KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 2.
Która z jednostek miary ciśnienia jest pochodną jednostek układu SI?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Paskal jest jednostką pochodną układu SI dla ciśnienia: 1 Pa = 1 N/m2 (czyli w jednostkach podstawowych: kg·m-1·s-2). Torr, bar i atmosfera to jednostki spoza SI (mogą występować w praktyce), ale nie są jednostkami pochodnymi SI.

Pełne wyjaśnienie:

Ciśnienie to wielkość fizyczna określająca, jaka siła działa na jednostkę powierzchni. Z tego wynika definicja jednostki w układzie SI: jednostką ciśnienia jest paskal.

Paskal (Pa) jest jednostką pochodną SI, bo można go zbudować z innych jednostek SI:

  • 1 Pa = 1 N/m2 (niuton na metr kwadratowy),
  • a ponieważ 1 N = 1 kg·m/s2, to 1 Pa = 1 kg·m-1·s-2.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą jednostek, które występują w technice i literaturze, ale nie są jednostkami SI:

  • torr (Tor) – jednostka historycznie związana z pomiarami próżni i ciśnienia,
  • bar – jednostka często używana w hydraulice i pneumatyce (np. w danych katalogowych),
  • atmosfera (atm) – jednostka odnosząca się do ciśnienia atmosferycznego.

Na egzaminie zwracaj uwagę na sformułowanie "pochodną jednostek układu SI". Oznacza ono jednostkę, którą da się zapisać jako kombinację jednostek SI (np. N, m, kg, s). W dokumentacji technicznej spotkasz różne jednostki, ale w obliczeniach i zapisach zgodnych z SI punktem odniesienia jest zawsze Pa (oraz jego wielokrotności, np. kPa, MPa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jednostka pochodna SI to taka, którą da się zapisać jako iloczyn lub iloraz jednostek podstawowych SI (np. kg, m, s) albo innych jednostek SI. Wynika bezpośrednio z definicji wielkości fizycznej, np. ciśnienie = siła/powierzchnia.
Paskal (Pa) to jednostka ciśnienia w SI. Definiuje się go jako nacisk siły 1 niutona na powierzchnię 1 metra kwadratowego: 1 Pa = 1 N/m². To pokazuje związek ciśnienia z siłą i polem.
Bar jest jednostką spoza SI, choć bywa powszechnie używany w technice. Nie jest jednostką SI ani jej jednostką pochodną. W zadaniach i obliczeniach zgodnych z SI zwykle trzeba podać wynik w paskalach (Pa) lub ich wielokrotnościach.
Nie. Torr i atmosfera to jednostki ciśnienia spoza SI (historyczne i praktyczne). Mogą pojawiać się w opisie próżni lub ciśnienia atmosferycznego, ale nie są jednostkami pochodnymi SI tak jak paskal.
Zwróć uwagę na słowa "układ SI" i "jednostka pochodna". Wśród jednostek ciśnienia typową jednostką SI jest paskal. Pozostałe (bar, atm, torr) są często spotykane, ale formalnie nie należą do SI.
Najczęściej myli się "najczęściej używane w praktyce" z "należące do SI". W warsztacie czy w pneumatyce króluje bar, ale na gruncie SI poprawną odpowiedzią w takich pytaniach jest zwykle paskal oraz jego wielokrotności (kPa, MPa).
Pa, kPa i MPa spotyka się m.in. w wytrzymałości materiałów (naprężenia mają te same jednostki co ciśnienie), w hydraulice (ciśnienie robocze układów), w danych katalogowych zaworów i siłowników oraz w dokumentacji pomiarowej czujników ciśnienia.
W praktyce egzaminacyjnej najważniejsze jest, by wynik końcowy podać w Pa/kPa/MPa, jeśli tego wymaga polecenie. Metoda: zapisz znany przelicznik (np. z tabeli) i pomnóż/dziel konsekwentnie z jednostkami. Uważaj na przedrostki k, M.
Tak. Naprężenie to siła przypadająca na pole przekroju, więc ma ten sam wymiar co ciśnienie. Dlatego w SI zarówno ciśnienie, jak i naprężenia można wyrażać w paskalach (często używa się MPa w wytrzymałości materiałów).
Powtórz jednostki podstawowe SI i najczęstsze jednostki pochodne (N, Pa, J, W). Ćwicz zamianę zapisu: np. Pa = N/m² oraz rozpoznawanie jednostek spoza SI (bar, atm, torr). Pomaga też praca na przykładowych zadaniach z metrologii.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że paskal jest jednostką pochodną układu SI dla ciśnienia: 1 Pa = 1 N/m2 (czyli w jednostkach podstawowych: kg·m-1·s-2).

Źródła:

  • BIPM, "The International System of Units (SI)", 9th edition (2019), sekcja dotycząca jednostek pochodnych i jednostki ciśnienia (pascal). https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-02-27)
  • NIST, "SI Units – Derived units (including pressure: pascal)". https://physics.nist.gov/cuu/Units/units.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica, hasło "pascal (unit of pressure)". https://www.britannica.com/science/pascal-unit-of-pressure (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały z metrologii technicznej (układ SI, jednostki i przeliczenia)
  • Podręczniki z podstaw mechaniki płynów (definicja ciśnienia i jego jednostki)
  • Tabele przeliczeń jednostek technicznych (bar, atm, torr) na paskale

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego