Pytanie sprawdza umiejętność oceny bezpieczeństwa podopiecznego w sytuacji wyjścia poza bezpośredni nadzór personelu, gdy występują zaburzenia orientacji i pamięci. W praktyce DPS to właśnie deficyty poznawcze (a nie tylko ograniczenia zmysłów) najczęściej decydują o tym, czy podopieczny może poruszać się sam.
Odpowiedź "Chora na chorobę Alzheimera." jest trafna, ponieważ choroba Alzheimera należy do najczęstszych przyczyn otępienia. Otępienie wiąże się z narastającymi problemami z pamięcią, orientacją w miejscu i czasie oraz oceną sytuacji. Taki podopieczny może wyjść z zamiarem krótkiego spaceru, a następnie nie potrafić wrócić, pomylić kierunki lub nie rozpoznać otoczenia. To realnie zwiększa ryzyko zagubienia, narażenia na urazy i sytuacje zagrażające zdrowiu.
Pozostałe odpowiedzi są mniej adekwatne do kryterium "zaburzenia orientacji i pamięci":
- "Niedosłysząca." – niedosłuch jest deficytem słuchu. Może utrudniać komunikację i reagowanie na sygnały ostrzegawcze, ale sam w sobie nie oznacza dezorientacji i istotnych zaburzeń pamięci. Taka osoba może często chodzić samodzielnie, o ile rozumie otoczenie i jest bezpieczna ruchowo.
- "Chora na stwardnienie rozsiane." – choroba neurologiczna może dawać różne objawy (m.in. ruchowe czy czuciowe), jednak nie jest ona tożsama z typowymi, dominującymi zaburzeniami orientacji i pamięci. Część osób funkcjonuje poznawczo dobrze i może być samodzielna, a decyzja o nadzorze zależy od indywidualnej oceny.
- "Niedowidząca." – niedowidzenie zwiększa ryzyko potknięć i wypadków, ale dotyczy głównie percepcji wzrokowej. Nie musi wiązać się z dezorientacją w sensie poznawczym. Przy odpowiednich pomocach (np. laska, okulary) i znanej trasie osoba może być samodzielna.
Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach kluczowe jest dopasowanie odpowiedzi do podanego kryterium (tu: pamięć i orientacja), a nie do ogólnego wrażenia, że "każda niepełnosprawność = zakaz samodzielności". W opiece zawsze ocenia się ryzyko indywidualnie, ale przy otępieniu ryzyko zagubienia jest szczególnie istotne.
