Aby wskazać operację wywołującą zmiany wyłącznie w pasywach, trzeba sprawdzić, czy zdarzenie wpływa na majątek (aktywa), czy tylko na źródła finansowania (pasywa). Zmiana wyłącznie w pasywach oznacza, że suma bilansowa się nie zmienia, a przekształcenie zachodzi w obrębie kapitałów własnych lub zobowiązań.
Pokryto stratę z kapitału zapasowego 12 000 zł to typowy przykład zmiany w obrębie pasywów (kapitałów własnych). Strata (ujemny wynik/pozycja w kapitałach własnych) zostaje "zniwelowana" poprzez wykorzystanie kapitału zapasowego. Skutek bilansowy jest taki, że jedna pozycja pasywów maleje (kapitał zapasowy), a inna rośnie w sensie poprawy wyniku (zmniejsza się ujemna wartość straty). Aktywa nie zmieniają się, bo nie ma przepływu środków pieniężnych ani zmiany w składnikach majątku.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie spełniają warunku?
- Zakupiono obligacje skarbowe 4 000 zł – to wpływa na aktywa: rosną inwestycje/aktywa finansowe, a jednocześnie maleją środki pieniężne. Jest to zmiana w aktywach (aktywa ↔ aktywa), nie w samych pasywach.
- Otwarto akredytywę 7 500 zł – w praktyce otwarcie akredytywy często wiąże się z zabezpieczeniem płatności i może być traktowane jako zdarzenie pozabilansowe lub jako operacja angażująca środki (zależnie od warunków). W typowym ujęciu egzaminacyjnym nie jest to prosta zmiana "tylko w pasywach".
- Zaciągnięto pożyczkę długoterminową 50 000 zł – zwiększa zobowiązania (pasywa), ale równocześnie powoduje napływ środków (aktywa). To zmiana jednocześnie w aktywach i pasywach.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie pojawia się zakup (zmiana składnika majątku) albo zaciągnięcie finansowania z wpływem środków, zwykle aktywa też się zmieniają. Zmiana wyłącznie w pasywach najczęściej dotyczy przeksięgowań w kapitałach własnych lub restrukturyzacji zobowiązań bez zmiany aktywów.
