KWALIFIKACJA HAN3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 10.
Która z wymienionych technik graficznych jest techniką druku płaskiego?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Litografia należy do technik druku płaskiego (planograficznego), bo elementy drukujące i niedrukujące leżą na tej samej płaszczyźnie, a rozdział uzyskuje się dzięki zjawiskom chemicznym (odpychanie tłuszczu przez wodę).
Akwatinta i miedzioryt to techniki wklęsłe, a drzeworyt jest wypukły.

Pełne wyjaśnienie:

Druk płaski (planograficzny) to grupa technik, w których powierzchnia drukująca i niedrukująca znajduje się na jednym poziomie (nie ma wyraźnego "wypukłego" ani "wklęsłego" rysunku matrycy). Rozróżnienie obszarów przenoszących farbę uzyskuje się inną metodą niż mechaniczne wyżłobienie czy wycięcie, najczęściej przez zjawiska fizykochemiczne.

Litografia jest klasycznym przykładem druku płaskiego: rysunek wykonuje się na podłożu (tradycyjnie kamieniu litograficznym) substancją tłustą, a następnie wykorzystuje się zasadę, że tłuszcz i woda się odpychają. Dzięki temu farba drukarska przyjmuje się tylko w miejscach rysunku, mimo że cała powierzchnia pozostaje płaska.

Pozostałe odpowiedzi należą do innych grup technik graficznych:

  • Akwatinta to technika wklęsła (odmiana trawienia), w której farba pozostaje w zagłębieniach płyty i jest "wyciskana" na papier pod naciskiem prasy.
  • Miedzioryt także jest techniką wklęsłą: rysunek powstaje w postaci nacięć w płycie miedzianej, a druk odbywa się z wypełnionych farbą rowków.
  • Drzeworyt to technika wypukła: drukują elementy pozostawione na powierzchni, a miejsca niedrukujące są wycięte niżej.

W zadaniach egzaminacyjnych pomaga prosta strategia: jeśli farba jest przenoszona z wypukłości – to druk wypukły; jeśli z zagłębień – to druk wklęsły; jeśli powierzchnia jest płaska i decyduje chemia/zwilżanie – to druk płaski (litografia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Druk płaski (planograficzny) to techniki, w których miejsca drukujące i niedrukujące są na tej samej płaszczyźnie, a rozdział uzyskuje się np. chemicznie (zwilżanie/odpychanie). Najbardziej znanym przykładem jest litografia, odróżniana od druku wypukłego i wklęsłego.
W litografii matryca pozostaje płaska: nie wycina się wypukłości ani rowków. O tym, gdzie przyjmie się farba, decyduje różnica właściwości powierzchni (obszary tłuste vs zwilżane wodą). To właśnie cecha definiująca druk płaski.
W druku wypukłym farba jest na powierzchni elementów wystających (np. drzeworyt), a wycięte miejsca nie drukują. W druku wklęsłym farba wypełnia zagłębienia (np. miedzioryt, akwatinta) i pod naciskiem prasy przechodzi na papier.
Drzeworyt to technika, w której usuwa się (wycina) fragmenty matrycy, a drukują miejsca pozostawione wyżej. To typowy mechanizm druku wypukłego. W druku płaskim nie ma takiego reliefu — powierzchnia pozostaje równa.
Miedzioryt to technika graficzna wykonywana na płycie miedzianej, gdzie rysunek tworzą nacięte linie. Podczas druku farba znajduje się w tych nacięciach (zagłębieniach), więc jest to technika wklęsła (wklęsłodruk).
Przydaje się przy opisie starych druków, albumów, grafik i książek ilustrowanych. Umiejętność rozpoznania techniki (np. litografia, drzeworyt) pomaga dobrać trafne hasła przedmiotowe, słowa kluczowe oraz przygotować poprawny opis treści i formy dokumentu.
Częsty błąd to zakładanie, że każda technika na płycie (metal/kamień) jest podobna. W rzeczywistości litografia jest płaska i opiera się na właściwościach powierzchni, a techniki wklęsłe (np. miedzioryt, akwatinta) polegają na druku z zagłębień wypełnionych farbą.
Akwatinta należy do technik wklęsłych: tworzy się strukturę, w której farba osadza się w mikrozagłębieniach, a potem jest przenoszona na papier pod naciskiem prasy. W druku płaskim nie drukuje się z zagłębień, tylko z powierzchni płaskiej o zróżnicowanych własnościach.
Pomaga reguła "wypukłe–z góry, wklęsłe–z dołu, płaskie–z chemii". Jeśli drukuje wystająca powierzchnia (drzeworyt) to wypukły; jeśli zagłębienia (miedzioryt, akwatinta) to wklęsły; jeśli płasko i decyduje zwilżanie (litografia) to płaski.
Tak, historycznie offset rozwinął się jako technika planograficzna powiązana z zasadą litografii. W praktyce poligraficznej offset jest przemysłową metodą druku płaskiego. Na egzaminie warto pamiętać: litografia to klasyczna technika planograficzna, a offset to jej nowoczesna odmiana w drukarni.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że akwatinta i miedzioryt to techniki wklęsłe, a drzeworyt jest wypukły.

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Lithography" (opis planographic printing process), https://www.britannica.com/art/lithography (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Woodcut" (relief printing technique), https://www.britannica.com/art/woodcut (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Aquatint" (intaglio printmaking technique), https://www.britannica.com/art/aquatint (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z historii książki i technik graficznych
  • Encyklopedie i słowniki terminów poligraficznych oraz grafiki artystycznej
  • Materiały muzealne/edukacyjne opisujące podstawowe techniki druku (planografia, typografia, wklęsłodruk)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego