KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Którego klucza należy użyć do przykręcenia nakrętki podczas naprawy cięgna popychacza, jeżeli na rysunku montażowym cięgna napisano "dokręcać 14 Nm"?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość 14 Nm w dokumentacji oznacza wymagany moment dokręcania. Aby uzyskać wskazaną wartość momentu i uniknąć niedokręcenia lub przekręcenia połączenia gwintowego, należy użyć klucza dynamometrycznego. Klucze płaski, oczkowy i nasadowy bez dynamometru nie zapewniają kontroli momentu.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli na rysunku montażowym podano "dokręcać 14 Nm", oznacza to, że połączenie gwintowe ma zostać dokręcone z określonym momentem, a nie "na wyczucie". Jednostka Nm (niutonometr) jest jednostką momentu siły, czyli wielkości opisującej, jak mocno należy dokręcić element.

Odpowiedź "Dynamometrycznego." jest poprawna, ponieważ tylko klucz dynamometryczny (lub inne narzędzie z kontrolą momentu) pozwala:

  • ustawić wymaganą wartość (tu: 14 Nm),
  • uzyskać powtarzalny docisk w złączu,
  • ograniczyć ryzyko uszkodzenia gwintu lub elementu,
  • zmniejszyć prawdopodobieństwo poluzowania w eksploatacji.

Odpowiedź "Nasadowego." jest nieprawidłowa, bo klucz nasadowy sam w sobie nie wskazuje momentu; można nim dokręcić szybciej, ale bez kontroli wartości. Odpowiedź "Oczkowego." jest nieprawidłowa z tego samego powodu: daje możliwość przeniesienia siły, lecz bez pomiaru momentu. Odpowiedź "Płaskiego." również nie spełnia wymagania kontroli momentu i dodatkowo częściej sprzyja poślizgowi na nakrętce.

W praktyce lotniczej szczególnie istotne jest, aby dokręcanie wykonywać zgodnie z dokumentacją: zbyt mały moment może skutkować luzowaniem, a zbyt duży — rozciągnięciem śruby, uszkodzeniem gwintu lub pęknięciem elementu. Dlatego podanie Nm wprost wskazuje na konieczność użycia narzędzia kontrolującego moment, czyli klucza dynamometrycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza wymagany moment dokręcania połączenia gwintowego równy 14 Nm. To informacja, że nie wolno dokręcać "na wyczucie", tylko trzeba uzyskać konkretną wartość momentu, aby połączenie miało właściwy docisk i niezawodność.
Stosuje się klucz dynamometryczny (lub narzędzie z kontrolą momentu). Pozwala on ustawić żądaną wartość i dokręcić tak, aby osiągnąć wymagany moment, co jest kluczowe dla jakości i bezpieczeństwa połączenia.
Klucz płaski nie ma pomiaru momentu, więc nie gwarantuje uzyskania 14 Nm. Dodatkowo łatwiej o ześlizgnięcie z nakrętki, co zwiększa ryzyko uszkodzenia krawędzi oraz niekontrolowanego, nierównego dokręcenia.
Nie, jeśli nie ma funkcji dynamometrycznej. Zwykły klucz nasadowy nie kontroluje momentu. Może być użyty razem z kluczem dynamometrycznym (np. jako nasadka), ale sama grzechotka lub pokrętło nie zapewnią wymaganych 14 Nm.
Zbyt duży moment może prowadzić do uszkodzenia gwintu, nadmiernego rozciągnięcia śruby, deformacji elementów lub pęknięcia. W eksploatacji może to skutkować awarią połączenia, mimo że bezpośrednio po montażu wszystko wygląda poprawnie.
Zbyt mały moment oznacza zbyt mały docisk w złączu. W warunkach drgań i obciążeń może dojść do poluzowania nakrętki, powstania luzów i przyspieszonego zużycia. W lotnictwie jest to szczególnie niebezpieczne w układach sterowania.
Gdy dokumentacja (rysunek montażowy, instrukcja obsługi, karta technologiczna) podaje moment w Nm lub wymaga kontroli momentu. Wtedy użycie klucza dynamometrycznego nie jest "zaleceniem", tylko elementem prawidłowego wykonania czynności.
Typowe błędy to: brak ustawienia właściwej wartości, używanie narzędzia jak zwykłej grzechotki, szarpanie zamiast płynnego docisku oraz pomijanie sprawdzenia stanu/kalibracji. Skutkiem jest moment inny niż wymagany w dokumentacji.
Wskazówką jest podanie liczby z jednostką Nm (np. 14 Nm). To bezpośrednio dotyczy momentu dokręcania, więc zadanie sprawdza umiejętność doboru narzędzia umożliwiającego kontrolę i powtarzalność dokręcenia.
Tak, klucz dynamometryczny powinien być okresowo sprawdzany i kalibrowany, bo z czasem jego wskazania mogą się rozjechać. Bez kalibracji ustawione 14 Nm może w praktyce oznaczać inną wartość, co obniża jakość montażu i bezpieczeństwo.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wartość 14 Nm w dokumentacji oznacza wymagany moment dokręcania.

Źródła:

  • ISO 6789-1:2017, "Assembly tools for screws and nuts — Hand torque tools — Part 1: Requirements and test methods for design conformance testing, quality conformance testing and recalibration procedure"
  • ISO 6789-2:2017, "Assembly tools for screws and nuts — Hand torque tools — Part 2: Requirements for calibration and determination of measurement uncertainty"

Materiały:

  • Instrukcje użytkowania i kalibracji kluczy dynamometrycznych (materiały producentów narzędzi)
  • Podstawy konstrukcji i eksploatacji połączeń śrubowych (podręczniki mechaniki/technologii montażu)
  • Materiały szkoleniowe z metrologii warsztatowej i kontroli momentu dokręcania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego