KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 14.
Którą z wymienionych czynności należy wykonać podczas oględzin urządzenia napędowego z silnikiem pierścieniowym w czasie ruchu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprawdzenie poziomu drgań jest typową czynnością diagnostyczną wykonywaną podczas pracy napędu, bez konieczności zatrzymania maszyny. Ocena pierścieni ślizgowych, szczotek/szczotkotrzymaczy oraz połączeń elementów wymaga zwykle postoju, bezpiecznego dostępu i często odłączenia zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowy jest warunek: "w czasie ruchu". Oznacza to czynności, które można wykonać bez zatrzymywania urządzenia i bez wchodzenia w strefy niebezpieczne.

"Sprawdzenie poziomu drgań." jest poprawne, ponieważ drgania są jednym z podstawowych parametrów stanu technicznego maszyn wirujących. Ich pomiar/ocena może być realizowana na pracującym napędzie (np. czujnikiem lub miernikiem drgań), a wzrost drgań bywa wczesnym sygnałem niewyważenia, luzów, zużycia łożysk czy niewspółosiowości.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do elementów, które w praktyce ocenia się głównie podczas postoju:

  • "Ocena stanu pierścieni ślizgowych." wymaga dostępu do części pierścieniowej i zwykle wizualnej oceny powierzchni, śladów nadpaleń czy zużycia. Taka kontrola jest typowa dla przeglądu po zatrzymaniu.
  • "Ocena stanu szczotek i szczotkotrzymaczy." wiąże się z kontrolą docisku, zużycia, osadzenia i ewentualnych śladów iskrzenia. Ze względu na bezpieczeństwo i potrzebę dokładnych oględzin standardowo wykonuje się ją przy wyłączonym napędzie.
  • "Sprawdzenie połączeń elementów urządzenia." (np. zacisków, połączeń ochronnych) to czynność wymagająca dotyku/narzędzi i często weryfikacji dokręcenia, co nie powinno być realizowane na urządzeniu będącym w ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się ograniczenie typu "podczas ruchu", szukaj odpowiedzi o pomiarach/obserwacjach eksploatacyjnych (drgania, hałas, temperatura), a nie o czynnościach wymagających demontażu lub dostępu do elementów roboczych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chodzi o czynności możliwe do wykonania bez zatrzymywania maszyny, zwykle obserwacyjne lub pomiarowe (np. drgania, hałas, temperatura obudowy). Nie obejmuje to czynności wymagających dotykania połączeń, demontażu osłon ani dostępu do elementów wirujących.
Drgania powstają i mają miarodajny poziom właśnie podczas pracy. Ich kontrola pozwala wcześnie wykryć niewyważenie, niewspółosiowość, luzy czy zużycie łożysk. Dzięki temu można zaplanować postój serwisowy, zanim dojdzie do awarii.
Typowe objawy to wzrost hałasu, "buczenie", wyczuwalne wibracje na obudowie, szybsze nagrzewanie łożysk oraz pogorszenie kultury pracy. W praktyce kluczowy jest trend: jeśli drgania rosną z tygodnia na tydzień, to sygnał do diagnostyki.
Pierścienie ślizgowe to elementy doprowadzające prąd do uzwojeń wirnika przez szczotki. Umożliwiają m.in. rozruch z rezystancją w obwodzie wirnika. Z uwagi na tarcie i iskrzenie ich stan techniczny ocenia się starannie, zwykle podczas postoju.
Najczęściej podczas postoju i po zabezpieczeniu urządzenia przed przypadkowym uruchomieniem. Trzeba wtedy sprawdzić zużycie szczotek, ich swobodę ruchu, docisk, czystość oraz ślady nadmiernego iskrzenia. W ruchu taka ocena bywa niebezpieczna i niepełna.
Co do zasady nie powinno się wykonywać kontroli wymagającej dotykania zacisków lub użycia narzędzi na pracującym urządzeniu. Weryfikacja połączeń (np. dokręcenie, stan końcówek) jest typowa dla postoju, gdy można bezpiecznie zapewnić brak ruchu i brak napięcia.
W praktyce są to pomiary/obserwacje eksploatacyjne: drgania, temperatura (np. łożysk i obudowy), dźwięk pracy, a czasem pomiary prądów i napięć pod obciążeniem. Dobór metody zależy od typu napędu i dostępności punktów pomiarowych.
Częsty błąd to ignorowanie warunku "w czasie ruchu" i wybieranie odpowiedzi typowej dla przeglądu postoju (szczotki, pierścienie, połączenia). Inny błąd to traktowanie słowa "oględziny" wyłącznie jako oceny wzrokowej, mimo że w ruchu dominuje diagnostyka pomiarowa.
Wymagają dokładnych oględzin, często czyszczenia i bezpiecznego dostępu do strefy, w której występuje ruch części i ryzyko porażenia. Podczas postoju można również lepiej ocenić zużycie, uszkodzenia powierzchni i prawidłowość osadzenia elementów.
Ucz się przez rozróżnianie: co można zrobić w ruchu (parametry pracy, drgania, hałas, temperatura) oraz co wymaga postoju (połączenia, szczotki, pierścienie). Pomaga też znajomość budowy silnika pierścieniowego i typowych uszkodzeń wynikających z pracy układu szczotkowego.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sprawdzenie poziomu drgań jest typową czynnością diagnostyczną wykonywaną podczas pracy napędu, bez konieczności zatrzymania maszyny.

Źródła:

  • ISO 20816-1:2016, Mechanical vibration — Measurement and evaluation of machine vibration — Part 1: General guidelines
  • ISO 10816-3:2009, Mechanical vibration — Evaluation of machine vibration by measurements on non-rotating parts — Part 3: Industrial machines with nominal power above 15 kW and nominal speeds between 120 r/min and 15 000 r/min when measured in situ

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji maszyn elektrycznych (działy: diagnostyka, obsługa bieżąca)
  • Instrukcje eksploatacji producentów silników pierścieniowych (procedury kontroli szczotek i pierścieni)
  • Wprowadzenie do diagnostyki drganiowej maszyn wirujących (pojęcia: RMS, trendy, pasma częstotliwości)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego