KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 20.
Która z funkcji programu obróbkowego powoduje odwołanie korekcji promienia narzędzia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kod G40 służy do odwołania (anulowania) korekcji promienia narzędzia, czyli wyłącza kompensację toru wynikającą z promienia frezu. Z kolei G42 włącza korekcję promienia po prawej stronie toru, a G03 i G33 dotyczą innych funkcji ruchu (łuk oraz gwintowanie).

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu CNC korekcja (kompensacja) promienia narzędzia pozwala prowadzić narzędzie po torze przesuniętym względem zadanego konturu tak, aby uwzględnić rzeczywisty promień frezu. Dzięki temu można łatwiej korygować wymiar detalu przez zmianę wartości w korektorze narzędzia, bez przepisywania geometrii konturu w programie.

Odwołanie korekcji promienia wykonuje się kodem G40. Jest to funkcja modalna, która wyłącza aktywną kompensację promienia. W praktyce G40 stosuje się m.in. przed odjazdem narzędzia od konturu, przed zmianą narzędzia lub w sytuacji, gdy po obróbce konturowej następują ruchy pozycjonujące, przy których kompensacja nie powinna pozostać aktywna.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych funkcji i dlatego nie spełniają warunku z pytania:

  • "G42" nie odwołuje, lecz włącza korekcję promienia narzędzia (z kompensacją po prawej stronie toru). To typowa pułapka: kody z tej samej "rodziny" 40/41/42 mają różne role.
  • "G03" dotyczy interpolacji kołowej (ruch po łuku), a nie kompensacji promienia narzędzia.
  • "G33" jest związany z cyklem/ruchami do gwintowania (zależnie od sterowania), więc również nie służy do anulowania korekcji promienia.

Wskazówka egzaminacyjna: warto zapamiętać zestaw G40–G41–G42 jako kompletną grupę funkcji kompensacji promienia: G40 wyłącza, a G41/G42 włączają kompensację (odpowiednio lewą lub prawą stronę toru).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
G40 oznacza odwołanie (wyłączenie) korekcji promienia narzędzia, czyli anulowanie kompensacji toru narzędzia wynikającej z promienia frezu. Po aktywacji G40 sterowanie przestaje przesuwać tor względem konturu i kolejne ruchy realizowane są bez tej kompensacji.
Najczęściej spotyka się grupę G40–G41–G42. G40 odwołuje korekcję promienia, a G41 i G42 ją włączają (odpowiednio kompensacja po lewej lub po prawej stronie toru). Dokładne znaczenie może zależeć od sterowania, ale ta logika jest typowa.
Jeśli kompensacja promienia pozostanie aktywna, to następne ruchy (np. odjazd, dojazd, pozycjonowanie) mogą zostać nieoczekiwanie przesunięte, co grozi kolizją albo błędem wymiaru. Dlatego po zakończeniu pracy na konturze zwykle wyłącza się ją poleceniem G40.
G40 wpisuje się zazwyczaj po zakończeniu przejścia konturowego, przed bezpiecznym odjazdem narzędzia, przed zmianą narzędzia lub przed zakończeniem programu. Chodzi o to, aby kolejne ruchy nie były już modyfikowane przez kompensację promienia frezu.
Nie. G42 jest zwykle kodem włączającym korekcję promienia (kompensację po prawej stronie toru). To częsta pomyłka na testach: G40 służy do anulowania korekcji, a G41/G42 do jej uruchamiania w zależności od strony kompensacji.
To funkcja sterowania, która przesuwa zaprogramowany tor narzędzia o wartość odpowiadającą promieniowi frezu, tak aby obrabiany kontur na detalu miał właściwy kształt. Ułatwia to korekty wymiaru bez zmiany geometrii programu, poprzez modyfikację danych narzędzia.
G03 dotyczy ruchu po łuku (interpolacja kołowa), czyli opisuje rodzaj ruchu osi. Kody korekcji promienia (np. G40/G41/G42) opisują natomiast sposób prowadzenia narzędzia względem konturu. Jeśli pytanie mówi o promieniu narzędzia, to chodzi o kompensację, nie o łuk.
W praktyce jest to bardzo zalecane, aby program był jednoznaczny i bezpieczny. Ponieważ wiele funkcji jest modalnych, mogą pozostać aktywne do końca bloku lub aż do ich anulowania. Jawne użycie G40 w odpowiednim miejscu zmniejsza ryzyko błędów i kolizji.
Najczęstsze błędy to: brak G40 po zakończeniu konturu (kompensacja "zostaje" na kolejne ruchy), mylenie stron kompensacji (G41 vs G42), oraz włączanie/wyłączanie korekcji w nieodpowiednim miejscu toru bez odcinka najazdu/zejścia. To zwykle daje zły wymiar lub nieprawidłowy tor.
Warto uczyć się kodów w grupach funkcjonalnych (np. ruchy: G00/G01/G02/G03 oraz korekcje: G40/G41/G42), a nie pojedynczo. Dobrą metodą jest też pisanie krótkich programów testowych i obserwacja różnic na symulatorze lub na maszynie w trybie bezpiecznym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kod G40 służy do odwołania (anulowania) korekcji promienia narzędzia, czyli wyłącza kompensację toru wynikającą z promienia frezu.

Materiały:

  • Podręcznik do programowania CNC używanego sterowania w pracowni (sekcja: kompensacja promienia narzędzia)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu kodów G i M (część: frezowanie konturowe)
  • Ćwiczenia praktyczne: programy konturowe z użyciem G41/G42 i poprawnym odwołaniem G40

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego