KWALIFIKACJA MEP2 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 35.
Która z wymienionych aberracji w obiektywach fotograficznych powoduje powstawanie zniekształcenia obrazu w postaci poduszki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zniekształcenie obrazu "w postaci poduszki" (poduszkowate) jest wadą geometryczną, czyli odmianą dystorsji.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą głównie rozmycia/nieostrości (sferyczna, astygmatyzm) albo rozszczepienia barw (chromatyczna), a nie zmiany geometrii obrazu.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: Dystorsja.

Dystorsja to zniekształcenie geometryczne obrazu, w którym proste linie w fotografowanej scenie nie odwzorowują się jako proste w obrazie. Jedną z postaci dystorsji jest dystorsja poduszkowata ("pincushion"), gdzie powiększenie rośnie ku brzegom kadru, a linie proste ulegają wygięciu do środka, co daje efekt "poduszki". Taki skutek nie jest przede wszystkim utratą ostrości, tylko zmianą kształtów i proporcji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Aberracja sferyczna powoduje głównie pogorszenie ostrości (rozmycie), bo promienie przechodzące przez różne strefy soczewki ogniskują się w różnych punktach. Nie jest to typowa wada objawiająca się "poduszką".
  • Astygmatyzm polega na różnym ogniskowaniu promieni w dwóch prostopadłych płaszczyznach, co daje nieostrość i rozciągnięcie obrazu punktów (np. "krzyżyki", "kreski") poza osią. To także nie jest zniekształcenie geometryczne typu poduszkowego.
  • Aberracja chromatyczna wynika z zależności współczynnika załamania od długości fali. Jej typowym objawem są kolorowe obwódki (fringing) i spadek ostrości w kanałach barwnych, a nie wygięcie linii prostych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się słowa "beczka" lub "poduszka", myśl o dystorsji. Jeśli mowa o "kolorowych obwódkach" – to chromatyczna. Jeśli o "miękkim obrazie" lub "braku ostrości punktów" – częściej sferyczna, koma lub astygmatyzm (zależnie od opisu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dystorsja to zniekształcenie geometryczne, w którym proste linie sceny nie pozostają proste na zdjęciu. Najczęściej spotkasz ją jako dystorsję beczkowatą (linie "wypychają się" na zewnątrz) albo poduszkowatą (linie "wciągają się" do środka).
W dystorsji poduszkowatej linie proste blisko brzegów kadru wyginają się do środka obrazu. Najłatwiej to zauważyć na zdjęciach architektury, kratownic, siatek lub testowych plansz z prostymi liniami.
Dystorsja zmienia geometrię (kształty i położenie) elementów obrazu, ale sama w sobie nie musi pogarszać ostrości. Nieostrość wynika zwykle z aberracji takich jak sferyczna czy astygmatyzm, które rozmywają obraz punktów.
Aberracja sferyczna powoduje rozmycie i spadek kontrastu, bo promienie przechodzące przez różne strefy soczewki ogniskują się w innych miejscach. Objawem jest "miękki" obraz, a nie wygięcie linii prostych jak przy dystorsji.
Astygmatyzm to wada, w której układ inaczej ogniskuje promienie w dwóch prostopadłych przekrojach. W praktyce punkt na brzegu kadru może wyglądać jak kreska lub "krzyżyk", a ostrość zależy od kierunku. Nie tworzy efektu poduszki.
Aberracja chromatyczna wynika z różnego załamania światła o różnych barwach. Na zdjęciach objawia się kolorowymi obwódkami na kontrastowych krawędziach (np. fiolet/zieleń) oraz spadkiem ostrości w kanałach barwnych, a nie zniekształceniem geometrii.
Najczęściej wyróżnia się dystorsję beczkowatą oraz poduszkowatą. Beczka "wypycha" linie na zewnątrz, a poduszka "wciąga" je do środka. W praktyce skala zależy od ogniskowej, konstrukcji obiektywu i odległości ostrzenia.
Tak, często można ją skorygować programowo, korzystając z profili obiektywu lub ręcznej regulacji w edytorze. Trzeba jednak pamiętać, że korekcja może wymagać interpolacji obrazu i wiązać się z przycięciem kadru lub spadkiem jakości na brzegach.
W praktyce dystorsja poduszkowata częściej pojawia się w pewnych ustawieniach obiektywów o dłuższych ogniskowych, podczas gdy na krótkich ogniskowych częstsza bywa beczka. Dokładny przebieg zależy jednak od konstrukcji i konkretnego modelu obiektywu.
Najczęstszy błąd to mieszanie zjawisk: wybór aberracji sferycznej lub astygmatyzmu, gdy w treści chodzi o zniekształcenie geometrii (dystorsję). Drugi typowy błąd to kojarzenie słowa "aberracja" tylko z kolorami i automatyczne wskazywanie chromatycznej.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Dystorsja (optyka)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Dystorsja_(optyka) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): "Distortion (optics)" – sekcja o pincushion distortion – https://en.wikipedia.org/wiki/Distortion_(optics) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Aberracja chromatyczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Aberracja_chromatyczna (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki z optyki geometrycznej (rozdziały o wadach obrazowania)
  • Instrukcje i materiały producentów obiektywów dotyczące dystorsji i innych aberracji
  • Artykuły edukacyjne o aberracjach obiektywów oraz testy laboratoryjne obiektywów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego