W wywiadzie u dziecka z podejrzeniem zeza szczególnie cenna jest informacja, która może stanowić czynnik sprawczy lub silnie ukierunkowuje etiologię. Tą informacją jest różnica w wadzie refrakcji między oczami wynosząca 3,0 D, czyli klinicznie istotna anizometropia.
Duża anizometropia oznacza, że każde oko wymaga innej mocy korekcji, a bez właściwych okularów jedno oko może dostarczać obraz wyraźniejszy, a drugie gorszy jakościowo. Taka nierównowaga sprzyja:
- utrwalaniu przewagi jednego oka (tendencja do tłumienia obrazu z drugiego oka),
- pogorszeniu współpracy obuocznej,
- rozwojowi niedowidzenia, a w konsekwencji również zaburzeniom ustawienia oczu.
Informacja "Od 3. roku życia zalecano stałe noszenie szkieł korekcyjnych" nie mówi jeszcze, jaka wada była korygowana i czy istniała znacząca różnica między oczami. To bardziej opis historii postępowania niż czynnik, który sam w sobie wyjaśnia przyczynę zeza.
Stwierdzenie "Dziecko niechętnie wykonuje zadania wzrokowe z bliska" jest objawem nieswoistym. Może wynikać z wielu przyczyn (m.in. niewyrównanej wady refrakcji, zmęczenia, trudności rozwojowych), więc bez dodatkowych danych nie pozwala ustalić etiologii zeza.
Informacja "W rodzinie nie stwierdzono występowania zeza jawnego" również nie wyklucza zeza u dziecka i nie wskazuje jednoznacznie przyczyny. Brak obciążenia rodzinnego zmniejsza prawdopodobieństwo pewnych uwarunkowań, ale nie eliminuje przyczyn refrakcyjnych ani rozwojowych.
Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: w wywiadzie najbardziej "przyczynowe" są dane obiektywne i mierzalne (np. znaczna różnica refrakcji), natomiast zachowanie dziecka i informacje negatywne w rodzinie są zwykle pomocnicze.
