KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 36.
Która z wymienionych aberracji w obiektywach fotograficznych powoduje powstawanie kolorowych krążków na zdjęciach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aberracja chromatyczna wynika z dyspersji: różne długości fali (barwy) ogniskują się w innym miejscu, przez co na obrazie mogą pojawiać się barwne obwódki lub kolorowe artefakty. Wady sferyczna, astygmatyzm i koma zmieniają głównie ostrość/kształt punktów obrazu, a nie wprowadzają typowych zabarwień.

Pełne wyjaśnienie:

W obiektywie fotograficznym światło białe składa się z wielu długości fali. Ponieważ współczynnik załamania szkła zależy od długości fali (dyspersja), promienie o różnych barwach nie ogniskują się identycznie. Skutkiem jest aberracja chromatyczna: barwy "rozjeżdżają się" względem siebie, co na zdjęciu może dawać kolorowe obwódki na kontrastowych granicach oraz barwne artefakty wokół jasnych detali.

Pozostałe wymienione wady dotyczą głównie geometrii ogniskowania, a nie rozdzielenia barw:

  • Sferyczna – promienie przechodzące przez różne strefy soczewki nie zbiegają się w jednym punkcie, przez co obraz jest "miękki" i mniej ostry, ale bez typowego, systematycznego zabarwienia krawędzi.
  • Astygmatyzm – punkt poza osią odwzorowuje się jako dwa ogniska w prostopadłych przekrojach; detale mogą wyglądać jak kreski zależnie od kierunku, jednak efekt nie jest z definicji kolorowy.
  • Koma – punkty poza osią przyjmują kształt "komety" (rozciągnięte plamki) zwłaszcza na brzegach kadru. Zmienia to kształt plamki, ale nie jest pierwotnie wadą barwną.

W praktyce serwisowej i przy ocenie obiektywów warto pamiętać: gdy na zdjęciu dominującym problemem są barwne obwódki/kolorowe artefakty, w pierwszej kolejności podejrzewa się zjawiska chromatyczne (wynikające z dyspersji i korekcji achromatycznej), a nie wady typu koma czy astygmatyzm. Pomaga to trafniej ocenić, czy problem wynika z konstrukcji/klasy obiektywu, czy z rozcentrowania elementów po montażu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wada obrazowania wynikająca z dyspersji szkła: różne barwy ogniskują się w innym miejscu. W efekcie na zdjęciu mogą pojawić się kolorowe obwódki na kontrastowych krawędziach albo barwne artefakty wokół jasnych detali.
Najczęściej dlatego, że składowe światła o różnych długościach fali nie pokrywają się idealnie w płaszczyźnie ostrości. Gdy krawędź ma duży kontrast, nawet niewielkie rozjechanie barw jest widoczne jako zafarb (np. fioletowy lub zielony).
Aberracja chromatyczna daje przede wszystkim zabarwienie (kolorowe obwódki/artefakty). Koma zmienia głównie kształt punktów poza osią (plamka przypomina "kometę"), zwykle na brzegach kadru, bez dominującego efektu kolorystycznego.
Często zmniejsza widoczność wielu wad, bo wykorzystuje się bardziej centralną część układu optycznego. Może to ograniczyć m.in. komę i sferyczną. Na aberrację chromatyczną wpływ bywa mniejszy (zależnie od typu), ale w praktyce kolorowe obwódki też mogą być słabiej widoczne.
Najczęściej jest to spadek ostrości i "mglistość" obrazu, zwłaszcza przy pełnym otworze przysłony. Punktowe światła mogą wyglądać na rozmyte. To wada związana z ogniskowaniem promieni z różnych stref soczewki, a nie z rozdzieleniem barw.
To wada, w której promienie w dwóch prostopadłych przekrojach ogniskują się w różnych odległościach. W obrazie może to dawać rozciągnięcie detali w jednym kierunku (np. "kreskowanie") i nierówną ostrość w zależności od orientacji struktur, zwłaszcza poza osią.
Zwykle przy jasnych obiektywach (duży otwór względny) oraz na brzegach kadru, szczególnie w fotografii nocnej/astro, gdzie występują punktowe źródła światła. Punkt obrazu zamiast być okrągły, przyjmuje kształt asymetryczny, przypominający "kometę".
Tak. Zależy od zastosowanych materiałów, liczby i typu soczewek oraz sposobu korekcji (np. achromaty, apochromaty). W praktyce konstrukcje lepiej korygowane optycznie wykazują mniejsze przesunięcia barw, choć całkowite wyeliminowanie bywa trudne.
Stosuje się zdjęcia scen o dużym kontraście (np. tablice testowe, czarne linie na jasnym tle, drobne detale) oraz analizuje krawędzie i narożniki kadru. Warto porównać ujęcia przy różnych przysłonach, by ocenić, które wady dominują i jak się zmieniają.
Typowe pomyłki to branie odblasków i flary za "aberracje", mylenie wad kształtu (koma, astygmatyzm) z wadami barwnymi oraz ocenianie tylko środka kadru. Pomaga analiza: czy problem jest głównie kolorystyczny, czy dotyczy geometrii i ostrości plamki.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aberracja chromatyczna wynika z dyspersji: różne długości fali (barwy) ogniskują się w innym miejscu, przez co na obrazie mogą pojawiać się barwne obwódki lub kolorowe artefakty.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Aberracja chromatyczna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Aberracja_chromatyczna (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Koma (optyka)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Koma_(optyka) (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Astygmatyzm (optyka)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Astygmatyzm_(optyka) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw optyki (optyka geometryczna i dyspersja)
  • Skrypty/notesy z działu: aberracje układów optycznych
  • Materiały producentów obiektywów opisujące wady obrazu i ich korekcję

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego