jeśli w pytaniu są osie XY/XZ/YZ, zwykle chodzi o wybór płaszczyzny.
G90 oznacza programowanie w trybie absolutnym (współrzędne odnoszą się do zera detalu/układu), a G91 tryb przyrostowy (wartości są przyrostem od aktualnej pozycji). To nie są kody wyboru płaszczyzny, tylko sposób interpretacji współrzędnych.
Płaszczyzna XY jest najczęściej używana przy frezowaniu kieszeni, konturów zewnętrznych i wewnętrznych oraz przy obróbce "z góry" na stole. To typowy przypadek, gdzie Z ustala głębokość, a tor narzędzia biegnie w X i Y.
Najczęstszy błąd to utożsamienie "interpolacji" wyłącznie z ruchem liniowym. G01 rzeczywiście jest interpolacją, ale liniową, a pytanie dotyczy wyboru płaszczyzny interpolacji. Warto zapamiętać: płaszczyzna = para osi, ruch = typ toru.
W większości sterowań wybór płaszczyzny jest krytyczny głównie dla łuków (interpolacji kołowej). Ruchy proste (np. G01) mogą przebiegać w dowolnych osiach zadanych w bloku. Mimo to poprawne ustawienie płaszczyzny porządkuje logikę programu.
Ułóż krótką tabelę: kody ruchu (np. szybki/roboczy), kody układu współrzędnych (absolutny/przyrostowy) oraz kody płaszczyzn. Następnie rozwiązuj zadania z czytania krótkich bloków programu i zawsze identyfikuj, do jakiej "grupy" należy dany kod.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że g17 wybiera płaszczyznę interpolacji XY, czyli taką, w której sterowanie realizuje ruchy (w tym łuki) z użyciem osi X i Y.

Źródła:

  • LinuxCNC Documentation: G-code Reference – G17/G18/G19 plane selection, https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html#gcode:g17-g19 - accessed 2026-02-18
  • ISO 6983-1:2009, Industrial automation systems and integration — Numerical control of machines — Program format and definitions of address words — Part 1 (odniesienie do standardu kodów NC)
  • Haas Automation: Mill Programming Workbook (materiały szkoleniowe dot. kodów G i płaszczyzn), https://www.haascnc.com/service/troubleshooting-and-how-to/how-to/mill-programming-workbook.html - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Dokumentacja/ściąga kodów G dla używanego w szkole sterowania (np. Fanuc/Siemens/Heidenhain) – rozdział o wyborze płaszczyzny
  • Ćwiczenia z programowania konturów (G02/G03) w różnych płaszczyznach
  • Materiały szkolne z podstaw programowania CNC (modalność kodów, grupy funkcji G)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego